Treść orzeczenia I C 314/23 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim

I C 314/23 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim z 2025-07-03

Sygnatura akt I C 314/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lipca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący	Sędzia SO Paweł Lasoń
Protokolant	Klaudia Skrobek

po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 roku w Piotrkowie Trybunalskim

na rozprawie

sprawy z powództwa S. R.,

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę

1. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda S. R. kwotę 453.800,00 (czterysta pięćdziesiąt trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;

2. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda S. R. kwotę 18.462,70 (osiemnaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote siedemdziesiąt groszy) tytułem odszkodowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot:

- 17.751,84 (siedemnaście tysięcy siedemset pięćdziesiąt jeden złotych osiemdziesiąt cztery grosze) od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;

- 368,91 (trzysta sześćdziesiąt osiem złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) od dnia 25 lipca 2022 roku do dnia zapłaty;

- 341,95 (trzysta czterdzieści jeden złotych dziewięćdziesiąt pięć groszy) od dnia 21 marca 2023 roku do dnia zapłaty;

3. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda S. R. kwotę 3.121 (trzy tysiące sto dwadzieścia jeden) złotych tytułem miesięcznej renty z tytułu zwiększonych potrzeb, należnej w okresie od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia 31 grudnia 2024 roku, płatnej do dnia 10-go każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uchybienia terminowi płatności,;

4. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda S. R. kwotę 3.751 (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem miesięcznej renty z tytułu zwiększonych potrzeb należnej za okres od dnia 1 stycznia 2025 roku i na przyszłość, płatnej do dnia 10-go każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uchybienia terminowi płatności;

5. oddala powództwo w pozostałej części;

6. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda S. R. kwotę 7.417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty;

7. nakazuje pobrać od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 31.888,69 (trzydzieści jeden tysięcy osiemset osiemdziesiąt osiem złotych sześćdziesiąt dziewięć groszy) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa;

Sędzia Paweł Lasoń

Sygn. akt I C 314/23

UZASADNIENIE

Powód S. R. w pozwie wniesionym przeciwko (...) S.A. w W. zażądał zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda:

1. kwoty 95.800,00 zł (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy osiemset złotych) tytułem dalszego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 21.511,80 zł (dwadzieścia jeden tysięcy pięćset jedenaście złotych 80/100) tytułem dalszego odszkodowania za koszty opieki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;

3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 710,86 zł (siedemset dziesięć złotych 86/100) tytułem dalszego odszkodowania za poniesione koszty leczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 368,91 zł od dnia 25 lipca 2022 roku do dnia zapłaty,

b) od kwoty 341,95 zł od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty;

4. kwoty 2.885 zł (dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt pięć złotych) miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby, płatnej z góry do 10 dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, począwszy od dnia 01 stycznia 2023 r. na przyszłość;

5. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty .

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.

Zdaniem pozwanego wypłacona w wyniku postępowania likwidacyjnego kwota 45.788,76 zł zaspokaja roszczenia powoda.

Pozwany wskazał, że wypłacone świadczenia spełniają swoją rolę kompensacyjną; pozwany ustalając to świadczenie dla powoda wziął pod uwagę rozmiar odniesionych w wypadku obrażeń, przebieg ich leczenia a także związane z tym cierpienia fizyczne i psychiczne powoda.

Pozwany potwierdził, że pozwany ponosi odpowiedzialność za sprawcę szkody ale zanegował, aby zaniżył kwoty należnych świadczeń, podniósł jednak, że powód przyczynił się do szkody przez fakt poruszania się rowerem w stanie nietrzeźwości ok. 2,3 promila oraz bez jego oświetlenia. Takie zachowanie zdaniem pozwanego uzasadnienia przyjęcie przyczynienia się powoda do szkody na poziomie 80 % twierdząc, że uznawane przez powoda przyczynienie na poziomie 50 % jest niewystarczające. (k. 433-435)

Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 roku pełnomocnik powoda poparł powództwo i podnosił, iż zasadnym jest przyjęcie 50 % przyczynienia się powoda do powstałej szkody. (k.441-442 verte)

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 roku Sąd udzielił zabezpieczenia powództwa przez zobowiązanie pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. do wypłacania na rzecz powoda S. R. kwoty po 2.000 złotych (dwa tysiące) złotych miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby, poczynając od 21 lutego 2023 roku do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie, płatnej do 10- go każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności. (k.-465)

Pismem procesowym z dnia 17 kwietnia 2025 roku pełnomocnik powoda dokonał rozszerzył powództwo i zażądał zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda:

⚫: kwoty 453.800,00 zł (czterysta pięćdziesiąt trzy tysiące osiemset złotych) tytułem dalszego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;
⚫: kwoty 21.511,80 zł (dwadzieścia jeden tysięcy pięćset jedenaście złotych 80/100) tytułem dalszego odszkodowania za koszty opieki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;
⚫: kwoty 710,86 zł (siedemset dziesięć złotych 86/100) tytułem dalszego odszkodowania za poniesione koszty leczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

od kwoty 368,91 zł od dnia 25 lipca 2022 r. do dnia zapłaty;

od kwoty 341,95 zł od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty;

⚫: kwoty po 3.121 zł (trzy tysiące sto dwadzieścia jeden złotych) miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby, płatnej z góry do 10 dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, w okresie od dnia 01 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2024 r,;
⚫: kwoty po 3.751 zł (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt jeden złotych) miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby, płatnej z góry do 10 dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, począwszy od dnia 01 stycznia 2025 r. na przyszłość wraz z orzeczeniem obowiązku waloryzacji renty w przyszłości zgodnie z obowiązującą stawką za godzinę usług opiekuńczych w MOPS w K. w danym roku. (k.- 762-764 verte)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 12 stycznia 2022 r. godz. 16:55 w miejscowości S. gm. K. - na drodze (...) - zderzyły się : (...) nr rej. (...) z przyczepą R. nr rej. (...) - kierowany przez C. T., rower - kierowany przez S. R., w wyniku którego poszkodowany został rowerzysta - S. R., który doznał ciężkich obrażeń ciała.

W czasie przedmiotowego wypadku drogowego kierujący samochodem C. T. był trzeźwy (k.2 - protokół badania stanu trzeźwości analizatorem wydechu)

U kierującego rowerem S. R. - podczas badań w szpitalu w B. o godz. 18:25 - stwierdzono 1,17 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu.

W badaniu krwi pobranej od S. R. stwierdzono 2,23 promila alkoholu etylowego (k.30 - sprawozdanie z przeprowadzonych badań chemicznych płynów ustrojowych na zawartość alkoholu).

Prokuratura Rejonowa w Radomsku nadzorowała śledztwo w sprawie zaistniałego zdarzenia drogowego pod sygn. akt 4123-0.Ds.130.2022.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2022 r. śledztwo zostało umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Powód, za pośrednictwem pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie. Sprawa rozpatrywana jest przed Sądem Rejonowym w Radomsku II Wydziałem Karnym za sygn. akt II Kp 400/22.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2023 roku Sąd Rejonowy w Radomsku II Wydział Karny zażalenia nie uwzględnił i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

/dowód: postanowienie k.- 13-14, akta pod sygn. akt 4123-0.Ds.130.2022 Prokuratury Rejonowej w Radomsku w załączeniu /

Do wypadku doszło na prostym odcinku drogi, przed przejściem dla pieszych znajdującym się przed skrzyżowaniem z drogą podporządkowaną. W tym miejscu wzdłuż drogi asfaltowej, w odległości 1 metra od skraju pasa asfaltu, na poboczu, znajdowała się bariera energochłonna. Zdjęcie miejsca kolizji – k. 156. (...)-0.Ds.130.2022 Prokuratury Rejonowej w Radomsku.

Kierujący składem ciągnika siodłowy R. z naczepą poruszając się z nadmierną prędkością, przekraczając dopuszczalną prędkość o około 15 km/h, w warunkach ograniczonej widoczności, nie zauważył w porę poruszającego się po drodze rowerem powoda.

C. T. z około 40 metrów dostrzegł ruch na prawej części drogo, a z odległości 25 metrów zidentyfikował go jako rowerzystę. Ze względu na przekroczenie dozwolonej prędkości kierujący pojazdem R. pozbawił się możliwości ominięcia rowerzysty i doprowadził do jego potrącenia.

Rower nie był prawidłowo oświetlony w warunkach ograniczonej widoczności, co miało znaczenie dla możliwości jego wcześniejszego dostrzeżenia przez kierującego pojazdem ciężarowym.

Ze względu na bariery energochłonne rowerzysta nie miał możliwości poruszania się poboczem. W sprawie nie może być mowy o wykonywaniu przez rowerzystę manewru zmian=y pasa ruchu z pobocza na drogę.

/dowód: szkic i zdjęci8a – k. 157 i 158 oraz znajdujące się tam opinie biegłych akt 4123-0.Ds.130.2022 Prokuratury Rejonowej w Radomsku/,

W chwili zdarzenia pojazd sprawcy był ubezpieczony w zakresie polisy OC w (...) S.A. z siedzibą w W..

/okoliczność niesporna/

Na miejsce zdarzenia została wezwana karetka pogotowia, która przewiozła powoda, w stanie ogólnym ciężkim, do Szpitala Wojewódzkiego im. (...) II w B.. Po przeprowadzonej diagnostyce rozpoznano:

⚫: Ostry krwiak nadtwardówkowy prawej okolicy ciemieniowej,
⚫: Stłuczenie prawego płata czołowego i skroniowego ,
⚫: Złamanie kości czaszki po stronie prawej, czołowej prawej i ciemieniowej lewej,
⚫: Ostra niewydolność oddechowa ,
⚫: Niedowład połowiczy lewostronny,

W trybie ostrodyżurowym przeprowadzono kraniektomię czołowo-ciemieniową prawostronną z ewakuacją krwiaka nadtwardówkowego. Po operacji powód utrzymywany był w śpiączce farmakologicznej, wentylowany mechanicznie z powodu ostrej niewydolności oddechowej. W dniu 06 lutego 2022 r został ekstubowany. U powoda wystąpiła padaczka pourazowa oraz utrzymywał się masywny niedowład połowiczny lewostronny. W dniu 16 lutego 2022 r. powód został przeniesiony z Oddziału Intensywnej Terapii na Oddział Neurochirurgiczny celem dalszego leczenia, gdzie przebywał do dnia 01 marca 2022 r. Po czym został wypisany do domu.

/ dowód: dokumentacja medyczna ze Szpitala Wojewódzkiego im. (...) II w B., dokumentacja medyczna z poradni lekarza POZ , karta wizyty w Poradni Neurologicznej z dnia 25 sierpnia 2022 r. -k.-17-364/

Na skutek doznanych urazów oraz długo utrzymywanej pozycji leżącej u powoda wystąpiły przykurcze ułożeniowe oby stawów biodrowych w szczególności lewego (zgięciowo- odwiedzeniowe), brak rotacji w obu stawach biodrowych (masywne skostnienia pozaszkieletowe w tkankach okołostawowych obu bioder). Wskazano na konieczność intensywnej i kompleksowej rehabilitacji. Ponadto wskazano na potrzebę przeprowadzenia operacji plastycznej ubytku kości czaszki. Zalecono wprowadzenie bardzo kosztownej diety wysokobiałkowej oraz przyjmowania wielu środków farmakologicznych.

Powód nie zakończył leczenia, oczekuje na dalsze zalecenia lekarskie i rehabilitację.

(...) do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. zaliczył powoda do znacznego stopnia niepełnosprawności, niezdolnego do pracy, wymagającego stałej opieki osób trzecich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydane zostało do dnia 30 kwietnia 2023 r.

-: konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie wg wskazań;
-: wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (usługi socjalne, opiekuńcze, terapeutyczne, opiekuńcze świadczone przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;
-: wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
-: spełnia przesłanki określone w art.8 ust,3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
-: wymaga prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

Sąd Rejonowy w Radomsku III Wydział Rodzinny i Nieletnich w związku z ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r. (sygn. akt III RNs 35/22) ustanowił dla powoda kuratora w osobie jego matki J. R..

/dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 kwietnia 2022 r. k.-365-366, postanowienie Sądu Rejonowego w Radomsku III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt III RNs 35/22 k.-367-368, postanowienie Sądu Rejonowego w Radomsku III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt III RNs 35/22 (sprostowanie orzeczenia) k.-369/

Powód w dniu 18 marca 2022 roku zgłosił szkodę bezpośrednio pozwanemu.

Po zgłoszeniu szkody pozwany przeprowadził postępowanie likwidacyjne, w wyniku którego na rzecz powoda zostały przyznane następujące kwoty:

⚫: Zadośćuczynienie 221.000 zł
⚫: Koszty opieki 6.816 zł
⚫: Koszty leczenia 691, 74 zł
⚫: Koszty leczenia 436, 05 zł

Pozwany przyjął 80% przyczynienie się powoda do powstania szkody. Po odjęciu 80 % przyczynienia na rzecz powoda została wypłacona kwota 45.788,76 zł.

/ dowód: zgłoszenie szkody wraz z wezwaniem do zapłaty z dnia 18 marca 2022 r. k.-370-373,

pismo pozwanego z dnia 22 marca 2022 r. k.-376,

pismo pełnomocnika poszkodowanego z dnia 30 marca 2022 r.k.-377,

pismo pozwanego z dnia 12 kwietnia 2022 r. k.-379,

e-mail pełnomocnika powoda z dnia 14 kwietnia 2022 r. k.380,

pismo pozwanego z dnia 14 czerwca 2022 r. k.-381-382,

e-mail pełnomocnika powoda z dnia 19 lipca 2022 r. k.-383,

pismo pozwanego z dnia 25 lipca 2022 r. k.-384-385,

e-mail pełnomocnika powoda z dnia 15 września 2022 r. k.-387,

pismo pozwanego z dnia 07 października 2022 r. k.-388-390

akta szkodowe , płyta CD k.-438/

W wyniku zdarzenia z dnia 12 stycznia 2022 r. następstwa neurologiczne poszkodowania, są w tym przypadku doniosłe, a wystąpienie napadów padaczkowych wskazuje, że w tym przypadku doszło do wtórnego uszkodzenia korowo- podkorowego, przy zastrzeżeniu, że najpewniej doszło także do głębszych poziomów uszkodzeń, o charakterze malacji mózgowej, i w tego łącznym następstwie ewentualne perspektywy leczenia, sprowadzają się w istocie do podtrzymywania egzystencji osoby, która jest całkowicie niepełnosprawna, niezdolna do samoobsługi i w związku z tym, że pozostaje długotrwale w pozycji przymuszonej leżącej .

Przypadek wymaga zintensyfikowanej opieki dozoru oraz nadzoru ze strony opiekunów, a więc nie może zostać uznane to za sytuację świadczenia bezpłatnego, bowiem przekracza ustalone normy opiekuńcze. Koszt takiej opieki domowej wymaga skuteczne zaspokojenia wydatków comiesięcznych z tego tytułu, które przeliczyć należy jako kwotę ok. 4 500 PLN, bowiem niewątpliwie opieka taka musi w istocie trwać przez okres całej doby - zatem powyższe przeliczenie biegłej stanowi jedynie przypuszczalny koszt z tego tytułu.

Wydatki na rzecz poszkodowanego, związane z utrzymywaniem jego powłok zewnętrznych w czystości oraz ochrony przeciwodleżynowej, są związane z kupnem: środków higieny intymnej, maści ochraniającej ciało od powstania odleżyn; maści do przeprowadzania okresowego masażu zewnętrznego ciała oraz rehabilitacji domowej, co winno osiągać comiesięczną kwotę ok. 800 PLN.

/dowód: opinia biegłego z zakresu pielęgniarstwa A. J. k. 480-484/

Z punktu widzenia biegłego z zakresu dietetyki powód na pewno wymaga i będzie wymagał pomocy w przygotowywaniu posiłków, co wiąże się z zakupami, gotowaniem, podawaniem jedzenia, sprzątaniem po posiłku. Nie występuje natomiast konieczność pomocy w zakresie spożywania posiłków. Dieta powoda powinna być wysokobiałkowa skomponowana tak by dostarczyć odpowiednią ilość energii, witamin i minerałów. Posiłki powinny być podawane o stałych godzinach oraz zbilansowane pod względem jakościowym i ilościowym. Bezpośrednio po wypadku wymagał specjalistycznej/medycznej diety: był żywiony dojelitowo, ponieważ utrzymywano go w śpiączce farmakologicznej i wentylowano mechanicznie. Żywienie dojelitowe polega na podawaniu substancji odżywczych do przewodu pokarmowego przez tzw. zgłębnik.

Zasadnicza różnica między standardowym sposobem odżywiania drogą doustną a dietą dojelitową polega na sposobie podania diety (zgłębnik) a także na składzie i konsystencji diety, do takiego rodzaju żywienia stosuje się specjalistyczne preparaty (certyfikowane diety przemysłowe).

/dowód: opinia biegłego z zakresu dietetyki i żywienia człowieka A. K. k.- 487-490, opinia uzupełniająca k.- 570-571 /

W wyniku zdarzenia z dnia 12 stycznia 2022 r u powoda współwystępują deficyty neurobahawioralne pod postacią encefalopatii pourazowej (zespół czołowy) z uprzednio występującymi objawami upośledzenia umysłowego i encefalopatii alkoholowej.

W ocenie neuropsychologicznej, po przeprowadzonym badaniu i analizie otrzymanych wyników, należy stwierdzić, że współwystępowanie wyjściowych dysfunkcji (upośledzenie umysłowe, uzależnienie alkoholowe) z objawami encefalopatii pourazowej (zespół czołowy) spowodowało zależność Powoda od innych osób w podstawowych czynnościach dnia codziennego (załatwianie potrzeb fizjologicznych, toaleta, przygotowywanie posiłków) i konieczność sprawowania nad nim czynności opiekuńczo - pielęgnacyjnych.

Powód powinien być objęty stałą opieką psychoterapeutyczną w celu zapobieżenia pogarszaniu się funkcjonowania poznawczego i społecznego powoda. Taka pomoc może być świadczona bezpłatnie przez różnorodne instytucje (np. Hospicjum (...), Stowarzyszenia dla Niepełnosprawnych, itp.) oraz komercyjnie w wysokości w przedziale 150-200 zł. za sesję l x w miesiącu.

/dowód: opinia biegłego z zakresu psychologii S. M. k.- 499-503 verte/

Powód w przedmiotowym wypadku doznał urazu czaszkowo- mózgowego z krwiakiem nadtwardówkowym i następowym niedowładem połowiczym lewostronnym.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.12.2002 r. powód w wyniku przedmiotowego wypadku z powodu krwiaka nadtwardówkowego z następowym niedowładem połowiczym lewostronnym, uniemożliwiającym samodzielne siedzenie, stanie i chodzenie doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 100% wg poz. 5a).

Cierpienia fizyczne powoda spowodowane bólem pourazowym i koniecznością poddania się zabiegowi operacyjnemu były znaczne utrzymujące się przez około 4 tygodnie po przedmiotowym urazie, w późniejszym czasie i obecnie, utrzymują się mierne cierpienia fizyczne spowodowane utrudnieniem samodzielnego zmieniania pozycji leżącej i brakiem możliwości samodzielnego przyjęcia pozycji siedzącej, okresowo nasilające się do znacznych podczas występowania bólów głowy.

Powód jest ograniczony we wszystkich czynnościach samoobsługi i dnia codziennego, wymagających oburęczności, stania i chodzenia.

Powód jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga opieki całodobowej i pomocy we wszystkich czynnościach samoobsługi i dnia codziennego w wymiarze 5 godzi na dobę.

Powód wymaga pozostawania pod opieką lekarza POZ, oraz ciągłej rehabilitacji domowej prowadzonej przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę, która zgodnie z ustawą z 2018 r. o wsparciu osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, niezdolnych do samodzielnej egzystencji, przysługuje w wymiarze 80 dni terapeutycznych rocznie, z możliwością zwiększenia świadczenia odpowiednio do zmieniających się potrzeb pacjenta.

Pierwszoplanowym celem rehabilitacji domowej powoda jest zniesienie przykurczów stawowych w kończynach niedowładnych, zwiększenie siły mięśniowej kończyn lewych, grzbietu i brzucha oraz uzyskanie samodzielnej pionizacji. Obejmuje ćwiczenia bierne, bierno-czynne kończyn lewych, kontralateralne, relaksacyjne oraz pionizację i wybrane ćwiczenia z metod specjalistycznych (neurofizjolologicznych) (...) i (...).

Metoda (...) oparta jest na założeniu, że człowiek dorosły może odzyskać utracona funkcje ruchową poprzez stopniowe uczenie się, z wykorzystaniem swoich wcześniejszych(przed urazem) doświadczeń.

Metoda (...) opartą na założeniu, że istota deficytu ruchu jest zaburzenie odruchów postawy służących do koordynacji ruchów w przestrzeni i kontroli w stosunku do otoczenia.

Rehabilitacja domowa obejmująca w/w zabiegi prowadzona pełnopłatnie to koszt około 100,00 zł za 1 terapię 45 – 60 min. oraz zwrot kosztów dojazdu.

U powoda wskazane jest także przeprowadzanie kompleksowej rehabilitacji 1 x w roku, w ramach 2 tygodniowych turnusów rehabilitacyjnych z dofinansowaniem z (...), w wysokości 30% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej i 20% przeciętnego wynagrodzenia dla opiekuna(w przypadku szczególnie trudnej sytuacji życiowej osoby niepełnosprawnej, dofinansowanie może być podwyższone do 40%). Pełnopłatny 14 dniowy turnus rehabilitacyjny, to koszt 4 000 - 6 000 zł w zależności od wyposażenia ośrodka i zatrudnienia fachowego personelu. Opiekun pokrywa koszty hotelowo-żywieniowe.

Po uzyskaniu samodzielnej pionizacji, w wyniku dalszej, wieloletniej, rehabilitacji, także w placówkach specjalistycznych, przy dużym zaangażowaniu powoda i opiekunów istnieje szansa na odzyskanie samodzielnego poruszania się chodem hemiparetycznym.

Powód poza dopłatą do wózka inwalidzkiego w wysokości 800,00 zł, ponosi koszty zakupu leków przyjmowanych w systemie ciągłym: D. chrono, B., R., D., (...) i okresowo C. wg załączonych faktur oraz P. majtek i podkładów higienicznych z refundacją NFZ wg załączonych faktur.

Po rozpoczęciu rehabilitacji domowej prowadzonej przez fizjoterapeutę, powód powinien być zaopatrzony w ortezę stabilizującą lewy staw kolanowy i pionizator, refundowane w 100% przez NFZ oraz obuwie ortopedyczne refundowane przez NFZ w 70% do limitu ceny 210,00 zł 1 x na 12 miesięcy.

Powód będzie odczuwał negatywne skutki przedmiotowego wypadku pod postacią niedowładu kończyn lewych do końca życia.

Włączenie intensywnej rehabilitacji rokuje zwiększenie sprawności kończyny górnej lewej i uzyskania samodzielnego przyjmowania i utrzymywania pozycji siedzącej. Rokowanie co do odzyskania zdolności samodzielnego chodzenia jest wątpliwe.

Powód wymaga dobrze zbilansowanej diety zawierającej produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso i nabiał), warzywa i owoce z czego przynajmniej 1 x w postaci surowej, wysokowartościowe tłuszcze (masło, śmietanę, oleje roślinne) z ograniczeniem spożycia cukru i słodyczy na korzyść soków owocowych, mleczno-owocowych lub wysokowartościowych przetworów warzywno-owocowych z niską zawartością cukru.

Dieta wysokobiałkowa polegająca na spożywaniu dużej ilości jaj, nabiału, ryb, drobiu i roślin strączkowych, z ograniczeniem tłuszczów i węglowodanów, zalecana jest wyłącznie przez internistę, nie powinna być stosowana dłużej niż przez 3-4 tygodnie, po których powraca się do dobrze zbilansowanej diety normalnej.

Koszt takiej diety przewyższa o około 10 % koszt diety dla osoby zdrowej.

/dowód: opinia biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej G. B. (1) k.- 515-521,opinia uzupełniająca k.- 579-580 /

W związku z przebytym w dniu 12.01.2022 roku urazem czaszkowo-mózgowym wystąpił u powoda trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 75 %. zgodnie z paragrafem 8 pkt.3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.12.2002 roku poz. 1974 w wysokości 50 % z poz.5c wg tabeli,5% z pozycji 3a ,oraz 20% z pozycji 8 c wg tabeli stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.12.2002 roku poz.1974.

Występujący u powoda deficyt funkcjonalny w postaci niedowładu połowiczego lewostronnego utrudnia mu wykonywanie różnego rodzaju czynności np. precyzyjnych, sprawnego poruszania się. Wysokość wydatków ponoszonych na zakup leków i środków higieny przedstawionych w imiennych rachunkach w aktach sprawy jest zasadny / ok. 110 zł - zakup leków oraz ok. 200 zł zakup pampersów/. Szacunkowy zakres pomocy osoby trzeciej biegły neurolog ocenił na podstawie zgromadzonej dokumentacji na 3 godziny dziennie. Powód powinien podjąć wysiłek rehabilitacyjny który może być realizowany w ramach refundacji NFZ ale także w ramach usług komercyjnych których koszty powinny zostać pokryte przez odpowiedzialna instytucję ubezpieczeniową. Opieka lekarska może być realizowana przez lekarza prowadzącego w POZ.

/dowód: opinia biegłego z zakresu neurologii M. K. k.- 601-602 /

Z punktu widzenia chirurgii plastycznej jedynym następstwem wypadku u powoda jest blizna pooperacyjna powodująca niewielkie oszpecenie powoda.

Stały uszczerbek na zdrowiu będący wynikiem istniejących zniekształceń bliznowatych skóry owłosionej głowy oceniam na 3% - pkt 1A - znaczne uszkodzenie powłok czaszki, rozległe ściągające blizny w zależności od rozmiaru (5- 10%) - w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. DZ.U.234. Orzeczony uszczerbek jest mniejszy niż w dolna granica dla punktu 1 A, ponieważ blizna nie powoduje jak to określono w rozporządzeniu „znacznego uszkodzenia powłok czaszki”, a jedynie niewielki defekt estetyczny.

Nie jest możliwe całkowite usunięcie istniejących blizn ani w drodze operacji plastycznej ani poprzez leczenie zachowawcze. Obraz blizny nie zmieni się z upływem czasu. Dlatego orzeczony uszczerbek jest stały. Istniejąca u powoda blizna nie była i nie jest przyczyną dolegliwości bólowych. Istniejąca u powoda blizna pooperacyjna powoduje trwałe, niewielkie oszpecenie. Nie jest możliwe całkowite usunięcie istniejących blizn ani w drodze operacji plastycznej ani poprzez leczenie zachowawcze. Obraz blizny nie zmieni się z upływem czasu.

Powód nie wymaga leczenia z zakresu chirurgii plastycznej. Blizna jest dojrzała-od operacji minęły 2 lata - nie wymaga ani pielęgnacji ani leczenia.

Powód niewątpliwie wymagał i wymaga nadal pomocy osób trzecich. Zakres tej pomocy powinien być określony przez pozostałych biegłych.

Z punktu widzenia chirurgii plastycznej dodatkowej pomocy osób trzecich nie wymaga. Powód nie wymaga leczenia z zakresu chirurgii plastycznej. Ewentualny planowany u powoda zabieg rekonstrukcji kości czaszki wykonywany jest w oddziałach neurochirurgicznych.

/dowód: opinia biegłego z zakresu chirurgii plastycznej T. Z. k.- 626-628 /

W wyniku przedmiotowego wypadku powód doznał urazu głowy, który doprowadził do powstania:

⚫: Złamania kości czaszki przechodzącego od prawej kości czołowej i ciemieniowej po lewą potyliczną.
⚫: Krwiaka nadtwardówkowego w prawej okolicy czołowo-ciemieniowej.
⚫: Pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego.
⚫: Stłuczenia krwotocznego mózgu w okolicy czołowej i skroniowej prawej.

Krwiak nadtwardówkowy wymagał leczenia operacyjnego polegającego na usunięciu krwiaka i wykonaniu odbarczenia kostnego mózgu - usunięciu płata kostnego w okolicy czołowo- ciemieniowej prawej czyli kraniektomii.

Doznane uszkodzenia mózgu skutkowały u pacjenta niedowładem połowiczym lewostronnym lewej kończyny górnej 3 pkt wg L. i porażenia lewej kończyny dolnej. Dodatkowo z powodu długo utrzymującej się pozycji leżącej doszło u powoda do masywnych skostnień pozaszkieletowych w tkankach okołostawowych obu bioder.

Łącznie z punktu widzenia biegłego neurochirurga uszczerbek na zdrowiu powoda doznany w wyniku przedmiotowego wypadku oszacowano na 56 % i uszczerbek ten biegły uznał za stały.

Niedowład lewej kończyny dolnej - siła mięśniowa na granicy 2-3 pkt wg L. i dyskretne osłabienie lewej kończyny górnej- uszczerbek na zdrowiu zgodnie z dedykowaną tabelą należy oszacować według punktu 5. Porażenia i niedowłady: podpunkt e) monoparezy pochodzenia ośrodkowego: kończyna górna prawa na 1%, kończyna dolna lewa na 30%.

Ubytek kości czaszki w okolicy czołowo ciemieniowej prawej- uszczerbek na zdrowiu zgodnie z dedykowaną tabelą należy oszacować według punktu 3. Ubytek w kościach czaszki: podpunkt b) o średnicy powyżej 2,5 cm - w zależności od rozmiarów 25%.

Doznane obrażenia jak i stosowane procedury lecznicze generowały dolegliwości bólowe i cierpienie fizyczne, których natężenie należy oszacować następująco: W okresie od 12.01.2022 po przyjęciu do Oddziału Neurochirurgii Szpitala Wojewódzkiego w B. a potem na (...) do 16.02.2022 cierpienie to było na poziomie znacznym.

W okresie pobytu na Oddziale Neurochirurgii w okresie 16.02.-01.03.2022 i jeszcze przez miesiąc cierpienie to było na poziomie umiarkowanym.

W dalszym okresie cierpienie to należy oszacować na poziom lekki z okresowymi możliwymi zaostrzeniami do umiarkowanego. Powód od momentu wypadku, jest obecnie trwale osobą niepełnosprawną.

Z uwagi na niedowład lewej kończyny dolnej powód nie jest w stanie samodzielnie chodzić. Ma znaczną nadwagę. Nie jest w stanie samodzielnie dokonać transferu z pozycji leżącej do wózka. Pozycja opiniowanego na wózku z uwagi na nadwagę jest daleka od optymalnej. Brak samodzielnej mobilności powoduje także kłopoty z załatwieniem potrzeb fizjologicznych. Aktualne koszty leczenia powoda oceniane na podstawie faktur dołączonych do dokumentacji można szacunkowo określić na kwotę w granicach 300 zł. Jest to koszt leków oraz środków pielęgnacyjnych. Powód jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu deficytów neurologicznych , które już wcześniej opisałem. Wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu w wymiarze 6 godzin dziennie. Wymaga pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego jak zachowanie higieny osobistej czy pomieszczenia, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, dowóz na wizyty lekarskie.

Powód ma kwalifikację do operacji neurochirurgicznej uzupełnienia ubytku kości czaszki- tzw. plastyki kości czaszki poprzez wstawienie sztucznej płytki. Jest to zabieg w całości refundowany przez NFZ. Okresowo wymaga kontroli w Poradni Neurochirurgicznej. Określenie potrzeby leczenia rehabilitacyjnego jest w kompetencji biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej.

/dowód: opinia biegłego z zakresu neurochirurgii R. H. k.- 543-548, opinia uzupełniająca k.- 648-652, opinia uzupełniająca k.-737-738/

Z punktu widzenia biegłego z zakresu psychiatrii na skutek doznanego urazu czaszkowo-mózgowego w następstwie wypadku z dnia 12 stycznia 2022r., u powoda wystąpiły objawy encefalopatii pourazowej manifestujące się w niskim poziomie aktywności, braku motywacji do jej podejmowania, zobojętnienia emocjonalnego i braku krytycyzmu i konkretyzacji myślenia.

W zakresie specjalizacji biegłego z zakresu psychiatrii uszczerbek na zdrowiu wynikający z encefalopatii j pourazowej wynosi 70 %. Powód przed doznaniem urazu przez wiele lat był uzależniony od alkoholu, spożywał alkohole niekonsumpcyjne (denaturat), pił kilkunastomiesięcznymi ciągami opilczymi, wielokrotnie doświadczał majaczenia alkoholowego, chorował na padaczkę poalkoholową, diagnozowano u niego poalkoholowe zapalenie wątroby i trzustki. W celu zdobycia środków na alkohol opuszczał się kradzieży, za które był wielokrotnie karany, był bezkrytyczny wobec uzależnienia i swojego postępowania, nie podejmował prób leczenia. W związku z powyższym wcześniejszy uszczerbek na zdrowiu wynikający z uszkodzenia (...) na skutek wieloletniego uzależnienia biegła oceniła na 30%. Ostatecznie trwały uszczerbek na zdrowiu wynikający z wypadku w dniu 12 stycznia 2022r oceniany według punktu 9 b tabeli oceny stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku) wynosi 40 %.

Powód doświadcza apatii, zobojętnienia emocjonalnego, braku krytycyzmu oraz braku motywacji do podejmowania aktywności, co znacznie utrudnia jego rehabilitację oraz utrudnia sprawowanie opieki nad nim.

Na skutek doznanego urazu powód w codziennym funkcjonowaniu jest zależny od opiekunów.

/dowód: opinia biegłego z zakresu psychiatrii K. C. k.- 690-695 verte/

W ocenie biegłego ortopedy skutki wypadku dla narządu ruchu są trwałe z charakterem postępujących przykurczów w stawach.

Osoba leżąca bez możliwości samodzielnego stania i chodzenia. Ograniczenia funkcjonalne lewej kończyny górnej. Powód jest osobą niezdolna do samodzielnej egzystencji. Pomoc osób trzecich w wymiarze 5 godzin dziennie. Wymaga opieki neurologa i stałej rehabilitacji.

/dowód: opinia biegłego z zakresu ortopedii J. B. k.- 716-718/

Powód poniósł koszty leczenia w łącznej wysokości 1421,72 zł.

/dowód: faktury i paragony k.- 404-419, 458-462, 555-558, 771-776/

Powód w dacie wypadku miał 34 lata. Przed wypadkiem powód zamieszkiwał z mamą , ojczymem i bratem. Utrzymywał się z prac dorywczych. Przed wypadkiem jeździł rowerem i pracował przy pracach rolnych, pomagała w domu i był w pełni samodzielny .

Powód jest leżący, w kontakcie słowno-logicznym, z wykształceniem podstawowym, czyta, ogląda telewizję, rozwiązuje krzyżówki. Okresowo występują u niego dolegliwości bólowe głowy.

W leżeniu wymaga pomocy przy obracaniu się na boki, pozycję siedzącą z opuszczonymi nogami i podporem pleców oraz boków przyjmuje z pomocą osób trzecich, nie utrzymuje biernej pionizacji z podporem osób trzecich - waży około 150 kg przy wzroście 178 cm. Nie ma odleżyn.

W załatwianiu potrzeb fizjologicznych korzysta z kaczki i pielucho majtek. Kończyny górne - prawa dominująca, z pełną ruchomością we wszystkich stawach. Siła kończyny górnej lewej znacznie osłabiona w stosunku do kończyny prawej, chwyt ręki lewej pozwalający na utrzymanie kanapki. Kończyny dolne z bliznami po wygojonych odleżynach wokół kostek - prawa z pełną ruchomością we wszystkich stawach, lewa ze znacznym niedowładem spastycznym i ograniczeniem ruchomości w stawie biodrowym i kolanowym. Bierna pionizacja do siadu wymaga podparcia tułowia.

Powód wymaga opieki ze strony osób trzecich. Nie chodzi, ani nie jest w stanie samodzielnie usiąść, nie kontroluje potrzeb fizycznych, musi być pampersowany. Trzeba przy nim wykonywać wszystkie czynności z zakresu opieki, bowiem w istocie samodzielnie nie jest on w stanie niemal niczego zrobić. Bezpośrednią opiekę nad powodem sprawuje matka, której pomaga ojczym. Mama powoda nie pracuje i sprawuje opiekę nad synem. Pobiera zasiłek opiekuńczy w kwocie 3.280 złotych miesięcznie. (...) mamy powoda nie pracuje. Obecnie powód otrzymuje rentę w kwocie 2.000 złotych i zasiłek w kwocie 1.100 złotych. Stosuje leki przeciwbólowe i przeciwpadaczkowe. Jest nerwowy. Skarży się na ból kręgosłupa i lewego biodra. W dalszym ciągu odczuwa poważny dyskomfort związany z towarzyszącymi mu bólami, które uśmierzyć mogą jedynie środki farmakologiczne. Miewa zawroty głowy, problemy z pamięcią i koncentracją. Ponadto ma zaburzenia związane ze snem. Nie jest w stanie załatwić spraw urzędowych.

/ dowód : zeznania powoda k.-786-787,

zeznania świadka J. R. k.- 451 verte- 452 verte, k.-787-787 verte,

zeznania świadka J. S. k.- 450 verte-451,

zeznania świadka P. G. k.- 451, 451 verte,

zeznania świadka S. S. k.-451 verte, /

Stan faktyczny w całości nie był sporny i został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów, w szczególności zeznań świadków, powoda i opinii biegłych.

Nie ma możliwości jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości wykazania, jakim torem ruchu poruszał się rowerzysta przed wypadkiem. Pozwany z samego faktu, że powód znajdował się pod wpływem alkoholu wywodzi, że w niedalekiej odległości od nadjeżdżającego pojazdu wykonał on manewr skrętu w lewo z pobocza na drogę, pod koła nadjeżdżającego pojazdu. Takiej okoliczności nie sposób jednak wywieść ze stanu faktycznego ujawnionego w toku postepowania karnego (ani też niniejszego postępowania). Wprawdzie drugi z powołanych biegłych rozważał taki wariant, uznając go nawet za prawdopodobny, jednakże akta postępowania karnego nie dostarczają żadnych dowodów pozwalających ustalić taki przebieg wypadku. W tym obszarze zwraca uwagę sąd u to, że w miejscu wypadku nie było możliwości poruszania się poboczem. Jego szerokość i nawierzchnia na to nie pozwalały. Ponadto bariera energochłonna znajdowała się zbyt blisko krawędzi drogi by móc w ogóle jechać nią rowerem. To mas stosunkowo wysokiej i nierównej trawiastej powierzchni. Jako całkowicie bezpodstawne należy zatem ocenić dywagacje w jednym z wariantów opinii biegłego, w których wskazywał na zjechanie z pobocza na drogę, tym samym oceniając ten manewr jako włączanie się do ruchu. Z dużą dozą ostrożności należy podchodzić do zeznań kierującego pojazdem, choć i te nie dostarczają w tym zakresie w pełni jednoznacznych informacji. Sam kąt uderzenia pojazdu w rower również nie przesądza tej kwestii, bowiem nie wiadomo, jakim torem względem krawędzi jedni i jak daleko od niej, poruszał się kierujący pojazdem.

Kwestia włączania się do ruchu jako najdalej idący zarzut pod adresem techniki jazdy powoda, ujęta w drugiej opinii jest niepopartym dowodami założeniem, czy też dywagacją, nieopartą na rzeczowym i osobowym materiale dowodowym. Zeznania żadnego z przesłuchanych świadków nie wskazują na takie naganne postepowania powoda, które mogłoby zostać ocenione jako spowodowanie wypadku w 80 %. Sam kierujący pojazdem zeznał, że w ogóle zobaczył ruch, na który id razu nie zareagował, a kiedy już zidentyfikował ten ruch jako rowerzystę nie zareagował prawidłowe i nie zmienił toru jazdy. Jechał za szybko by uniknąć najechania na powoda. Kierowca pojazdu miał czas i obowiązek dostrzec rowerzystę.

Zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu to pozwany winien udowodnić kwestię przyczynienia się pozwanego do szkody. Żadne przeprowadzone dowody, ani tym bardziej ustalenia w sprawie karnej nie odwracają tej reguły. Swoje stanowisko pozwany zdaje się wywodzić z poszczególnych wariantów opinii biegłych opinii i faktu umorzenia postepowania karnego.

W ocenie Sądu w sprawie brak jest dowodów pozwalających ustalić, że S. R. swoim zachowaniem przyczynił się do powstania wypadku w 80%.

Trzeba pamiętać, że dokonywane w toku postępowania karnego ustalenia podlegają ogólnej zasadzie nakazującej aby wszelkie wątpliwości poczytać na korzyść oskarżonego. W ocenie Sądu to ta zasada legła u podstaw decyzji o umorzeniu postępowania karnego. Dostępny dla prokuratora materiał dowodowy był niewystarczający dla postawienia zarzutów kierującemu pojazdem. Okoliczność ta nie oznacza jednak, że poszkodowany powód był wyłącznym sprawcą wypadku, jak chciałby to widzieć pozwany.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo niemal w całości zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 822 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprowadza się więc do tego, że w sytuacji zaistnienia szkód określonych w § 2 powołanego przepisu, zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia odszkodowania osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za te szkody ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia.

W myśl art. 34 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz.392). z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia

Zgodnie z art. 35 powołanej wyżej ustawy ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Art. 36 ust. 1 stanowi, iż odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej, której przekroczenie w okolicznościach niniejszej sprawy nie wchodzi w grę.

Zgodnie z art. 19 tejże ustawy poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń.

Wobec powyższego pośrednią podstawą roszczenia powoda do pozwanego jest art. 436 § 1 k.c. Z przepisu tego wynika, iż samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzona komukolwiek przez ruch tego pojazdu, chyba, że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za która nie ponosi odpowiedzialności.

Aby ostatecznie ocenić zasadność powództwa należało odnieść się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przyczynienia się zmarłego do szkody. Zgodnie z treścią art. 362 KC jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Istnienie adekwatnego związku przyczynowego między zachowaniem poszkodowanego, a szkodą stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, że ten przyczynił się do powstania szkody, co umożliwia sądowi szczególne ukształtowanie obowiązku odszkodowawczego: odpowiednie zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody, stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Przepis art. 362 KC, usytuowany w przepisach ogólnych trzeciej księgi kodeksu cywilnego odnoszącej się do zobowiązań, dotyczy ogólnie ujętego "obowiązku naprawienia szkody", bez zróżnicowania podstawy prawnej, z której obowiązek ten wynika, jak również bez różnicowania podmiotu, na rzecz którego obowiązek ten ma być spełniony.

Przyczynienie jest zatem zachowaniem poszkodowanego, które pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą, ale także jest zawinione lub przynajmniej obiektywnie nieprawidłowe to jest odbiega od przyjętych obiektywnie wzorów postępowania. Samo przyczynienie poszkodowanego do szkody pociąga za sobą zmniejszenie odpowiedzialności sprawcy i jest okolicznością ograniczającą odpowiedzialność pozwanego. Głównym zatem punktem odniesienia dla oceny zachowania się poszkodowanego stają się w naturalny sposób – cele, zasady i reguły rządzące odpowiedzialnością pozwanego.

W razie odpowiedzialności zaostrzonej, niezależnej od winy, istotne znaczenie ma ustalenie zakresu ryzyka ciążącego na osobie odpowiedzialnej. Zaostrzenie odpowiedzialności następuje zazwyczaj ze względu na źródło wzmożonego niebezpieczeństwa szkody (ruch przedsiębiorstwa, ruch pojazdu mechanicznego). Jego obecność stwarza potrzebę zapewnienia poszkodowanemu zwiększonej ochrony. Cechą charakterystyczną odpowiedzialności obiektywnej jest właśnie to, że obejmuje określony rodzaj szkód, choćby osoba odpowiedzialna nie miała wpływu na ich powstanie. Zdaniem B. L.-P. szeroka interpretacja przyczynienia może w praktyce wyłączać, a w każdym razie znacznie ograniczać sens odpowiedzialności na zasadnie ryzyka. Część bowiem ryzyka stwarzanego niebezpieczeństwa byłaby bowiem przerzucona na niewinnego poszkodowanego (Patrz. Odpowiedzialność cywilna prowadzącego na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody Warszawa 1967). W takich wypadkach ze względu na ochronny cel odpowiedzialności na zasadzie ryzyka właściwsze jest łagodniejsze, a nie surowsze traktowanie poszkodowanego. Zwłaszcza przy odpowiedzialności za wypadki drogowe poszkodowani piesi, pasażerowie czy rowerzyści powinni korzystać ze wzmożonej ochrony prawnej. Uczestnictwo w ruchu drogowym jest dziś koniecznością życiową, a nie kwestią swobodnego wyboru. Nie powinno się więc zakładać, że część ryzyka związanego z ruchem pojazdów mechanicznych na spadać na wymienione grupy poszkodowanych.

Zdaniem Sądu ochronny cel zaostrzonej odpowiedzialności z art. 435 i 436 k.c. powinien skłaniać do przyjęcia, że w zasadzie tylko oczywiste, rażące niedbalstwo poszkodowanego może usprawiedliwiać jej ograniczenie na podstawie art. 362 k.c. Tym samym Sąd skłania się właśnie do takiego coraz częściej wyrażanego w doktrynie i piśmiennictwie stanowiska. (Patrz. Tomasz Pajor Uwagi o przyczynieniu się poszkodowanego do powstania szkody w: Odpowiedzialność Cywilna - Księga pamiątkowa ku czci Profesora Adama Szpunara Zakamycze 2004 s 163; Gerard Bieniek Odpowiedzialność cywilna za wypadki drogowe Wydawnictwo Prawnicze 2006 s 161-162). Podejście takie wynika zdaniem G. B. ze współczynnika wzmożonego niebezpieczeństwa stwarzanego przez każdego z uczestników ruchu (samochód, motocykl, pieszy). Dodatkowo T. P. stawia pytanie czy powód dopuścił się niedbalstwa, którego ciężar równoważył ryzyko związane z ruchem ulicznym, czy też dopuścił się zwykłego błędu zachowania, którego w coraz intensywniejszym ruchu drogowym właściwie nie sposób uniknąć i czy tego rodzaju potoczne, nieuniknione błędy poszkodowanego nie powinny dzisiaj być uznawane za nieodłączną część ryzyka związanego z ruchem przedsiębiorstw i masowym ruchem środków komunikacji?. Określanie zatem zakresu przyczynienia się poszkodowanego do szkody nie powinno polegać na tropieniu najmniejszych błędów lub nieudolności po stronie poszkodowanego.

Zdaniem Sądu ze względu na cel i zasadę zaostrzonej odpowiedzialności, odpowiedzialność ta nie powinna być ujmowana symetrycznie. Trzeba zwrócić uwagę, że poszkodowany pieszy, czy rowerzysta na skutek kontaktu z pojazdem nie odpowiada za wyrządzoną sobie szkodę, ale tę szkodę ponosi. W sytuacji w której sprawca jest skazany za spowodowanie takiego wypadku trudno zgodzić się aby pewne proste, czy banalne błędy pieszego równoważyły zakres niebezpieczeństwa i zawinienia kierującego pojazdem mechanicznym. Jest to tym bardziej jaskrawo widoczne kiedy kierującemu mechaniczny środek komunikacji wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody można przypisać winę spowodowania wypadku, a przynajmniej istotnie zawinione zachowania, które do wypadku doprowadziły. W niniejszej sprawie brak jest materiału dowodowego pozwalającego ustalić okoliczności wypadku. Sąd karny kierując się zasadami procesu karnego zobligowany był wszelkie wątpliwości poczytać na korzyść oskarżonego i to zasadnie uczynił. Poza zeznaniami kierującego pojazdem brak było obiektywnego materiału dowodowego. Podstawowym dowodem były ślady z miejsca wypadku, które nie pozwalały na jednoznaczną odpowiedź na wszystkie pojawiające się pytania. . Nie udało ustalić się toru ruchu pojazdu, drogi hamowania, ani nawet toru ruchu roweru. Nie wiadomo zatem czy poruszał się przy samej krawędzi jezdni, czy środkiem pasa.

Zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu to pozwany winien udowodnić kwestię przyczynienia się pozwanego do szkody. Żadne przeprowadzone dowody, ani tym bardziej ustalenia w sprawie karnej nie odwracają tej reguły. Swoje stanowisko pozwany zdaje się wywodzić głównie z faktu stanu nietrzeźwości poszkodowanego. Tymczasem stan nietrzeźwości nie jest okolicznością, która sama w sobie przesądza o zmniejszonym zakresie praw takiej osoby.

Jak wskazano, ocena ewentualnego przyczynienia się poszczególnych uczestników zdarzenia drogowego do faktu jego zaistnienia, a także do wywołanych przez nie skutków zastrzeżona jest dla Sądu. Oceny tej dokonuje się przez porównanie zakresu i charakteru stwarzanego przez uczestników ruchu niebezpieczeństwa, naruszeń dokonanych przez każdego z uczestników ruchu i ich wpływu na powstałe skutki w kontekście adekwatnego związku przyczynowego. Do prawidłowej oceny w tym zakresie pomocne są wiadomości specjalne posiadane przez biegłych takie jak: powstanie stanu zagrożenia, prędkość pojazdu, czas pokonania określonej odległości, średnia prędkość chodu i biegu pieszego, prędkość bezpieczna, droga hamowania, możliwość dostrzeżenia faktów, czas reakcji. W ramach kompetencji biegłych nie mieści się natomiast ocena stopnia przyczynienia poszczególnych uczestników ruchu do jego zaistnienia, bowiem wiadomości specjalne biegłych dotyczą tylko części składników pozwalających ocenić to przyczynienie. Kwestie prawne mają w tej mierze kluczowe znaczenie.

Powód przyznał, że przyczynił się do szkody w 50% i Sad nie znalazł żadnych podstaw, aby uznać, że przyczynienie to można było ocenić jako większe. Porównując błędy i zaniedbania każdego z uczestników ruchu taki poziom przyczynienia należy uznać za uprawniony. Ze względu na stanowiska procesowe stron i przyznanie przez powoda faktu przyczynienia na poziomie 50 % dalsze rozważania są zbędne. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy jest to adekwatny i możliwy do przyjęcia zakres przyczynienia się powoda do wypadku.

W przypadku szkody polegającej na uszkodzeniu ciała lub wywołaniu rozstroju zdrowia szczegółowe uregulowanie w zakresie przesłanek odpowiedzialności sprawcy z tytułu odszkodowania i zadośćuczynienia zawierają art. 444 § 1 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c. Wobec powyższego również te przepisy są podstawą roszczenia powódki.

W świetle pierwszego z tych przepisów, w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Przesłankami odpowiedzialności sprawcy szkody są więc po pierwsze spowodowanie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia ( a więc szkoda na osobie), po drugie zaś będąca następstwem powyższego szkoda majątkowa w postaci różnego rodzaju kosztów poniesionych w wyniku doznania przez poszkodowanego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Roszczenie to przysługuje co do zasady tylko poszkodowanemu, czyli osobie, która doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na skutek zdarzenia, za które odpowiedzialność ponosi inna osoba.

Uszkodzenie ciała w rozumieniu art. 444 § 1 k.c. polega na naruszeniu integralności fizycznej człowieka (np. rany, złamania). Naruszenie to może dotyczyć nie tylko samej powłoki cielesnej, ale również tkanek oraz narządów wewnętrznych (uszkodzenie organów wewnętrznych). Rozstrój zdrowia, natomiast w rozumieniu tegoż przepisu, wyraża się w zakłóceniu funkcjonowania poszczególnych organów, bez ich widocznego uszkodzenia (np. zatrucie, nerwica, choroba psychiczna). Jest oczywiste, iż często to samo zdarzenie może wywołać zarówno uszkodzenie ciała, jak i rozstrój zdrowia.

W rozpoznawanej sprawie powód na skutek wypadku doznał naruszenia integralności fizycznej pierwotnie zagrażającego jej życiu. Doznał rozległych obrażeń ciała szeroko opisanych we wcześniejszej części uzasadnienia. Skutki tych obrażeń utrzymują się do dziś i znacząco zmieniły życie powoda, którego jakość jest obecnie drastycznie niższa.

Spełniona więc została pierwsza z określonych w art. 444 § 1 k.c. przesłanek.

W związku z powyższym pozostała do ustalenia kwestia, czy i w jakim zakresie żądana przez powoda kwota 498.000 zł (w istocie 453.88 zł bowiem 44.200 zł wypłacono powodowi) stanowić będzie odpowiednie zadośćuczynienie.

Co do żądania zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, to przesłanki zasądzenia takiego roszczenia określa art. 445 § 1 k.c. Zgodnie z powyższym przepisem w wypadkach przewidzianych w ustawie sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Z roszczeniem tym może również, co do zasady wystąpić jedynie osoba poszkodowana, która w wyniku działania innej osoby doznała uszczerbku na zdrowiu lub rozstroju zdrowia. Jest to przy tym roszczenie fakultatywne, którego zasądzenie zależy od uznania i oceny Sądu konkretnych okoliczności sprawy. Zadośćuczynienie z art. 445 k.c. ma więc przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wysokość ta nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc winna być utrzymana w rozsądnych granicach.(wyrok SN z dnia 22 marca 1978 r. IV CR 79/78). Winna więc, jak stanowi przepis, być to kwota „odpowiednia”. Dla oceny, czy określona suma jest „odpowiednim”, w rozumieniu art. 445 § 1 k.c., zadośćuczynieniem za doznaną krzywdę, decydujące znaczenie ma charakter i rozmiar krzywdy doznanej przez poszkodowanego. Nie bez znaczenia jest też szeroko rozumiana sytuacja życiowa w jakiej znajduje się poszkodowany. Na ocenę tą nie ma natomiast wpływu sytuacja - w szczególności majątkowa - sprawcy szkody (wyrok SN z dnia 7 października 1998 r. I CKN 419/98).

W art. 445 k.c. chodzi o krzywdę ujmowaną jako cierpnie fizyczne (ból i inne dolegliwości) oraz cierpienia psychiczne (ujemne uczucia przeżywane w zw. z cierpieniami fizycznymi i ich długotrwałość). Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie tych cierpień, ma charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego, a jednocześnie nie może być źródłem wzbogacenia.

Przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają żadnych kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej sprawy mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a zwłaszcza stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, prognozę na przyszłość, wiek poszkodowanego. W konkretnych sytuacjach musi to prowadzić do uogólnień wyrażających zakres doznanego przez poszkodowanego uszczerbku niemajątkowego.

W ocenie Sądu doznana na skutek wypadku krzywda uzasadnia zasądzenie na rzecz powoda dochodzonych kwot jako odpowiednich tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Na szwank wystawione zostało najważniejsze dobro powoda – jej zdrowie. We wcześniejszej części uzasadnienia szczegółowo opisano skutki wypadku dla życia i funkcjonowania powoda od wypadku do chwili zamknięcia rozprawy. Co więcej skutki te rozciągać się będą na dalsze życie powoda. Po wypadku powód stał się w istocie osobą niepełnosprawną. Z opinii biegłych wynika, że trwały uszczerbek to 264 %. Oczywiście Sad uwzględnił, że niektóre z podawanych przez biegłych wartości dublują się. Nie ma potrzeby ponownie opisywać w tym miejscu wszystkich skutków wypadku.

Zakres cierpień psychicznych powoda jest znaczny. Ich odstawową przyczyną jest świadomość ograniczeń życiowych spowodowanych wypadkiem w tym przede wszystkim ograniczeniem sprawności i odczuwanymi dolegliwościami. Wszystkie te okoliczności pozwalały na uwzględnienie roszczenia zadośćuczynienia w całości.

Stosownie do treści art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Naprawienie szkody obejmuje w szczególności zwrot wszelkich wydatków poniesionych przez poszkodowanego zarówno w związku z samym leczeniem i rehabilitacją (lekarstwa, konsultacje medyczne), w czasie procesu leczenia oraz inne dodatkowe koszty związane z doznanym uszczerbkiem (np. przejazdów, nauki).

Roszczenie w tym zakresie powód sformułował w kilku punktach: jako zwrotu kosztów leczenia – 710,86 jako stratę materialną, ale również kosztów opieki sprawowanej nad powodem do końca 2022 roku. Co do dalszego okresu zgłosił w tym zakresie żądanie zasądzenia renty. Mając na uwadze dopuszczalność takiego formułowania żądań należało stwierdzić, ze wartość niezbędnej opieki osób trzecich w okresie do końca 2023 roku wyniosła 36.866,90 złotych. Jak to wynika z opinii biegłych (powód wymagał opieki na poziomie 6 godzin dziennie, Wyliczenie zatem wartości tej opieki za wskazany okres wygląda następująco:

Rok	miesiąc			Stawka	OPIEKA
		godziny	dni		SUMA
2022	3	6	31	20,08	(...),88
	4	6	30	20,08	(...),4
	5	6	31	20,08	(...),88
	6	6	30	20,08	(...),4
	7	6	31	20,08	(...),88
	8	6	31	20,08	(...),88
	9	6	30	20,08	(...),4
	10	6	31	20,08	(...),88
	11	6	30	20,08	(...),4
	12	6	31	20,08	(...),88

Suma 36.866,90 złotych

Pozwany z tego tytułu za ten okres wypłacił powodowi kwotę 1.363,20 złotych.

W konsekwencji kwotę 35.503,70 należało zmniejszyć o 50% czyli do kwoty 17.751,84 złote. W efekcie zasadzeniu tytułem odszkodowania za okres do końca 2022 roku podlegała kwota 18.462,70 złotych (710,86 plus 17.751,84).

Kwestia wysokości przyjętej stawki za roboczogodzinę zostanie omówiona w części uzasadnienia poświęconej rencie z tytułu zwiększonych potrzeb.

Jako zasadne należało uznać kwoty wydatkowane przez powoda, które zostały potwierdzone załączonymi do pozwu i dalszych pism rachunkami na łączną kwotę 1421,72 zł. Zasadność ich wydatkowani potwierdzili biegli w swoich opiniach. Sąd uwzględnił również zasadność tych wydatków w toku przesłuchania świadków.

Stosownie do treści art. 444 § 2 k.c. jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia odpowiedniej renty. Powód żądał zasądzenia renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Żądania w tym zakresie zredagowano jako żądanie renty w kwocie 3121 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2023 roku do 31 grudnia 20224 roku; oraz po 3.751 złotych miesięcznie od 1 stycznia 2025 i na przyszłość.

Żądanie renty obejmuje koszty związane z wydatkami, które powód musi regularnie ponosić w następstwie wypadku. Wydatki te zostały wskazane w opiniach biegłych. Znajdują one również swoje potwierdzenie w złożonych do sprawy rachunkach.

Ich struktura na 2024 rok przedstawia się następująco:

wydatki	rocznie	miesięcznie
masaże		800
psychoterapia		200
obuwie ortoped		10
turnus rehab	6000	500
leki faktury		147
rehab domowa 80 x 100	8000	666
wózek minus 800		150
pampersy		200
liki neurolog		0

	suma	(...)

W kwocie żądania renty mieszczą się również koszty niezbędnej opieki sprawowanej nad powodem prze inne osoby. Z opinii biegłych wynika, że należy ją określić na przeciętnym poziomie około 6 godzin dziennie. Ustalenia opinii biegłych trzeba jeszcze uzupełnić prze wskazanie w oparciu zarówno o opinie biegłych jak i zeznania świadków i powoda, że aktualnie (i od 2022 roku)

W konsekwencji szczegółowe wyliczenie renty z tytułu zwiększonych potrzeb przedstawia się następująco:

		data		OPIEKA					stawka	OPIEKA				Miesięcznie		Wydatki
					godziny			dni		SUMA
2023	1		6			31	24,88		(...),68
	2		6			28	24,88		(...),84
	3		6			31	24,88		(...),68
	4		6			30	24,88		(...),4
	5		6			31	24,88		(...),68
	6		6			30	24,88		(...),4
	7		6			31	24,88		(...),68
	8		6			31	24,88		(...),68
	9		6			30	24,88		(...),4
	10		6			31	24,88		(...),68
	11		6			30	24,88		(...),4
	12		6			31	24,88		(...),68		(...),2	12	4540,6		(...)		(...),6
2024	1		6			31	30,92		(...),12
	2		6			28	30,92		(...),56
	3		6			31	30,92		(...),12
	4		6			30	30,92		(...),6
	5		6			31	30,92		(...),12
	6		6			30	30,92		(...),6
	7		6			31	30,59		(...),74
	8		6			31	30,59		(...),74
	9		6			30	30,59		(...),2
	10		6			31	30,59		(...),74
	11		6			30	30,59		(...),2
	12		6			31	30,59		(...),74		(...),5	12	(...),54		(...)		(...),54

Z zestawienia tego wynika, że koszt miesięcznej opieki nad powodem w poszczególnych latach wyrażał się kwotą od 7213 złotych w 2023 roku, do (...) w 2024 i 2025 roku.

W konsekwencji uwzględniając przyczynienie i granice żądania roszczenie rentowe podlegało uwzględnieniu w całości.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., V CSK 57/11 (LEX nr 1147804) zauważył, że renta z art. 444 § 2 k.c. ma charakter kompensacyjny i stanowi formę naprawienia szkody. Nie jest to renta o charakterze socjalnym, a jej dochodzenie związane jest z ustaleniem szkody, pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem sprawczym. Celem renty jest naprawienie szkody, co nie oznacza, że może pokrywać tylko te wydatki, które poszkodowany rzeczywiście poniósł. Dla jej zasądzenia wystarcza bowiem samo istnienie zwiększonych potrzeb, bez względu na to, czy pokrzywdzony poniósł koszt ich pokrycia. Renta przysługuje także w sytuacji, w której opiekę sprawowali nieodpłatnie członkowie rodziny, czy też opiekunka.

Podkreślić należy, że dla oceny zasadności renty z tytułu zwiększonych potrzeb istotne jest jedynie powstanie nowej zwiększonej w stosunku do sytuacji sprzed wypadku i pozostającej z nim w adekwatnym związku przyczynowym potrzeby, której zaspokojenie generuje nowe, zwiększone wydatki, nie jest zaś istotne czy i w jaki sposób poszkodowany będzie faktycznie te potrzeby zaspokajał.

Także Sąd Najwyższy w licznym orzecznictwie dotyczącym tego zagadnienia wskazuje, że przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb na podstawie art. 444 § 2 k.c. nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi wydatki z tym związane. Do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo istnienie zwiększonych potrzeb, jako następstwo czynu niedozwolonego (por. wyrok SN w sprawie II CR 670/63 OSPiKA 1964 z. 10, poz. 216; wyrok SN z dnia 11 marca 1976 r. w sprawie IV CR 50/76 /OSNCP 1977 z. I, poz. 11).

Podkreślić należy, że powód przed wypadkiem był w pełni sprawną osobą, a dzisiaj taką nie jest. Zakres niezbędnej pomocy jest konieczny dla zapewnienia powodowi egzystencji.

Określając wartość wymaganej opieki nad powódką należało podjąć próbę wyceny świadczeń opiekuńczych sprawowanych przez osoby najbliższe powódki. Czynności te z jednej strony mają charakter zwykłych czynności życia codziennego, które mogą być świadczone przez osoby nie posiadającego szczególnego wykształcenia ani doświadczenia (pranie sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków). Z drugiej zaś obejmowały wcześniej czynności o charakterze opieki pielęgniarskiej i rehabilitacyjnej (masowanie, oklepywanie, smarowanie kremami i maściami, czynności zmierzające do zapewnienia codziennej toalety).

Inny sposób wyceny tego rodzaju świadczeń opiera się na wartości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w gospodarce narodowej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że stosowanie tego kryterium może być uzasadnione. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw do obliczania wartości roboczogodziny od wartości netto tego wynagrodzenia. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że przedmiotem takiego wyliczenia ma być najniższy możliwy w gospodarce koszt zatrudnienia osoby do świadczenia usług opieki nad obłożnie chorym. Oznacza to konieczność wyliczenia kosztu jaki powód powinien ponieść dla zatrudnienia jakiejkolwiek niewykwalifikowanej osoby, której zmuszony byłby zapłacić stawkę wynagrodzenia, która nie naruszałaby obowiązujących przepisów dotyczących płacy minimalnej. Płaca minimalna jest określana według wartości brutto. W istocie jednak ponoszony przez pracodawcę koszt zatrudnienia pracownika z wynagrodzeniem minimalnym jest większy. Wynika to z faktu, że w kwocie wynagrodzenia minimalnego podawanego w kwocie brutto zawarta jest jedynie połowa wartości składek na ubezpieczenie społeczne. Połowę bowiem wartości tych składek odprowadza pracownik, druga zaś połowę odprowadza pracodawca. W kwocie minimalnego wynagrodzenia brutto zawarte są składki na ubezpieczenie społeczne obciążające pracownika, które jednak w jego imieniu odprowadza do ZUS pracodawca. Drugą część tych składek zobowiązany jest ponieść pracodawca i odprowadzić je do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Są to kolejno 9,76% składka emerytalna w części finansowanej przez pracodawcę; 6,6 % składka rentowa w części finansowanej przez pracodawcę; 2,45 % składka na fundusz pracy w części finansowanej przez pracodawcę (wszystkie odprowadzane do ZUS) a także około 1,32 % składki wypadkowej i 0,1% składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oznacza to, że rzeczywisty miesięczny koszt zatrudnienia pracownika z wynagrodzeniem na poziomie minimalnej płacy stanowi wydatek dla pracodawcy w kwocie wyższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia brutto. Różnie przedstawiało się to w poszczególnych latach.

Przykładowo płaca minimalna w 2020 wynosiła 2600 złotych brutto. W istocie jednak ponoszony przez pracodawcę koszt zatrudnienia pracownika z wynagrodzeniem minimalnym jest większy o 338 złotych (20,31%. Wynika to z faktu, że w kwocie 1680 złotych zawarta jest jedynie połowa wartości składek na ubezpieczenie społeczne. Połowę bowiem wartości tych składek odprowadza pracownik, druga zaś połowę odprowadza pracodawca. W kwocie 1680 złotych zawarte są składki na ubezpieczenie społeczne obciążające pracownika, które jednak w jego imieniu odprowadza do ZUS pracodawca. Drugą część tych składek zobowiązany jest ponieść pracodawca i odprowadzić je do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Są to kolejno 9,76% składka emerytalna w części finansowanej przez pracodawcę; 6,5 % składka rentowa w części finansowanej przez pracodawcę; 2,45 % składka na fundusz pracy w części finansowanej przez pracodawcę (wszystkie odprowadzane do ZUS) a także około 1,32 % składki wypadkowej i 0,1% składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oznacza to, że rzeczywisty miesięczny koszt zatrudnienia pracownika z wynagrodzeniem na poziomie minimalnej płacy stanowi wydatek dla pracodawcy w kwocie 3132,48 złotych. To tę zatem kwotę należałoby odnieść do wymiaru stawki godzinowej obliczanej od płacy minimalnej.

Do przeprowadzenia tego wyliczenia konieczne jest jednak ustalenie miesięcznego wymiaru godzin pracy zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa pracy, określonymi w artykule 129 § 1 kodeksu pracy (8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo). Aby pozostać jednak precyzyjnym należy uwzględnić wszelkie dni ustawowo wolne od pracy, których wymiar w skali roku podlega niewielkim zmianom. Z tego powodu Główny Urząd Statystyczny publikuje dane wymiaru czasu pracy zgodnego z prawem pracy w każdym roku. Wymiar ten dla 2020 roku to 2024 godzin, co w przeliczeniu na miesiąc daje w zaokrągleniu 168 godzin. Matematyczne zatem wyliczenie stawki godzinowej osoby wynagradzanej według płacy minimalnej przedstawia się następująco (...),48 : 168 = 18,64 złotych. Wartość zatem zatrudnienia niewykwalifikowanej osoby do sprawowania opieki nad powodem winna wyrażać się stawką nie niższą niż 18,64 złotych za godzinę.

Nie powtarzając tego skomplikowanego wyliczenia dla każdego z kolejnych lat, na potrzeby uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wystarczy wskazać, że wyliczone w ten sposób stawki za poszczególne kolejne lata winny kształtować się następująco:

- a 2023 rok 24,88 złotych,

- za pierwsze półrocze 2024 roku 30,92 złotych;

- za drugie półrocze 2024 roku 30,59 złotych;

- za 2025 rok – 33,73 złote.

Strona powodowa powołała się jednak na inne bardzo zbliżone kryterium jakim jest stawka usług opiekuńczych w ośrodkach pomocy społecznej. Podobnie jak stawka minimalna za roboczogodzinę przy umowie zlecenia jest to jak najbardziej miarodajne sposób określenia pomawianej wartości i co ciekawe prowadzi do niemal takich samych wniosków jak to ma miejsce przy wartości stawki godzinowej za pracę według wartości brutto.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania (art. 14 ust. 2).

W niniejszej sprawie powód zawiadomił pozwane towarzystwo ubezpieczeń o szkodzie określając kwotowo żądanie zadośćuczynienia jak i odszkodowanie. Okres odsetkowy co do zasady nie był kwestionowany przez pozwanego. Termin określony w art. 14 ustawy o Ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przynajmniej co do części zgłoszonego roszczenia upłynął zatem już z w kwietniu 2023 roku. Pozwany mając możliwość właściwej wyceny co najmniej częściowo zadośćuczynienia i odszkodowania nie uczynił tego.

Strona pozwana nie wykazała, aby ustalenie okoliczności niezbędnych do ustalenia jej odpowiedzialności albo wysokości zadośćuczynienia okazało się niemożliwe w terminie określonym w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Przekroczenie tego terminu przez ubezpieczyciela – profesjonalnego uczestnika obrotu dysponującego odpowiednim doświadczeniem i wyspecjalizowanymi kadrami, na skutek braku należytej staranności, nie może obciążać powódki.

Sprawa nie wymagała tez dalszego uzupełnienia postępowania dowodowego. Wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia zostały ustalone.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku ze zdaniem 2 art. 100 k.p.c. oraz na podstawie § 2 ust. 6 w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie

Jak to wynika z art. 100 k.pc. W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Ponadto powód uiścił część opłaty sądowej od pozwu, która należało uwzględnić w kosztach procesu.

W pozostałym zakresie o kosztach orzeczono na podstawie art. art. 113. ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który stanowi, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator (powódka była zwolniona od kosztów sądowych), sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 31.888,69 złote jako nieuiszczona opłatę sądową należną od uwzględnionej części powództwa (wps 521,035 zł) zatem (...) 5% minus 2000 złotych = 24052 zł. Na tej samej podstawie obciążono pozwanego niepokrytymi wydatkami w sprawie, które pozostały niepokryte w łącznej kwocie 7836,69 złotych i wynikają z kosztów przeprowadzonych opinii biegłych. Łącznie– 31.8869 zł.

ZARZĄDZENIE

(...)

Dodano: 14 stycznia 2026, Opublikował(a): Beata Gurdziołek
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
Osoba, która wytworzyła informację: Paweł Lasoń
Data wytworzenia informacji: 3 lipca 2025