Portal Orzeczeń

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 listopada 2024 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia SO Dorota Krawczyk
Protokolant:	St. sekr. sąd. Anna Frankowska

po rozpoznaniu w dniu 05 listopada 2024 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z powództwa M. C. (1)

przeciwko (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W.

o zapłatę

oraz z powództwa wzajemnego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W.

przeciwko M. C. (1)

o zapłatę

I.  z powództwa głównego:

1.  zasądza od pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. na rzecz powódki M. C. (1) odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 60.833,00zł (sześćdziesiąt tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote) za okres od 18.09.2023 roku do 09.09.2024 roku,

2.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie z powództwa głównego;

3.  zasądza od pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. na rzecz powódki M. C. (1) kwotę 5.417,00zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niemniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

II.  z powództwa wzajemnego:

1.  oddala powództwo wzajemne;

2.  zasądza od (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. na rzecz M. C. (1) kwotę 10.800,00zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niemniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 381/24

UZASADNIENIE

Powódka M. C. (1) w pozwie wniesionym w dniu 12 grudnia 2023 r. do Sądu Rejonowego w Radomsku przeciwko S. C. bank S.A.. we W. zażądała zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki M. C. (1) kwoty 60.832, 43 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 września 2023 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami za opóźnienie w płatności od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu 22 lipca 2004 roku zawarła ze stroną pozwaną umowę kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...).

Z uwagi na istniejące w w/w umowie klauzule abuzywne powódka pozwem z dnia 28.12.2021 roku wystąpiła przeciwko pozwanemu o ustalenie nieważności w/w umowy kredytu z uwagi na zawarte w niej klauzule abuzywne.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt I C 1942/21 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) Standardowe Oprocentowanie zawarta w dniu 22 lipca 2004 roku jest nieważna w całości, z uwagi na zawarte klauzule abuzywne. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22.06.2023 r., sygn. akt I ACa 1083/22 oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dn. 18.03.2022 r. sygn. akt I C 1942/21. Wyrok uprawomocnił się.

Dochodzona przez powódkę kwota 60.832, 43 złotych stanowiła różnicę pomiędzy wysokością uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych w PLN w kwocie 353.334,39 złotych, a kapitałem udzielonego kredytu powódce w kwocie 292.501,96 złotych (353.334,39 zł - 292.501,96 zł = 60 832, 43 zł). W okresie od 13.08.2004 roku do 04.07.2023 roku powódka na rzecz banku uiściła z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych łącznie kwotę 353.334,39 złotych. Kwota kapitału kredytu udzielonego powódce wskazana w zaświadczeniu z dnia 23.08.2023 roku wynosiła 292 501, 96 złotych (k.3-8).

Pozwany (...) Bank S.A. w odpowiedzi na pozew z dnia 08.01.2024 roku wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu

Jednocześnie pozwany wystąpił przeciwko powódce z pozwem wzajemnym i w tym zakresie wnosił o zasądzenie od powódki (pozwanego wzajemnego) M. C. (1) na rzecz pozwanego (Powoda wzajemnego) kwoty 206.434,31 zł z tytułu zwrotu korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na skutek skorzystania z kapitału udostępnionego przez Bank wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 14 dnia po dniu doręczenia powodowi (pozwanemu wzajemnemu) pozwu wzajemnego do dnia zapłaty,

ewentualnie

II. zasądzenie od powoda (pozwanego wzajemnego) M. C. (1) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kwoty 87.133,68 złotych tytułem zwrotu zwaloryzowanej kwoty kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) standardowe oprocentowanie z dnia 22 lipca 2004 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 14 dnia po dniu doręczenia powodowi (pozwanemu wzajemnemu) pozwu wzajemnego do dnia zapłaty;

III. zasądzenie od pozwanego wzajemnego na rzecz powoda wzajemnego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wzajemnego pozwany wskazał (k. 70 verte), że kapitał został rozliczony, natomiast kwota 206.434,31 zł należy się Bankowi z tytułu zwrotu korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na skutek skorzystania z kapitału udostępnionego przez Bank.

W uzasadnieniu pozwany (powód wzajemny) wskazał, że pozwany wzajemny jako kredytobiorca oraz powód wzajemny jako kredytodawca zawarli dnia 22 lipca 2004 roku Umowę Kredytu. W związku z zawartą umową kredytu, powód wzajemny wypłacił pozwanemu wzajemnemu kwotę 292.501,96 złotych. Wypłata odbyła się w dwóch transzach - I transza w dniu 27 lipca 2004 roku w kwocie 252.821,96 zł, a II transza w dniu 24 września 2004 roku w kwocie 39.680,00 zł.

Z uwagi na to, że kapitał między stronami został już rozliczony wyrokiem SO w Piotrkowie Tryb. sygn. akt I C 1942/21 -k. 26) ), powód wzajemny domagał się zasadzenia na jego rzecz kwoty 206.434,31 złotych z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na skutek skorzystania przez pozwanego wzajemnego z udostępnionego mu przez powoda wzajemnego kapitału (k. 61-76 verte).

W odpowiedzi na powództwo wzajemne pozwanego, powódka wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kwoty 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa radcowskiego. W uzasadnieniu powódka wskazała, że w jej ocenie pozwanej żadne z powyższych roszczeń strony powodowej nie zasługują na uwzględnienie.

Pismem z dnia 13 września 2024 roku wobec zapłaty przez pozwaną w dniu 10 września 2024 roku kwoty 62.002, 44 zł cofnęła powództwo o zapłatę kwoty 60.833 zł wraz ze zrzeczeniem się roszczenia oraz podtrzymała żądanie zapłaty odsetek od kwoty 60.833 zł od dnia 18 września 2024 do dnia 10 września 2024 roku oraz kosztów postępowania (k. 116).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 22 lipca 2004 roku powódka zawarła ze stroną pozwaną umowę kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...).

/okoliczność niesporna/

Z uwagi na istniejące w w/w umowie klauzule abuzywne powódka pozwem z dnia 28.12.2021 roku wystąpiła przeciwko pozwanemu o ustalenie nieważności w/w umowy kredytu. Powódka kwestionowała postanowienia umowne dotyczące zasad określania kwoty kredytu oraz rat kredytu w oparciu o kursy (...) ustalane przez bank.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt I C 1942/21 ustalił, że zawarta przez strony w dniu 22 lipca 2004 roku umowa kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) Standardowe Oprocentowanie jest nieważna w całości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. wskazał, iż przedmiotowa umowa zawiera klauzule abuzywne i jest nieważna w całości. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22.06.2023 r., sygn. akt I ACa 1083/22 oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18.03.2022 r. sygn. akt I C 1942/21. Wyrok jest prawomocny.

/dowód: umowa kredytuk.77-81, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt I C 1942/21 wraz z uzasadnieniem k. 131-153, wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22.06.2023 r., sygn. akt I ACa 1083/22 wraz z uzasadnieniem k. 193 i 202-209 w aktach sprawy SO w Piotrkowie Tryb. sygn. akt I ACa 1083/22/

W okresie od 13.08.2004 roku do 04.07.2023 roku powódka z uzyskanej od banku kwoty kredytu 292.501,96 złotych dokonała spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w łącznej kwocie 353.334, 39 złote, a tym samym kwota nadpłaty spłat ponad kapitał wynosiła 60.832, 43 zł.

/dowód: zaświadczenie k. 16-18, wykaz zarejestrowanych dokonanych spłat k. 19-25/

Pismem z dnia 6 września 2023 roku powódka wezwała pozwany Bank do zwrotu nienależnego świadczenia w kwocie 353.334,39zł w terminie do 15 września 2023 roku. Jednocześnie powódka zaznaczyła, że w sytuacji, gdyby pozwany wyraził zgodę na kompensatę roszczeń w zakresie udzielonego kapitału (292.501,96 zł) powódka wyraziła zgodę na wypłatę jedynie różnicy tej kwoty tj. 60.832,43zł.

/dowód: wezwanie do zwrotu nienależnego świadczenia k. 44 wraz z dowodem nadania k. 45 i doręczenia 46/

W dniu 7 listopada 2023 roku powódka złożyła pismo, w którym oświadczyła, w związku z uprawomocnieniem się Wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dn. 07.11.2023 roku, sygn. akt I C 1942/21 dokonuje potrącenia przysługującej jej wierzytelności w kwocie 353.334,39 zł z tytułu świadczeń nienależnych z wierzytelnością pozwanego banku w kwocie 292 501, 96 zł, wskazując, aby pozwany bank pozostałą kwotę w wysokości 60.832, 43 zł przelał na rachunek bankowy powódki. Pozwany odebrał oświadczenie o potrąceniu 09.11.2023 roku.

/dowód: oświadczenie o potraceniu k. 47 wraz z dowodem nadania k. 48 oraz odbioru 49/

Już po wniesieniu pozwu, w dniu 10 września 2024 roku pozwany dokonał na rzecz powódki zwrotu dokonanej przez nią nadpłaty w kwocie 62.002,44 zł.

/dowód: potwierdzenie transakcji k.117/

Wobec dokonanej przez pozwanego na rzecz M. C. (2) zapłaty powódka pismem z dnia 13 września 2024 roku cofnęła powództwo o zapłatę kwoty 60.833 zł wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, podtrzymując jednocześnie żądanie zapłaty przez pozwanego ma jej rzecz odsetek od kwoty 60.833 zł za okres od dnia 18 września 2023 do dnia 10 września 2024 roku oraz kosztów postępowania.

/dowód: pismo powódki z dnia 11 września 2024 roku k. 116/

S ąd ocenił i zważył, co następuje:

Wobec uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt I C 1942/21 ustalającego nieważność umowy ok tzw. kredyt frankowy powódka podjęła działania zmierzające do zwrotu świadczenia nienależnego.

Strona powodowa żądała zwrotu świadczeń, które świadczyli na podstawie nieważnej umowy.

Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405 – 410 kc regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepis art. 410 § 2 kc stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Bez znaczenia w sprawie pozostawało więc to, czy pozwany faktycznie rozporządził środkami finansowymi otrzymanymi w ramach spłat rat kredytu, choćby na pokrycie własnych zobowiązań i nie zachodzi w tym wypadku potrzeba ustalenia, czy wzbogaciło ono odbiorcę. Samo bowiem spełnienie świadczenie nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.

Brak zastrzeżenia przez kredytobiorcę zwrotu spełnianego świadczenia (rat kredytu) nie niweczył skuteczności roszczenia, gdyż jak wynika z art. 411 pkt 1 kc spełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany. W niniejszej sprawie podstawą prawną świadczenia była nieważna czynność prawna, która nie stała się ważna mimo spełnienia świadczenia, a w takim wypadku wiedza spełniającego świadczenie, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie zwalnia odbiorcy świadczenia do jego zwrotu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., I CSK 575/17).

W sprawie nie znajduje również zastosowania wyłączenie z art. 411 pkt 2 kc (zasady współżycia społecznego), albowiem skutki stosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych nie mogą podlegać ochronie prawnej. Świadczenie spełnione przez stronę powodową w następstwie nieważnej umowy kredytowej nie może być kwalifikowane jako czyniące zadość zasadom współżycia społecznego, skoro to właśnie zastosowanie przez bank wzorca umownego zawierającego klauzule abuzywne należało oceniać w kontekście naruszenia dobrych obyczajów.

Kwota wpłat dokonanych przez powódkę wynika z zaświadczeń pozwanego Banku, a więc nie budzi wątpliwości Sądu, nie była kwestionowana.

Wobec uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt I C 1942/21 ustalającego, że zawarta przez strony w dniu 22 lipca 2004 roku umowa kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) Standardowe Oprocentowanie jest nieważna w całości, pismem z dnia 6 września 2023 roku powódka wezwała pozwany Bank do zwrotu nienależnego świadczenia w kwocie 353.334,39zł w terminie do 15 września 2023 roku. Jednocześnie powódka zaznaczyła, że w sytuacji, gdyby pozwany wyraził zgodę na kompensatę roszczeń w zakresie udzielonego kapitału (292.501,96 zł) powódka wyraziła zgodę na wypłatę jedynie różnicy tej kwoty tj. 60.832,43zł.

W dniu 7 listopada 2023 roku powódka złożyła pismo, w którym oświadczyła, w związku z uprawomocnieniem się Wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dn. 07.11.2023 roku, sygn. akt I C 1942/21 dokonuje potrącenia przysługującej jej wierzytelności w kwocie 353.334,39 zł z tytułu świadczeń nienależnych z wierzytelnością pozwanego banku w kwocie 292 501, 96 zł, wskazując, aby pozwany bank pozostałą kwotę w wysokości 60.832, 43 zł przelał na rachunek bankowy powódki. Pozwany odebrał oświadczenie o potrąceniu 09.11.2023 roku.

Wobec braku zapłaty powódka złożyła niniejszy pozew 12.12.2023 roku. Już po wniesieniu pozwu, w dniu 10 września 2024 roku, pozwany dokonał na rzecz powódki zwrotu dokonanej przez nią nadpłaty w kwocie 62.002,44 zł.

Wobec dokonanej przez pozwanego na rzecz M. C. (2) zapłaty po wniesieniu pozwu, powódka pismem z dnia 13 września 2024 roku cofnęła powództwo o zapłatę kwoty 60.833 zł wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, podtrzymując jednocześnie żądanie zapłaty przez pozwanego na jej rzecz odsetek od kwoty 60.833 zł za okres od dnia 18 września 2023 do dnia 10 września 2024 roku oraz kosztów postępowania.

O odsetkach od zasądzonej kwoty należności głównej Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 kc, uznając, przy uwzględnieniu treści art. 455 kc, że w przypadku świadczenia nienależnego obowiązany do jego zwrotu pozostaje w opóźnieniu dopiero, gdy nie spełni świadczenia po wezwaniu. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniach do zapłaty.

W związku z powyższym Sąd uwzględnił żądanie powódki co do odsetek jako zasadne, bowiem Bank pozostawał w zwłoce od wezwania do zapłaty, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie na podstawie art. 355 KPC.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Wobec uiszczenia żądanej pozwem kwoty dopiero po wniesieniu pozwu, strona powodowa cofnęła pozew popierając żądanie jedynie w zakresie odsetek. Wówczas, umarzając postępowanie sąd ma podstawy by obciążyć pozwanego całością kosztów obejmujących opłatę skarbowę od pełnomocnictwa – 17 zł, koszty zastępstwa procesowego – 5.400 zł. Zasądzone na rzecz strony powodowej kwoty tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika zostały ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Powództwo wzajemne podlegało oddaleniu w całości.

Dla określenia położenia prawnego stron związanego z nieważnością całej umowy istotna jest kwestia, czy i na jakiej podstawie (np. art. 405 KC albo art. 224 i n. KC stosowanych per analogiam) wynagrodzeniu podlega bezpodstawne (bezumowne) korzystanie przez strony z kapitału kontrahenta.

Przy zwrocie bezpodstawnego wzbogacenia (nienależnego świadczenia) nie ma podstaw do konstruowania dodatkowych powinności po stronie zwracającego świadczenie, albowiem instytucja ta konstrukcyjnie wyczerpuje się w zwrocie nienależnego świadczenia (por. E. Łętowska, Kwalifikacje prawne w sprawach o sanację kredytów frankowych – da mihi factum dabo tibi ius, Iustitia Nr 3(41)/2020, str. 126, podobnie wyrok Sąd Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I ACa 635/19. Legalis). Oddanie do dyspozycji kredytobiorcy kwoty kredytu na czas oznaczony w umowie to synonimiczne określenie świadczenia kwoty kredytu. Ponieważ kredytobiorca nie otrzymuje nic więcej oprócz bezodsetkowej kwoty kredytu, należy wykluczyć możliwość konstruowania przy rozliczaniu nieważnej umowy kredytu, z której wyeliminowano klauzulę abuzywną, jakichkolwiek form wynagrodzenia za korzystanie ze zwracanego kapitału (por. E. Łętowska, Kwalifikacje prawne …, Iustitia Nr 3(41)/2020, str. 126 i 127 i cytowana tam literatura). Zarówno Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Rzecznik (...), jak również Rzecznik Praw Obywatelskich wskazali jednoznacznie, że nie ma podstaw do żądania takiego wynagrodzenia przez banki na podstawie art. 359, ani tym bardziej art. 405 i 411 KC (por. Stanowisko Prezesa UOKiK w sprawie wyroku (...) z 3.10.2019 r. w sprawie K. D. i J. D. przeciwko Raiffeisen Bank (...) i jego skutków dla umów zawieranych w obrocie konsumenckim z 16.12.2019 r., s. 11, na: https://finanse.uokik.gov.pl/chf/stanowisko-prezesa-uokik-ws-dziubak-vs-raiffeisen-bank-international-ag/, oświadczenie Rzecznika (...) zawierające pogląd istotny dla sprawy z 23.12.2019 r., s. 6–15, dostępne na: https://rf.gov.pl/2020/01/03/istotny-poglad-rzecznika-finansowego-w-przelomowej-sprawie-frankowiczow/, stanowisko (...) w sprawie kredytu „frankowego” Państwa D. z 12.12.2019 r., dostępne na: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/stanowisko-rpo-w-sprawie-kredytu-frankowego-panstwa-dziubakow).

Na skutek stwierdzenia nieważności umowy kredytowej między stronami, umowę traktuje się tak, jakby nie doszło do jej zawarcia. Nie można zatem mówić o korzyściach po stronie kredytobiorców w przypadku, gdy to w wyniku negatywnych działań banków, stosujących w umowach klauzule niedozwolone, dochodzi do ich unieważnienia (por. Wioletta Dudziec –Rzeszowska, Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału – glosa – I ACa 635/19, MOP 2020, Nr 18, str. 989).

Roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie przez kredytobiorcę ze zwracanego kapitału kredytu nie znajduje również podstawy w art. 224 k.c. Przepis ten uzależnia obowiązek wypłaty wynagrodzenia właścicielowi za cały okres korzystania z rzeczy od samoistnego posiadania w złej wierze. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Obowiązek ten uaktualnia się w momencie, gdy posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, np. wydanie przez sąd wyroku stwierdzającego nieważność umowy, a w konsekwencji wystąpienie przez właściciela z roszczeniem o zwrot rzeczy. Przenosząc ww. regulacje na grunt umowy kredytowej należy przyjąć, kredytobiorca posiadając daną kwotę na mocy ważnej umowy jest jej posiadaczem w dobrej wierze. W następstwie uznania umowy za nieważną będzie on obowiązany do zapłaty wynagrodzenia dopiero od momentu zażądania zwrotu kwoty nienależnie wypłaconej przez bank. W tym przypadku formę wynagrodzenia banku stanowią odsetki ustawowe, których ma on prawo żądać za okres opóźnienia w zapłacie. Przepis art. 224 KC nie tworzy podstawy prawnej domagania się przez bank od kredytobiorcy wynagrodzenia za korzystanie z kapitału za cały okres, gdy korzystał on z danych środków, będąc w przeświadczeniu, że działał w dobrej wierze, tj. uważał, że umowa kredytowa jest ważna, przy czym bank nie zażądał zwrotu środków i nie uznał, że umowa jest nieważna (por. por. Wioletta Dudziec –Rzeszowska, Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału – glosa – I ACa 635/19, MOP 2020, Nr 18, str. 990).

Należy również podkreślić, że celem art. 6 dyrektywy 93/13 jest to, aby konsument nie został związany nieuczciwymi warunkami umownymi stosowanymi przez przedsiębiorcę, w tym wypadku przez bank . Ochrona ta ma służyć realizacji celu odstraszającego zawartego w art. 7 dyrektywy 93/13. Polegać ma ona na tym, by przedsiębiorca w umowach zawieranych z konsumentem nie wprowadzał nieuczciwych warunków. Obowiązek zapłaty przez konsumenta na rzecz banku wynagrodzenia za korzystanie z kapitału osłabiałoby odstraszający skutek wynikający z art. 6 i 7 dyrektywy 93/13. Takie praktyki powodowałyby, że cele dyrektywy 93/13 zostałyby pozbawione skuteczności (por. wyrok (...) z 14.6.2012 r. w sprawie B. E. de (...) SA przeciwko J. C., C-618/10, pkt 88).

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że bank nie ma obowiązku płacić wynagrodzenia za korzystanie z pieniędzy konsumenta, który odstąpił od umowy i zażąda zwrotu spełnionego świadczenia na gruncie dyrektywy o transakcjach na odległość (por. wyrok z 4 czerwca 2010 r., L., C-301/18). Tym mniej prawdopodobna jest zatem jego aprobata dla tego rodzaju żądania zgłaszanego przez przedsiębiorcę w związku z upadkiem transakcji z powodu zastosowania przez tego przedsiębiorcę klauzuli abuzywnej. Byłoby to stanowisko wprost sprzeczne z dyrektywą 93/13, albowiem zarówno dyrektywa, jak również jej interpretacja w acqis communautaire są silnie naznaczone myślą o pierwotnej naganności strony posługującej się i to w działalności profesjonalnej, stale klauzulami abuzywnymi (por. E. Łętowska, Kwalifikacje prawne …, Iustitia Nr 3(41)/2020, str. 127).

Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że konsekwencją nieważności całej umowy jest obowiązek zapłaty przez stronę powodową na rzecz pozwanego wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z kapitału kredytu.

O kosztach procesu w zakresie powództwa wzajemnego, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało w całości oddalone, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego (powoda wzajemnego) na rzecz strony powodowej (pozwanej wzajemnej) całość poniesionych przez nich kosztów procesu, na którą złożyły się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, koszty zastępstwa procesowego –10.800 zł. Zasądzone na rzecz strony powodowej kwoty tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika zostały ustalone w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sędzia SO Dorota Krawczyk

Z/ odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom.