Portal Orzeczeń

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący	Sędzia Adam Bojko
Protokolant	sekr. sąd. Angelika Szeszko

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie

sprawy z powództwa (...) 1N.z siedzibą w W.

przeciwko C. B., M. B. (1) i K. B.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1.  uznaje za bezskuteczną wobec powoda (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w W. umowę darowizny zawartą w dniu 2 sierpnia 2021 roku pomiędzy dłużnikiem M. B. (2), a pozwanymi C. B., M. B. (1) i K. B. przed notariuszem M. K., Repertorium A nr 3136/2021, na podstawie której każdy z pozwanych nabył udział wynoszący 1/6 (jedna szósta) części we własności zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w W., numer działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (...) i nakazuje pozwanym znoszenie egzekucji ze wskazanych wyżej udziałów we własności nieruchomości w celu zaspokojenia wierzytelności powoda wobec M. B. (2) wynikających z następujących tytułów:

a.  nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 25 kwietnia 2017 roku wydanego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie sygnatura akt I Nc 93/17;

b.  nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 7 lipca 2017 roku wydanego przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie sygnatura akt I Nc 2039/17 upr.;

c.  nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 16 maja 2017 roku wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie sygnatura akt VI Nc – e (...);

wynoszącej na dzień 28 listopada 2024 roku kwotę 166 200,09 zł (sto sześćdziesiąt sześć tysięcy dwieście złotych 09/100) wraz z dalszymi odsetkami, przy przyjęciu że pozwani mogą zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę powyższej należności;

2.  nie obciąża pozwanych kosztami procesu;

3.  przyznaje radcy prawnemu A. N., wykonującej zawód w Kancelarii Radcy Prawnego w P. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych, która zostanie powiększona o odpowiednią stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej K. B. z urzędu i nakazuje jej wypłacenie z rachunku Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim.

Sygn. akt I C 2123/24

UZASADNIENIE

Powód I. F. 1N. W. w pozwie wniesionym w dniu 21 listopada 2024 r. przeciwko C. B., M. B. (1) i K. B. zażądał uznania za bezskuteczną wobec niego umowy darowizny z dnia 2 sierpnia 2021 r. zawartej przed notariuszem M. K. pomiędzy dłużnikiem M. B. (2), a pozwanym, na podstawie której każdy z pozwanych nabył udział wynoszący 1/6 części we własności nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości W., nr działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), a tym samym nakazanie pozwanym znoszenia egzekucji z powyższej nieruchomości w celu zaspokojenia wierzytelności powoda wobec dłużnika tj.

1.  wierzytelności zasądzonej prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 25 kwietnia 2017 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie sygn. akt I Nc 93/17 w kwocie 91 865,79 zł oraz kwoty 64 135 zł tytułem odsetek;

2.  wierzytelności zasądzonej prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 7 lipca 2017 r. wydanym przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie sygn. akt I Nc 2039/17 w kwocie 2 154,69 zł oraz kwoty 2 109,48 zł ł tytułem odsetek;

3.  wierzytelności zasądzonej prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 16 maja 2017 r. wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie w sprawie sygn. akt Nc-e 515123/17 w kwocie 2 865,39 zł oraz kwoty 3 069,74 zł tytułem odsetek;

przy przyjęciu, że pozwani mogą się zwolnić z zobowiązania przez zapłatę pwoyższej kwoty .

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że nabył wierzytelności stwierdzone tytułami egzekucyjnym wskazanymi w pozwie na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z wierzycielem pierwotnym (...) Bank (...) S.A. Egzekucja wszczęta przeciwko dłużnikowi M. B. (2) okazała się bezskuteczna. Na skutek umowy darowizny zawartej z pozwanymi dłużnik wyzbył się istotnego składnika majątku, w związku z czy działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Ponieważ pozwani uzyskali korzyść majątkowa bezpłatnie, nie ma znaczenia ich wiedza o działaniach dłużnika realizowanych ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.

Pozwani w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa. Wskazali, ze dłużnik będący ich ojcem był pozbawiony władzy rodzicielskiej, miał zasądzone alimenty na ich rzecz, których nie uiszczał, a w wyroku rozwiązującym małżeństwo ich rodziców, nakazano ojcu opróżnienie domu mieszkalnego położonego na nieruchomości, przy czym dłużnik nie zastosował się do tego nakazu. Pozwani wskazali, że nie mieli żadnej wiedzy o długach ojca. Ojciec nie interesował się ich życiem, nigdy nie mieli w nim wsparcia, był skazany za przestępstwo znęcania się nad domownikami.

W piśmie złożonym w dniu 10 czerwca 2025 r. pozwana K. B. wskazała na sprzeczność żądania powoda z zasadami współżycia społecznego, wskazując, że dłużnik był alkoholikiem, znęcał się nad rodziną, był pozbawiony władzy rodzicielskiej wobec nad nią, do czasu rozwodu z żoną A. B. w 2015 r. większość czasu przebywał poza domem, nie dopełniał obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, w czerwcu 2020 r. wyszedł z więzienia i chcąc zadośćuczynić dzieciom za krzywdy, które im wyrządził dokonał na ich rzecz darowizny udziału w nieruchomości. Ponieważ rodzina dłużnika nadal zamieszkuje na nieruchomości uwzględnienie powództwa dotykałoby sfery prawnej i bytowej pozwanych, a także byłej żony dłużnika A. B..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 11 maja 2015 r. M. B. (2) zawarł z (...) Bankiem (...) S.A. w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...).

/niesporne/

W dniu 1 czerwca 2016 r. M. B. (2) zawarł z (...) Bankiem (...) S.A. w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...).

/niesporne/

W dniu 10 lutego 2017 r. M. B. (2) zawarł z (...) Bankiem (...) S.A. w W. umowę kredytu odnawialnego nr (...).

/niesporne/

Nakazem zapłaty z dnia 25 kwietnia 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Nc 93/17 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim nakazał M. B. (2), aby zapłacił (...) Bankowi (...) S.A. w W. kwotę 86 212,73 zł tytułem należności głównej wraz z dalszymi odsetkami umownymi w wysokości maksymalnych odsetek za opóźnienie od dnia 29 marca 2017 r. do dnia zapłaty, kwotę 5 653,06 zł tytułem odsetek umownych oraz kwotę 1 096,23 zł tytułem kosztów postępowania.

/dowód: nakaz zapłaty z 25.04.2017 r. sygn. akt I Nc 93/17 k. 8/

Nakazem zapłaty wydanym w dniu 16 maja 2017 r. w sprawie sygn.. akt VI Nc – e (...) Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie nakazał M. B. (2), aby zapłacił powodowi (...) Bankowi (...) S.A. w W. kwotę 3 020,74 zł, w tym kwotę 2 865,39 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności kredytu lombardowego NBP rocznie, kwotę 155,35 zł oraz kwotę 38,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. nakaz zapłaty został zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

/dowód: nakaz zapłaty z 16.05.2017 r. sygn. akt VI Nc -e 515123/17 k. 10, postanowienie z 11.08.2017 r. sygn. akt VI Nc -e 515123/17 k. 10 odwrót/

Nakazem zapłaty z dnia 7 lipca 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Nc 2039/17 upr. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim nakazał M. B. (2), aby zapłacił (...) Bankowi (...) S.A. w W. kwotę 2 154,69 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności kredytu lombardowego NBP w skali roku od kwoty 2 000 zł od dnia 31 maja 2017 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania w kwocie 50,69 zł. W dniu 8 stycznia 2018 r. nakaz zapłaty został zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

/dowód: nakaz zapłaty z 7.07.2017 r. sygn. akt I Nc 2039/17 upr. z klauzulą wykonalności k. 9 – 9 odwrót/

W dniu 12 grudnia 2018 r. pomiędzy (...) Bankiem (...) S.A. w W., a powodem została zawarta umowa przelewu wierzytelności, na podstawie której powód nabył m. in. wierzytelności wobec M. B. (2) wynikające z umowy pożyczki gotówkowej nr (...), umowy pożyczki gotówkowej nr (...) oraz umowy kredytu odnawialnego nr (...).

/dowód: umowa przelewu wierzytelności z 12.12.2018 r. k. 13 – 26/

Postanowieniem z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie sygn.. akt I Co 468/19 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt VI Nc – e (...) na rzecz I. F. 1 Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego w W., na którego przeszło uprawnienie dotychczasowego wierzyciela.

/dowód: postanowienie z 17.05.2019 r. sygn. akt I Co 468/19 k. 11/

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie sygn.. akt I Co 81/19 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I Nc 93/17 na rzecz I. F. 1 F. w W., na którego przeszło uprawnienie dotychczasowego wierzyciela.

/dowód: postanowienie z 26.06.2019 r. sygn. akt I Co 81/19 k. 8 – 8 odwrót/

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim E. M. prowadzi przeciwko dłużnikowi M. B. (2) łącznie dwa postepowania egzekucyjne, w tym postepowanie w sprawie KM 2786/21 wszczęte na wniosek powoda na podstawie nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I Nc 93/17 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. W centralnym systemie informatycznym ZUS dłużnik figuruje jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, zajęcie rachunku bankowego dłużnika nie może być realizowane, z uwagi na brak środków, w ewidencji (...) nie figurują zarejestrowane na dłużnika pojazdy mechaniczne, przedstawiające wartość handlową. Zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.

/dowód: pismo komornika sądowego z 19.08.2024 r. w sprawie Km 2786/21 k. 12/ wniosek o wszczęcie egzekucji k. 73 – 74, postanowienie z 8.05.2020 r. k. 75/

W dniu 2 sierpnia 2021 r. pomiędzy dłużnikiem M. B. (2), a pozwanymi została zawarta umowa darowizny w formie aktu notarialnego Rep. A nr (...), na podstawie której M. B. (2) darował pozwanym na współwłasność w częściach równych swój udział wynoszący ½ części we własności zabudowanej nieruchomości, położonej w W., składającej z działek nr (...), o łącznej powierzchni 0,6903 ha, a pozwani przyjęli darowiznę. Na działce nr (...) znajdował się budynek mieszkalny, piętrowy, murowany, kryty blachą, a działka nr była zalesiona. W pozostałym zakresie nieruchomość nie była zabudowana. Wartość darowizny została określona na kwotę 500 000 zł.

/dowód: wypis aktu notarialnego Rep. A Nr (...) k. 97/

Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II K 367/14 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim uznał M. B. (2) za winnego tego, że w okresie od 2004 r. do 17 grudnia 2014 r. znęcał się psychicznie nad wspólnie zamieszkałą żoną A. B. i córką K. B. w ten sposób, że wielokrotnie będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury, podczas których wyzywał je słowami wulgarnymi, ubliżał im, poniżał, wyganiał z domu, groził pobiciem tj. czynu z art. 207 § 1 kk.

/dowód: wyrok z 20.08.2014 r. sygn. akt II K 367/14 ze stwierdzeniem prawomocności k. 84/

Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. w sprawie sygn. akt III Nsm 678/13 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim ograniczył władzę rodzicielską A. B. i M. B. (2) nad ich małoletnimi dziećmi C. B., M. B. (1) i K. B..

/dowód: postanowienie z 5.09.2014 r. sygn. akt III Nsm 678/13 ze stwierdzeniem prawomocności k. 128 – 128 odwrót akt sprawy I. N. 678/13/

W dniu 3 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o umieszczenie w rodzinie zastępczej małoletnich C. B., M. B. (1) i K. B., natomiast postanowieniami z dnia 26 stycznia 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na ukończenie 18 -go roku życia przez K. B., a w stosunku do małoletnich C. B. i M. B. (1) z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania w sprawie z powództwa A. B. przeciwko M. B. (2) o rozwód, w którym wydano orzeczenie w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi.

/dowód: zarządzenie k. 1 akt III Nsm 148/15, postanowienia z 26.01.2016 r. k. 69 -70 akt III Nsm 148/15,

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie sygn. akt I C 728/15 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozwiązał przez rozwód związek małżeński A. B. i M. B. (2) z winy M. B. (2), pozostawił bez zmian postanowienie Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2014 r. w sprawie sygn. akt III Nsm 678/13 w zakresie punktu 1,2,3,4 w przedmiocie ograniczenia małżonkom władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi C. B. i M. B. (1), ustalił miejsce pobytu małoletnich C. B. i M. B. (1) w miejscu zamieszkania matki, nakazał M. B. (2) opróżnienie domu mieszkalnego położonego na nieruchomości w W. przy ul. (...) i jej wydanie A. B., kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron obciążył oboje rodziców i w związku z tym zasądził od M. B. (2) na rzecz małoletniego C. B. alimenty w kwocie po 700 zł miesięcznie, a na rzecz małoletniego M. B. (1) alimenty w kwocie po 700 zł miesięcznie, płatne z góry, do dnia 10 -go każdego miesiąca do rąk matki z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat.

/dowód: wyrok z 3.12.2015 r. sygn. akt I C 728/15 ze stwierdzeniem prawomocności k. 81 – 82/

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt III Nsm 718/16 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zmienił punkt 1 postanowienia z dnia 5 września 2014 r. w sprawie sygn. akt III Nsm 678/13 w ten sposób, że pozbawił M. B. (2) władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi C. B. i M. B. (1) oraz przywrócił A. B. władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi C. B. i M. B. (1).

/dowód: postanowienie z 7.12.2016 r. sygn. akt III Nsm 718/16 ze stwierdzeniem prawomocności k. 83/

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt III RC 459/16 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od M. B. (2) na rzecz K. B. alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 29 września 2016 r.

/dowód: wyrok z dnia 7.12.2016 r. sygn. akt III RC 459/16 ze stwierdzeniem prawomocności k. 36 akt III RC 459/16/

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie sygn. akt II K 680/18 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim uznał M. B. (2) za winnego tego, że w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 września 2018 r. uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci C. B. i K. B., przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości względem każdego z uprawnionych stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, czym naraził w/w pokrzywdzonych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy czym czynu tego dopuścił się przed upływem 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne tj. czynu wyczerpującego znamiona art. 209 § 1a kk.

/dowód: wyrok z 17.01.2019 r. sygn. akt II K 680/18 ze stwierdzeniem prawomocności k. 107 -107 odwrót akt II K 680/18/

M. B. (2) i A. B. otrzymali przedmiotową nieruchomość od matki A. B.. Na nieruchomości wybudowali budynek mieszkalny składający się z trzech kondygnacji oraz komórkę z płyt betonowych. A. B. przeznaczyła na budowę domu oszczędności zgormadzone przed zwarciem małżeństwa. M. B. (2) pracował jako maszynista kolejowy. Nadużywał alkoholu. Zaciągał kredyty i pożyczki. Został dyscyplinarnie zwolniony z pracy. Nie płacił alimentów zasądzonych na rzecz dzieci. Były one uiszczane ze środków Funduszu Alimentacyjnego do kwoty po 500 zł miesięcznie na rzecz każdego dziecka. M. B. (2) mieszkał na nieruchomości do września 2024 r. Opuścił nieruchomość po interwencji policji, którą wezwała A. B.. Po rozwodzie A. B. czyniła nakłady na nieruchomość tj. utwardzenie z kostki brukowej o powierzchni około 100 m ², założenie płytek na schodach zewnętrznych, wybudowanie ogrodzenia z przęseł metalowych o długości 50 m z tytułu nieruchomości, wykonanie podbitki pod dachem, barierki na balkonie, założenie nowej bramy garażowej, wymianę trzech okien, malowania pomieszczeń na piętrze, wymianę pieca c.o. Po opuszczeniu przez M. B. (2) nieruchomości przeprowadziła generalny remont pomieszczeń w suterenie, które zajmował M. B. (2), tj. kuchni, łazienki i pokoju, w tym wymianę podłóg, drzwi, płytek ceramicznych i armatury w łazience oraz mebli w kuchni. Na nieruchomości mieszka obecnie A. B.. Pozwani są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały. K. B. mieszka w Ł.. C. B. studiuje we W. i tam mieszka. W domu rodzinnym przebywa w czasie wolnym od nauki. M. B. (1) pracuje jako kierowca za granicą. Przyjeżdża do domu rodzinnego raz w miesiącu.

/dowód: zeznania świadka A. B. k. 130 – 130 odwrót, zeznania pozwanej K. B. k. 143 odwrót – 144, k. 128 odwrót -129, zeznania pozwanego C. B. k. 129 odwrót, k. 131, k. 129 – 129 odwrót, zeznania pozwanego M. B. (1) k. 144 – 144 odwrót/

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest zasadne.

Zgodnie z art. 527 § 1 k.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Pokrzywdzenie wierzyciela polega na tym, że jego wierzytelność nie może być zrealizowana i zrealizowanie jej w przyszłości jest również wątpliwe. Dla wykazania pokrzywdzenia wystarczające jest wykazanie niewypłacalności dłużnika. Przez niewypłacalność na tle art. 527 § 2 k.c. rozumie się aktualny brak możliwości wywiązania się przez dłużnika z zobowiązań finansowych (por. wyrok SN z 18.9.1998 r., III CKN 612/97, L.). Stan majątku dłużnika należy rozpatrywać przy uwzględnieniu zasad egzekucji świadczeń pieniężnych. Niewypłacalność zachodzi wówczas, gdy egzekucja prowadzona według przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie mogłaby przynieść zaspokojenia wierzytelności, gdyż brak wystarczających do tego składników majątkowych. Stan pokrzywdzenia wierzycieli, a zatem także powodujący go stan majątku dłużnika, prowadzący do niewypłacalności lub wyższego stopnia niewypłacalności, należy badać i oceniać nie w chwili dokonywania zaskarżonej czynności, lecz w chwili jej zaskarżenia i zamknięcia rozprawy w sprawie (por. wyrok SN z 5.03.2008 r., V CSK 471/07, L., wyrok SN z 26.03.2015 r., V CSK 320/14, L.).

Pomiędzy zaskarżoną czynnością dłużnika a powstaniem lub zwiększeniem jego niewypłacalności musi dodatkowo istnieć związek przyczynowy. Czynność zaskarżona musi być warunkiem koniecznym powstania lub zwiększenia niewypłacalności, choć nie musi być jej jedyną przyczyną. Związek przyczynowy pomiędzy czynnością dłużnika a jego niewypłacalnością nie musi być związkiem adekwatnym (art. 361 § 1 k.c.). Dla zbadania wystąpienia przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela istotne jest jedynie ustalenie, czy w przypadku niedokonania konkretnej czynności wierzyciel faktycznie zostałby zaspokojony.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powodowi przysługują wobec dłużnika M. B. (2) wymagalne wierzytelności pieniężne, stwierdzone tytułami wykonawczymi. W dniu 2 sierpnia 2021 r. dłużnik i pozwani zawarli umowę darowizny, na podstawie której pozwani nabyli udział wynoszący łącznie ½ części we własności zabudowanej nieruchomości położonej w W., o wartości 500 000 zł. W dacie dokonania tej czynności M. B. (2) był już dłużnikiem poprzednika prawnego powoda (...) Banku (...) S.A. w W.. Po zawarciu umowy darowizny M. B. (2) stał się niewypłacalny, albowiem wszczęta przeciwko niemu egzekucja wierzytelności przysługujących powodowi okazała się bezskuteczna.

Darowany pozwanym przez dłużnika udział w nieruchomości niewątpliwie mógłby być źródłem zaspokojenia wierzytelności powoda, w związku z czym pomiędzy zaskarżoną czynnością dłużnika, a powstaniem jego niewypłacalności istnieje związek przyczynowy.

Jak stanowi art. 529 k.c. jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Ponieważ dłużnik M. B. (2) stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny, należało przyjąć zgodnie z domniemaniem zawartym w art. 529 k.c., że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnej spoczywał na pozwanych.

Pozwany nie kwestionowali jednak powyższej przesłanki roszczenia pauliańskiego zgłoszonego w pozwie. Dodatkowo należy podkreślić, że dłużnik przed dokonaniem zaskarżonych czynności prawnych zaprzestał regulowania swoich zobowiązań wobec poprzednika prawnego powoda, co wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że działał ze świadomością pokrzywdzenia swojego wierzyciela.

Pozwani podnosili, że nie wiedzieli o istnieniu długu dłużnika wobec poprzednika prawnego powoda, a tym samym o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Zgodnie jednak z art. 528 k.c. jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Pozwani na skutek czynności prawnych dokonanych z dłużnikiem uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie, w związku z czym nie ma znaczenia czy dokonując tych czynności wiedzieli, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Pozwani powoływali się na sprzeczność roszczenia zgłoszonego w pozwie z zasadami współżycia społecznego.

Teoretycznie dopuszczalne jest stosowanie art. 5 KC w sprawach ze skargi pauliańskiej (wyrok SN z 22.7.2020 r., I NSNc 43/19, L.). Sam jednak fakt, iż pozwany jest osobą małoletnią, nie uruchamia automatycznie instytucji z art. 5 KC (wyr. SA w Białymstoku z 18.6.2015 r., I ACa 187/15, L.).

Pozwani wskazywali, że darowizna udziału w nieruchomości miała na celu wynagrodzenie krzywd wyrządzonych im przez dłużnika, a ponadto nieruchomość stanowi ich miejsce zamieszkania, jak również miejsce zamieszkania A. B., w związku z czym uwzględnienie powództwa dotykałoby ich sfery prawnej i bytowej.

W związku z powyższym należy podnieść, że deklarowany przez dłużnika i osobę trzecią cel dokonania zaskarżonej czynności nie ma znaczenia, jeżeli doszło do zaistnienia wszystkich przesłanek skuteczności roszczenia pauliańskiego. Wiążą się one bowiem z negatywną oceną moralną dłużnika i osoby trzeciej dokonujących czynności fraudacyjnej. Ponadto dłużnik nie może w sposób dowolny wybierać wierzyciela, którego chciałby zaspokoić, prowadząc do uprzywilejowania go kosztem pozostałych w okolicznościach, które wskazują na rychłą niewypłacalność dłużnika, co może prowadzić do niemożności zaspokojenia się pozostałych wierzycieli (por. wyrok SN z 23.11.2005 r., II CK 225/05, L.; wyrok SN z 5.7.2007 r., II CSK 118/07; wyrok SN z 21.3.2014 r., IV CSK 393/13, L.; wyrok SA w Gdańsku z 4.05.2016 r., I ACa 1055/15, L.).

Czynność fraudacyjna jest przejawem nielojalnego zachowania dłużnika i osoby trzeciej w celu pokrzywdzenia wierzyciela i może w związku z tym zostać oceniona jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (M. P. -S. , Glosa do wyroku SN z 24.10.2002 r., II CK 396/02, OSP 2003, Nr 11, s. 589; J. S., Zagadnienie komplementarności karnoprawnej i cywilnoprawnej ochrony wierzycieli, PiP 2001, Nr 8, s. 67).

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego tytuł egzekucyjny w postaci prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 25 kwietnia 2017 r. w sprawie I Nc 93/17 został zapatrzony w klauzulę wykonalności na rzecz powoda w dniu 9 września 2019 r., natomiast egzekucja obowiązku określonego w tytule wykonawczym została wszczęta w 2021 r. Jednocześnie zaskarżona czynność prawna została dokonana w dniu 2 sierpnia 2021 r., co wskazuje na jej związek z czynnościami windykacyjnymi prowadzonymi przez powoda przeciwko dłużnikowi.

Pozwani są osobami bliskimi dla dłużnika, a jednocześnie w okresie poprzedzającym zawarcie umowy darowizny utrzymywali z nim kontakty. Mogli zatem znać sytuację majątkową dłużnika bądź też poznać ją przy dołożeniu należytej staranności. Dodatkowo sytuacja majątkowa dłużnika mogła być znana jego byłej żonie i matce pozwanych A. B., która mieszkała na nieruchomości razem z dłużnikiem i miała w związku z tym wiedzę o korespondencji kierowanej przez powoda do dłużnika.

W związku z deklarowanym przez pozwanych celem zaskarżonej czynności należy podkreślić, że pozwani będąc spadkobiercami ustawowymi dłużnika, nabyliby w przyszłości należący do niego udział w nieruchomości w drodze dziedziczenia, co prowadziłoby do osiągnięcia deklarowanego celu czynności w postaci wynagrodzenia im krzywd wyrządzonych przez dłużnika. Zawarcie umowy darowizny nie było zatem niezbędne do zrealizowania deklarowanego jej celu. Było natomiast konieczne do zapobieżenia egzekucji wierzytelności powoda z udziału dłużnika w nieruchomości.

Podkreślić również należy, że pozwani nie skonkretyzowali, jak również nie wykazali wysokość roszczeń przysługujących im wobec dłużnika, które dłużnik miałby zaspokoić, darując im udział w nieruchomości o wartości 500 000 zł.

W tym stanie rzeczy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności zeznań pozwanych oraz świadka A. B. dotyczących przyczyn dokonania zaskarżonej czynności, tym bardziej, że są oni osobami zainteresowanymi wynikiem sprawy. Tym samym nie ma podstaw do wykluczenia fraudacyjnego charakteru zaskarżonej czynności, co jest działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie natomiast z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, nie może skutecznie powoływać się na art. 5 KC ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego (por. wyrok SN z 13.6.2000 r., V CKN 448/00, L., wyrok SN z 20.1.2011 r., I PK 135/10, Monitor Prawa Pracy 2011, Nr 9, s. 475).

Nie można również podzielić stanowiska pozwanych, że uwzględnienie powództwa wywołała skutek w postaci pozbawienia ich prawa do mieszkania, albowiem nieruchomość nie stanowi miejsca zamieszkania pozwanych, ponadto będą oni mogli nadal korzystać z nieruchomości w takim samym zakresie jak A. B., której udział w nieruchomości nie będzie objęty ewentualną egzekucją wierzytelności powoda.

Roszczenie zgłoszone w pozwie nie było skierowane przeciwko A. B., w związku z czym okoliczności dotyczące A. B. nie miały znaczenia dla oceny zgodności tego roszczenia z zasadami współżycia społecznego.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. uznając, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za nieobciążaniem pozwanych kosztami procesu. W ocenie sądy fakty, na które powoływali się pozwani na uzasadnienie zarzutu sprzeczności roszczenia powoda z zasadami współżycia społecznego, jakkolwiek okazały się niewystarczające do uwzględnienia tego zarzutu, przemawiały za odstąpieniem od obciążenia pozwanych kosztami procesu ze względu na zasadę słuszności.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej K. B. z urzędu sąd orzekł na podstawie § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764 ). Na podstawie § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia przyznane wynagrodzenie zostało powiększone o odpowiednią stawkę podatku VAT.

ZARZĄDZENIE

(...) K. B. (...)