Portal Orzeczeń

POSTANOWIENIE

Dnia 7 grudnia 2017 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący:	SSO Paweł Hochman
Sędziowie:	SSA w SO Stanisław Łęgosz (spr.) SSO Renata Lech
Protokolant:	st. sekr. sąd. Beata Gosławska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 roku

sprawy z wniosku E. S.

z udziałem J. S. (1)

o podział majątku wspólnego

na skutek apelacji obu stron

od postanowienia Sądu Rejonowego w Bełchatowie

z dnia 3 marca 2017 roku, sygn. akt I Ns 767/10

postanawia: oddalić wniosek uczestnika J. S. (1) o wstrzymanie sprzedaży nieruchomości.

SSO Paweł Hochman

SSA w SO Stanisław Łęgosz SSO Renata Lech

Sygn. akt II Ca 366/17

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 marca 2017 r. w sprawie I Ns767/10 Sąd Rejonowy w Bełchatowie

I. ustalił, że w skład majątku wspólnego byłych małżonków E. S. i J. S. (1) wchodzą:

1. nieruchomość położona w B. zabudowana domem mieszkalnym oznaczona w ewidencji gruntów numerami działek (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Bełchatowie jest urządzona księga wieczysta (...) o wartości 379.000,00 zł;

2. nieruchomość położona w B. oznaczona w ewidencji gruntów numerami działek (...), dla któryej w Sądzie Rejonowym w Bełchatowie jest urządzona księga wieczysta (...) o łącznej wartości 181.200,00 zł ;

3. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w(...)z siedzibą w W. o wartości 15,01 zł;

4. 3.238 sztuk akcji (...)z siedzibą w W.;

5. środki pieniężne zgromadzone na subkoncie emerytalnym wnioskodawczyni E. S. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 22.197,80 zł;

6. środki pieniężne zgromadzone na subkoncie emerytalnym uczestnika J. S. (1) w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 40.463,08 zł;

7. jednostki rozrachunkowe w ilości 584,4810 zgromadzone na koncie wnioskodawczyni E. S. w (...)z siedzibą w W.;

8. jednostki rozrachunkowe w ilości 1059,7162 zgromadzone na koncie uczestnika J. S. (1) w (...)z siedzibą w W.

a nadto 38 ruchomości stanowiących wyposażenie mieszkania bądź narzędzia dokładnie wymienionych w postanowieniu w podpunktach 9-47;

II. oddalił wniosek uczestnika o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym;

III. dokonał podziału majątku wspólnego w ten sposób, że:

a. składniki majątkowe wymienione w punkcie I ppkt 2, 5, 9 -26 oraz połowy jednostek rozrachunkowych wskazanych w punkcie I ppkt 7 i 8 oraz 1619 sztuk akcji opisanych w punkcie I ppkt 4 przyznał na wyłączną własność wnioskodawczyni E. S.,

b. składniki majątkowe wymienione w punkcie I ppkt 1, 3, 6, 27-47 oraz połowy jednostek rozrachunkowych wskazanych w punkcie I ppkt 7 i 8 oraz 1619 sztuk akcji opisanych w punkcie I ppkt 4 przyznał na wyłączną własność uczestnika J. S. (1);

IV. tytułem dopłaty zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 112.322,10 zł, płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;

V. nakazał pobrać od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bełchatowie kwotę 167,76 zł tytułem części nieuiszczonych w sprawie kosztów sądowych;

VI. nakazał pobrać od uczestnika na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bełchatowie kwotę 237,75 zł tytułem części nieuiszczonych w sprawie kosztów sądowych;

VII. zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 650,00 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania, zaś w pozostałym zakresie ustalił, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego.

E. S. i J. S. (1) związek małżeński zawarli w dniu 1 czerwca 1996 r. Wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie I C 712/09 rozwiązał przez rozwód związek małżeński stron stron z winy E. S.. Wyrok uprawomocnił się 28 maja 2010 r.

W dniu 12 grudnia 1997 r. E. S. i J. S. (1) nabyli w drodze darowizny do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską od rodziców uczestnika J. S. (2) i S. S. (1) nieruchomości położone w B. przy ulicy (...) oznaczone w ewidencji gruntów numerami działek (...). Wartość przedmiotu darowizny strony umowy określiły na kwotę 3.000 zł.

Wcześniej w dniu 12 lipca 1996 r. E. S. i J. S. (1) nabyli w drodze darowizny do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską od rodziców uczestnika nieruchomości położone w B. przy ulicy (...) oznaczone w ewidencji gruntów numerami działek (...). Wartość przedmiotu darowizny strony umowy określiły na kwotę 9.000 zł.

Powództwo rodziców uczestnika o zobowiązanie E. S. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powodów prawa własności udziału 1/2 części w nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek (...) zostało prawomocnie oddalone przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. w spawie I C 1568/11.

Po otrzymaniu w drodze darowizny nieruchomości strony rozpoczęły budowę domu mieszkalnego na działkach (...). Budowa domu była finansowana przez strony z darowizn otrzymywanych od rodziców zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnika.

Materiały budowlane nabywane były na rzecz E. S. i J. S. (2) i na ich rzecz wystawiane były faktury VAT. Strony następnie rozliczały te wydatki w ramach ulgi budowlanej w rozliczeniach rocznych. W czasie budowy domu mieszkalnego małżeństwo stron było zgodne. Na budowę domu mieszkalnego strony zaciągnęły kredyt w (...) w B., który został następnie przeniesiony do (...) Nadto uczestnik J. S. (1) zaciągnął w swoim miejscu zatrudnienia kredyt na cele mieszkaniowe.

Po zawarciu małżeństwa aż do 2000 r. strony zamieszkiwały w domu mieszkalnym rodziców uczestnika. Strony korzystały z dóbr jakie były w domu małżeństwa J. i S. S. (1). W 2000 r. strony zamieszkały w wybudowanym domu mieszkalnym.

Wartość nieruchomości o numerach (...)zabudowanych domem mieszkalnym na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron wynosi 379.000 zł.

Wartość niezabudowanych nieruchomości oznaczonych numerami (...) na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron wynosi 181.200 zł.

Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej podatek od nieruchomości należących do stron płacił uczestnik J. S. (1). Łączna kwota wpłat dokonana po dniu 28 maja 2010 r. wyniosła 3.797 zł. Wnioskodawczyni E. S. zwróciła uczestnikowi J. S. (1) kwotę 368 zł stanowiącą połowę podatku od nieruchomości za 2013 r.

Wnioskodawczyni E. S. wyprowadziła się z domu przy ul. (...) w B. w sierpniu 2009 r.

Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej wyłącznie uczestnik ponosił koszty energii elektrycznej wykorzystywanej w domu mieszkalnym stron przy ul. (...) w B. oraz koszty dostaw gazu.

W 2005 r. uczestnik J. S. (1) otrzymał akcje pracownicze (...), które następnie podlegały konwersji. Na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej tj. 28 maja 2010 r. uczestnik J. S. (1) posiadał akcje (...) w ilości 3316 sztuk, które następnie dnia 31 sierpnia 2010 r. uległy konwersji na 3238 szt. akcji (...) w związku z połączeniem (...) z (...)

Dnia 20.01.2012 r. uczestnik otrzymał dywidendę za 2009 r. w wysokości 12.863,02 zł. Następnie otrzymywał dywidendy: za 2010 r. w wysokości 1.694,70 zł, za 2011 r. w wysokości 4.789,54 zł, za 2012 r. w wysokości 2.245,68 zł, za 2013 r. w wysokości 2.874,80 zł. Wysokość dywidendy za 2014 r. za jedną akcje (...) wynosiła 0,78 zł brutto. Wysokość dywidendy za 2015 r. za jedną akcje(...)wynosiła 0,25 zł brutto.

Aktualnie w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych S.A. zarejestrowanych jest 3238 sztuk akcji na okaziciela spółki(...) oznaczonych kodem (...), których właścicielem jest J. S. (1).

W ramach zatrudnienia w (...) J. S. (1) od 3 marca 2005 r. do 1 września 2010 r. był uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego. Obecnie uczestnik jest biernym uczestnikiem tego programu; pracodawca nie odprowadza w tym programie składek.

W dniu 11 października 2010 r. uczestnik J. S. (1) przystąpił do drugiego pracowniczego programu emerytalnego prowadzonego przez (...)który do chwili obecnej funkcjonuje.

W ramach zatrudnienia w (...) uczestnik J. S. (1) od kwietnia 2004 r. jest uczestnikiem indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym B. prowadzonym przez (...). Na dzień 28 maja 2010 r. wartość środków zgromadzonych na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...) prowadzonym przez (...) wynosiła 25.214,75 zł.

Stan rachunku bankowego stron w (...) na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej wynosił 15,01 zł.

W czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej strony nabyły wspólnie samochód osobowy marki F. (...) o nr rej. (...). Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej dnia 28 maja 2012 r. strony wspólnie sprzedały ten samochód za cenę 11.400 zł. Całą cenę uzyskaną ze sprzedaży wzięła wnioskodawczyni E. S.; uczestnik nie chciał przyjąć połowy ceny sprzedaży. Wartość samochód osobowy marki F. (...) o nr rej. (...) na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron wynosił 11.700 zł.

W czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej w okresie 2008-2009 r. J. S. (1) otrzymał od (...)świadczenia z grupowego ubezpieczenia w związku z leczeniem szpitalnym, operacją chirurgiczną, rekonwalescencją i trwałym uszczerbkiem na zdrowiu w łącznej wysokości 20.780 zł. Należności te zostały wypłacone uczestnikowi przelewem bankowym. Uczestnik J. S. (1) pobrał otrzymane świadczenia z ubezpieczenia grupowego w dniu 1 lipca 2009 r. z rachunku bankowego w (...)wypłacając z rachunku bankowego kwotę 20.000 zł. Tego dnia zlikwidował trzy lokaty terminowe na łączną kwotę 18.000 zł.

Strony zgromadziły w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej następujące ruchomości: meble z pokoju dziecięcego o łącznej wartości 430,00 zł, stół i osiem krzeseł o łącznej wartości 1.985,00 zł, dywan o wartości 80,00 zł, pralka marki C. o wartości 191,00 zł, zmywarka marki A. o wartości 326,00 zł, lodówka marki A. o wartości 349,00 zł, robot kuchenny marki Z. o wartości 305,00 zł, blender marki B. o wartości 74,00 zł, toster marki P. o wartości 36,00 zł, opiekacz marki S. (...) o wartości 23,00 zł, żyrandol o wartości 511,00 zł, witryna o wartości 361,00 zł, zastawa stołowa porcelanowa na dwanaście osób o wartości 393,00 zł, odkurzacz marki Z. o wartości 3.281,00 zł, sokowirówka marki D. o wartości 152,00 zł, frytkownica marki Z. o wartości 57,00 zł, mikrofalówka marki P. o wartości 215,00 zł, zestaw pojemników marki V. o łącznej wartości 998,00 zł, które zabrała ze sobą wnioskodawczyni E. S. wyprowadzając się z wspólnego domu mieszkalnego.

Strony zgromadziły w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej następujące ruchomości: meble w sypialni zestaw o nazwie G. o łącznej wartości 1.196,00 zł, wypoczynek w salonie o wartości 772,00 zł, wypoczynek o wartości 421,00 zł, dwa dywany o łącznej wartości 86,00 zł, trzy karnisze o łącznej wartości 183,00 zł, biurko o wartości 59,00 zł, witryna o wartości 124,00 zł, kuchenka elektryczna z piekarnikiem marki A. o wartości 526,00 zł, okap marki A. o wartości 123,00 zł, żelazko marki P. o wartości 39,00 zł, ekspres do kawy marki M. o wartości 91,00 zł, czajnik marki P. o wartości 35,00 zł, deska do prasowania o wartości 19,00 zł, regały metalowe wraz z burkiem metalowym o łącznej wartości 175,00 zł, komoda o wartości 196,00 zł, spawarka marki S. o wartości 1.105,00 zł, piła taśmowa do metalu o wartości 151,00 zł, imadło kątowe o wartości 48,00 zł, szlifierka kątowa marki P. o wartości 76,00 zł, wiertarka stołowa marki P. (...) o wartości 243,00 zł, meble ogrodowe o łącznej wartości 30,00 zł, które zostały we władaniu uczestnika J. S. (1).

W czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej uczestnik J. S. (1) dodatkowo zajmował się metaloplastyką, z której dochody przeznaczał na potrzeby rodziny.

W czasie trwania małżeństwa strony podjęły się leczenia niepłodności, której koszty pokryły z majątku wspólnego.

Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej wnioskodawczyni E. S. ze swojego majątku odrębnego spłaciła pozostałą część kredytu zaciągniętego wspólnie z uczestnikiem J. S. (1) w(...)na zakup samochodu F. (...) o nr rej. (...) w łącznej wysokości 1.437 zł.

Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej uczestnik J. S. (1) ze swojego majątku odrębnego spłacił pozostałą część kredytu hipotecznego zaciągniętego wspólnie z wnioskodawczynią E. S. u poprzednika prawnego(...)Kredyt ten został zaciągnięty na spłatę wcześniejszego kredytu w (...) w B.. Kredyt ten został spłacony dnia 3 października 2011 r. Po 28 maja 2010 r. uczestnik J. S. (1) ze swojego majątku odrębnego spłacił kredyt w łącznej kwocie 1.512,43 zł.

Wnioskodawczyni E. S. jest członkiem (...). Na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron na rachunku wnioskodawczyni zgromadzonych było 1.205,1154 jednostek rozrachunkowych. W związku z ustawowym umorzeniem w dniu 3 lutego 2014 r. 51,5 % jednostek rozrachunkowych z tych jednostek pozostało 584,4810 jednostek rozrachunkowych.

Uczestnik J. S. (1) jest członkiem (...). Na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej stron na rachunku uczestnika zgromadzonych było 2.184,9817 jednostek rozrachunkowych. W związku z ustawowym umorzeniem w dniu 3 lutego 2014 r. 51,5 % jednostek rozrachunkowych z tych jednostek pozostało 1.059,7162 jednostek rozrachunkowych.

Stan subkonta emerytalnego wnioskodawczyni E. S. w ZUS na dzień 28 maja 2010 r. wynosił 22.197,80 zł.

Stan subkonta emerytalnego uczestnika J. S. (1) w ZUS na dzień 28 maja 2010 r. wynosił 40.463,08 zł.

W czasie trwania małżeństwa uczestnik J. S. (1) osiągał dwukrotnie wyższe dochody niż wnioskodawczyni E. S.. Strony korzystały z ulgi budowlanej, w związku z poczynieniem wydatków mieszkaniowych.

W latach 2004-2005 wnioskodawczyni E. S. była studentką na kierunku (...) na (...)w Ł.; studia te były licencjackie, niestacjonarne i odpłatne. Łączny koszt opłat wyniósł 980 zł.

Uczestnik J. S. (1) udzielił wnioskodawczyni E. S. pełnomocnictwa do rachunku bankowego w (...). Wnioskodawczyni posiadała własną kartę bankomatową do tego rachunku bankowego. Do dnia 12 października 2009 r. wnioskodawczyni E. S., korzystała z rachunku bankowego w (...) i wypłacała z tego rachunku środki pieniężne.

Wnioskodawczyni E. S. była ponadto współwłaścicielką rachunku bankowego w (...)

Wnioskodawczyni E. S. pracowała zawodowo w Urzędzie (...) w B. od 26 września 1994 r. do 8 kwietnia 2016 r. Wynagrodzenie za pracę było jej wypłacane w kasie Urzędu (...) B.. Po urodzeniu dziecka(...)wnioskodawczyni wróciła do pracy 1 stycznia 2004 r.

W czasie trwania małżeństwa uczestnik J. S. (1) nie zgłaszał zarzutów co do niegospodarności wnioskodawczyni E. S..

Wnioskodawczyni E. S. zajmowała się prowadzeniem domu, zaś uczestnik zajmował się pracą zarobkową, nie pomagał w obowiązkach domowych. Wnioskodawczyni pokrywała koszt opiekunki dla dziecka w wysokości 300-450 zł miesięcznie, zajmowała się wyborem opiekunki do dziecka, chodziła na wszystkie uroczystości przedszkolne i szkolne córki, chodziła na wywiadówki.

W czasie trwania małżeństwa wnioskodawczyni podjęła studia magisterskie, gdyż chciała podnieść swoje kwalifikacje. Uczestnik nie sprzeciwiał się studiowaniu wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na pozew rozwodowy uczestnik J. S. (1) wniósł o rozwiązanie małżeństwa z E. S. z jej winy, wskazując jako przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego romans powódki.

Zgodnie z art. 31kro z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje pomiędzy małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa małżeństwa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wspólność majątkowa między stronami ustała z dniem 28 maja 2010 r. kiedy to uprawomocnił się wyrok orzekający między stronami rozwód. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, jednakże - stosownie do art. 43 §2 k.r.o z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia , w którym każdy z nich przyczyniał się do powstania tego majątku.

Zgłoszony przez uczestnika wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym Sąd uznał za nieuzasadniony.

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek nie przyczynił się.

Uczestnik nie wykazał, że to on w większej części przyczyniał się do powstania majątku wspólnego, przede wszystkim w postaci pracy zarobkowej oraz w postaci otrzymania przez małżonków darowizn nieruchomości wyłącznie od jego rodziców. Wnioskodawczyni również brała udział w powstaniu majątku wspólnego, przez swoją pracę zarobkową. Sąd nie dał wiary twierdzeniom uczestnika, iż wnioskodawczyni trwoniła majątek wspólny między innymi poprzez wydawanie swojego wynagrodzenia na nieznane uczestnikowi wydatki. W tym zakresie Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni, która wskazała, że wynagrodzenie za pracę przeznaczała na opłacenie opiekunki dla dziecka i na bieżące potrzeby rodziny w zakresie wydatków na zakup wyżywienia i innych bieżących potrzeb. Niezrozumiałym dla Sądu są twierdzenia uczestnika w zakresie swobodnego dysponowania przez wnioskodawczynię środkami finansowymi z jego rachunku bankowego. Uczestnik udzielił wnioskodawczyni pełnomocnictwa do tego rachunku bankowego, przez co wnioskodawczyni uzyskała możliwość otrzymania karty bankomatowej do tego rachunku i dysponowania zgromadzonymi na tym rachunku środkami finansowymi. Skoro jak twierdzi uczestnik od 2006 r. miał już zastrzeżenia co do gospodarki finansowej wnioskodawczyni w zakresie sposobu dysponowania majątkiem to przecież miał szereg możliwości przeciwdziałania takiemu zachowaniu wnioskodawczyni. Tymczasem uczestnik nie odwołał pełnomocnictwa dla wnioskodawczyni do rachunku bankowego, nie wystąpił ostatecznie o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Takie postępowanie jest niezrozumiałe w sytuacj istnienia zastrzeżń co do gospodarowania finansami wspólnymi przez wnioskodawczynię, w szczególności w sytuacji, gdy wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni nie było przelewane na rachunek bankowy. Uczestnik nie żądał również od wnioskodawczyni informacji o stanie majątku wspólnego, o sposobie wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny (art. 36 §1 k.r.o.). Nadto Sąd zauważył, że składając odpowiedź na pozew w sprawie rozwodowej uczestnik nie podniósł tej okoliczności, która miała również ważne znaczenie jak podniesiony w tym piśmie procesowym powód żądania winy E. S. w rozkładzie pożycia małżeńskiego.

Podniesiona przez uczestnika wina wnioskodawczyni orzeczona w wyroku rozwodowym nie przesądza sama przez się o konieczności ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. W tym zakresie sąd powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2000 r. w sprawie III CKN 455/00( opubl. LEX Nr 1221130).

Ważne powody istnieją wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu zostało skierowane żądanie, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się, w miarę swoich sił i możliwości zarobkowych, do powstania majątku wspólnego . Ocenie podlega całokształt wykonywania przez małżonków ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli.

Dokonanie darowizn nieruchomości przez rodziców uczestnika nie może również decydować o nierównych udziałach w majątku wspólnym stron; nie może bowiem ujść uwadze, że rodzice uczestnika darowali nieruchomości obojgu małżonkom S., a nie wyłącznie uczestnikowi. Rodzice uczestnika dążyli do odwołania darowizny na rzecz wnioskodawczyni z uwagi na jej winę orzeczoną w wyroku rozwodowym i niewdzięczność wnioskodawczyni, co nie przyniosło spodziewanego skutku, bowiem powództwo rodziców uczestnika zostało oddalone.

Orzecznictwo przyjmuje wprawdzie, że przy ocenie ewentualnego zaistnienia przesłanki z art. 43 §2 k.r.o. uwzględniać należy darowizny poczynione na rzecz majątku wspólnego przez rodzinę jednego z małżonków, na których dokonanie niejednokrotnie nie ma wpływu wola samego małżonka; wydaje się więc, że tym bardziej za przyczynienie do powstania tego majątku uznać trzeba nakład będący przysporzeniem ze strony samego małżonka. Nie może jednak ujść uwadze, że w chwili dokonywania darowizn w 1996 r. i 1997 r. nieruchomości objętą umową darowizny nie były zabudowane i przedstawiały dużo mniejszą wartość (9.000 zł i 3.000 zł); darowizny były uczynione w początkowym okresie małżeństwa stron, gdy jeszcze nie było między nimi konfliktów. Od chwili darowizn do dnia ustania wspólności majątkowej stron upłynął okres ponad 10 lat. Separacja faktyczna stron nastąpiła rok przed orzeczeniem rozwodu. Wcześniej zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnik postępowania, w miarę posiadanych możliwości czynili starania o dobro założonej rodziny, darowany majątek przez wiele lat służył całej rodzinie. Uczestnik postępowania zajmował się pracą zarobkową, w ograniczonym zakresie zajmował się wychowaniem dziecka, z kolei wnioskodawczyni prowadziła dom, zajmowała się dzieckiem, a także w miarę swoich możliwości i zdolności podjęła pracą zarobkową przez cały okres małżeństwa. Nadto nie może ujść uwadze, że również rodzice wnioskodawczyni dokonali darowizn na rzecz małżonków S. w trakcie budowy domu mieszkalnego, co potwierdził ojciec wnioskodawczyni B. U. i brak wnioskodawczyni W. U..

W ocenie Sądu w przemiotowej sprawie nie zachodziły żadne ważne powody ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Sąd uznał, że wnioskodawczyni według swoich sił, możliwości zarobkowych i majątkowych obowiązków wynikających z art. 27 k.r.o. przyczyniała się do powstania majątku wspólnego. Sąd wskazał również, że przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 43 §3 k.r.o.). W tym zakresie oboje małżonkowie wypełniali te obowiązki; wykonywała je zatem również wnioskodawczyni, która zajmowała się organizowaniem opieki nad wspólnym dzieckiem w czasie gdy strony pracowały zawodowo. Wyprowadzenie się wnioskodawczyni od uczestnika postępowania nastąpiło w 2009 r., a więc w czasie gdy cały majątek wspólny został już zgromadzony, a zatem działania wnioskodawczyni nie doprowadziły do jego uszczuplenia.

Podnoszony przez uczestnika argument, że zarobki wnioskodawczyni były znacznie niższe niż jego zarobki nie może być jedyną podstawą do przyjęcia, że wystąpiły ważne powody w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. Uczestnik nie wykazał, że wnioskodawczyni wydawała w sposób niewłaściwy wspólnie zarobione pieniądze. Nie przedstawił dowodów podważających jej zeznania, że wydawała je na potrzeby rodziny. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że dbała o wychowywanie i utrzymanie małoletniej córki, prowadziła dom, zajmowała się obowiązkami domowymi. Do tego jeszcze pracowała zarobkowo. Wypełniała zatem obowiązki o jakich mowa w art. 23 k.r.o. Przyczyniała się zatem do powstania majątku wspólnego stosownie do swoich sił i możliwości. Wnioskodawczyni oprócz pracy zarobkowej również przez osobistą pracę przy wychowaniu dziecka i we wspólnym gospodarstwie domowym przyczyniła się do powstania majątku wspólnego (art. 43 §3 k.r.o.). Ocena stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego nie może mieć zatem charakteru czysto rachunkowego do czego dążył od momentu zgłoszenia żądania nierównych udziałów uczestnik. Z tych względów Sąd oddalił zgłoszony przez pełnomocnika uczestnika wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rewidenta, jako nieprzydatny dla określenia nierównych udziałów w majątku wspólnym stron.

Ocena ważnych powodów musi być kompleksowa, ponieważ częściowe tylko negatywne postępowanie może być skutecznie skompensowane inną, pozytywną formą aktywności, kształtującą majątek wspólny. Dopiero wykazanie nagannego postępowania małżonka polegającego na tym, że w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania dorobku stosownie do swoich sił i możliwości, daje podstawę do przyjęcia występowania ważnych powodów. Za ważne uznane mogą być takie tylko powody, których doniosłość wynika z zasad współżycia społecznego.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił wniosek uczestnika o ustalenie nierównych udziałów i zgodnie z art. 43 §1 k.r.o. przyjął równe udziały stron w majątku wspólnym.

Stosownie do art. 567 §3 k.p.c. oraz do art. 684 k.p.c. w postępowaniu o podział majątku wspólnego Sąd ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi. Wartość tych składników ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej i według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy.

Wobec tego, że strony nie doszły do porozumienia zasadnym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw szacunku nieruchomości oraz ruchomości w zakresie ustalenia wartości nieruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego. W tym zakresie w pełni na walor wiarygodności zasługiwała opinia biegłej z zakresu szacowania nieruchomości, która ustaliła wartość nieruchomości mając na uwadze rynek lokalny i panujące na nim ceny. Zarzuty pełnomocnika uczestnika co do wartości zabudowanej nieruchomości oznaczonych numerami (...) i (...) skutkowały zwiększeniem wartości tej nieruchomości do kwoty 379.000 zł. Dalsze zarzuty do opinii biegłej zgłaszane przez pełnomocnika uczestnika Sąd uznał za nieuzasadnione i zmierzające wyłącznie do przedłużenia postępowania; biegła przedstawiła w swoich opiniach pisemnych i ustnych dlaczego wzięła do porównania takie a nie inne nieruchomości porównawcze. Uzupełniając stwierdzenia biegłej Sąd podkreślił, że nie jest rzadkością, iż nie da się znaleźć nieruchomości porównawczej, która dokładnie odpowiadałaby nieruchomości wycenianej, a do porównania brane są nieruchomości najbardziej zbliżone.

Sąd przyjął w związku z tym wartości nieruchomości wskazane przez biegłą, przy czym wobec nieruchomości oznaczonych numerami (...), (...) i (...) wartość wskazaną w opinii z dnia 25 czerwca 2014 r., która to wartość nieruchomości przez wnioskodawczynię, której ostatecznie Sąd przyznał te nieruchomości, nie była kwestionowała.

Co do ruchomości Sąd przyznał stronom ruchomości, które są w ich władaniu; wartość tych została wyceniona przez niekwestionowaną przez strony opinię biegłego do spraw szacunku ruchomości. Sąd wyłączył jedynie z podziału majątku wspólnego meble kuchenne, które stanowią integralną część domu mieszkalnego i zostały wycenione łącznie z samą nieruchomością.

W toku postępowania strony zgłosiły nakłady i wydatki z majątku odrębnego na majątek wspólny.

Sąd uznał, że strony jedynie częściowo udowodniły poczynienie nakładów i wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny. Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni po ustaniu wspólności majątkowej spłaciła wspólny kredyt w (...), zaciągnięty na zakup samochodu F. (...) o nr rej. (...) w łącznej wysokości 1.437 zł, zaś uczestnik J. S. (1) spłacił pozostałą część kredytu hipotecznego zaciągniętego wspólnie z wnioskodawczynią E. S. u poprzednika prawnego (...)za który został spłacony wcześniejszy kredytu w (...) w B.. Po 28 maja 2010 r. uczestnik J. S. (1) ze swojego majątku odrębnego spłacił kredyt w łącznej kwocie 1.512,43 zł. Nadto uczestnik po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej zapłacił podatek od nieruchomości należących do stron. Łączna kwota wpłat z tego tytułu dokonana po dniu 28 maja 2010 r. wyniosła 3.797 zł. Wnioskodawczyni E. S. zwróciła uczestnikowi J. S. (1) kwotę 368 zł stanowiącą połowę podatku od nieruchomości za 2013 r. i z tego względu Sąd nie wziął pod uwagę podatku od nieruchomości za rok 2013, gdyż strony stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomościach opłaciły ten podatek..

Sąd nie wziął pod uwagę wydatków za media jakich dokonał uczestnik po ustaniu wspólności (gdyż wyłącznie te mogą być brane pod uwagę do rozliczeń), albowiem to uczestnik wyłącznie korzystał z nieruchomości, a wydatki za dostarczaną energię elektryczną i gazową związane były z faktycznym wykorzystywaniem tych energii na nieruchomości do celów mieszkaniowych, a w tej sytuacji winny obciążać osobę, które ja wykorzystała.

Sąd nie uwzględnił w ramach rozliczenia nakładów uczestnika darowizn, które miał otrzymać w czasie budowy domu mieszkalnego od rodziców. Sąd wskazał, że z zeznań świadków - osób obcych, nie zainteresowanych w sprawie wprost wynika, że przedmiotowy dom był budowany dla obojga byłych małżonków. Rodzice uczestnika dbali o byłych małżonków, pomagali im zarówno w sposób finansowy jak i poprzez osobiste starania oraz zezwolenie za zamieszkiwanie w ich domu do czasu wybudowania przez strony własnego domu. Wiązało się to z tym, że rodzice uczestnika mieszkali na sąsiedniej nieruchomości. Za zamieszkiwanie w swoim domu przez byłych małżonków S., rodzice uczestnika J. S. (2) i S. S. (1) nie żądali żadnego wynagrodzenia, miało więc ono charakter użyczenia, a w związku z tym nieporozumieniem jest zgłaszanie obecnie w toku sprawy podziałowej darowizny z tego tytułu dokonanej przez rodziców uczestnika na rzecz stron.

Nie ulega również wątpliwości, że świadek S. S. (1) nadzorował na bieżąco przebieg prac budowlanych. Wynikało to z faktu, że był na emeryturze, a więc dysponował wolnym czasem, a ponadto miał doświadczenie w budowaniu domu i chciał pomóc synowi i synowej. Jednakże powyższe czynności odbywały się po uzgodnieniach z byłymi małżonkami. Świadek nie miał „wolnej ręki” w prowadzeniu procesu budowy. Sąd nie dał wiary jednakże zeznaniom świadków J. S. (2) i S. S. (1), że dokonywali oni darowizn pieniężnych wyłączenie na rzecz syna J. S. (1). Darowizny były uczynione w początkowym okresie małżeństwa stron, gdy jeszcze nie było między nimi konfliktów, miały miejsce bezpośrednio po darowiznach nieruchomości, które były przecież uczynione na rzecz obojga byłych małżonków. Nadto darowizny te nie znalazły jakiegokolwiek potwierdzenia na piśmie. Złożone przez uczestnika faktury VAT sporządzone są na byłych małżonków S., nadto byli małżonkowie korzystali z ulgi budowlanej, co potwierdzają ich podatkowe zeznania roczne. Niekonsekwencja treści umów darowizn nieruchomości z 1996 r. i 1997 r. i zeznań świadków składanych w toku procesu prowadzi do odmówienia wiary zeznaniom świadków w tym zakresie. Opierając się na doświadczeniu życiowym należało uznać, że darowizny dokonywane przez rodziców uczestnika podobnie jak darowizny dokonywane przez rodziców wnioskodawczyni były czynione na rzecz obu stron. Nie można nie zauważyć, że na cele budowlane strony zaciągnęły kredyty: w (...) w B. oraz w zakładzie pracy uczestnika, które to środki zostały przeznaczone na budowę domu.

Sąd wziął pod uwagę przy podziale majątku wspólnego stan rachunku bankowego stron w (...)na dzień 28 maja 2010 r. i uwzględnił go przy podziale majątku wspólnego; pominął natomiast rachunek bankowy w(...) z uwagi na jego znikomą wartość 0,23 zł .

Do majątku wspólnego stron Sąd nie zaliczył natomiast grupowego ubezpieczenia na życie uczestnika, albowiem składki w tym zakresie opłaca jego pracodawca. Powyższe programy funkcjonują na takiej zasadzie, że pracodawca zakłada dla pracownika specjalny rejestr, na który dokonuje ściśle określonych, miesięcznych wpłat. W zamian korzysta ze zwolnień od zapłaty należności publicznoprawnych, co daje pracodawcy korzyść ekonomiczną. Natomiast pracownik uzyskuje oprócz stosownego wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenie dodatkowe w postaci odpowiedniego zabezpieczenia na przyszłość. Cechą tych programów jest założenie, że środki będą gromadzone na rejestrach przez dłuższy czas, trwający kilkanaście lat. W przypadku zrezygnowania z tych programów przez pracownika przed upływem określonego okresu czasu, powstaje konieczność opłacenia należności publicznoprawnych, od których pracodawca był zwolniony oraz stosownego podatku dochodowego. W tej sytuacji ponieważ to firma, w której uczestnik pracuje uczyniła wyłącznie na jego rzecz darowiznę, Sąd uznał, że nie ma podstaw aby zaliczać te fundusze do majątku wspólnego (art. 33 pkt 2 kro).

Nadto Sąd wskazał, że J. S. (1) przystąpił do drugiego pracowniczego programu emerytalnego prowadzonego przez (...), który do chwili obecnej funkcjonuje w dniu 11 października 2010 r. a zatem po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej i chociaż z tego powodu nie stanowi to majątku wspólnego.

W ramach zatrudnienia w (...) uczestnik J. S. (1) od kwietnia 2004 r. jest uczestnikiem indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...) prowadzonym przez (...). Również w tym przypadku uczestnik jako ubezpieczony nie opłaca składek ubezpieczeniowych.

Odnośnie jednostek rozrachunkowych stron zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (...) Sąd wziął pod uwagę stan środków na dzień 28 maja 2010 r. z uwzględnieniem treści przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U.2013.1717).

Jednostki rozrachunkowe zgromadzone przez strony Sąd podzielił stosownie do art. 126-128 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 989) i Sąd nie brał ich przy pozostałych rozliczeniach majątku wspólnego.

Ponieważ zgodnie z art. 31 §2 pkt 4 k.r.o. do majątku wspólnego wchodzą kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121) Sąd przyjął wskazane przez ZUS stany subkont emerytalnych stron i uwzględnił je w podziale majątku wspólnego stron, przyznając każdemu z małżonków zgromadzone przez nich środki na swoim subkoncie emerytalnym.

Sąd przyjął, że w skład majątku wspólnego wchodzą również nabyte przez uczestnika J. S. (1) nieodpłatnie akcje pracownicze (obecnie (...)).

Uczestnik nabył pierwotnie akcje pracownicze w 2005 r. wówczas były to akcje pracownicze (...), które następnie podlegały konwersji. Na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej tj. 28 maja 2010 r. uczestnik J. S. (1) posiadał akcje (...) w ilości 3316 sztuk (co dobitnie potwierdziła spółka (...), które następnie dnia 31 sierpnia 2010 r. uległy konwersji na 3238 szt. akcji (...) w związku z połączeniem (...) z (...)

Sąd podzielił w tym względzie pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 września 2003r. sygn. akt III CZP 52/03 (opubl. OSNC 2004/11/169). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy (odwołując się do wyroku z 20 maja 1999 r. w sprawie I CKN 1146/97) wskazał: „Jeżeli umowę nieodpłatnego nabycia akcji zawarł pracownik pozostający w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, nabyte przez niego akcje wchodzą zgodnie z art. 31 i 32 k.r.o. – mimo że małżonek nabywcy nie staje się stroną tej umowy ani wspólnikiem spółki akcyjnej – w skład majątku wspólnego.

O przynależności zaś do majątku wspólnego określonego prawa, co do którego nie występuje żaden z wyjątków zastrzeżonych w art. 33 pkt 2-10 k.r.o.; rozstrzyga jedynie porównanie chwili nabycia tego prawa z czasem pozostawania nabywcy we wspólności ustawowej. Jeżeli data nabycia przypada na ten czas, nabyte prawo staje się składnikiem majątku wspólnego. I na odwrót, jeżeli data nabycia prawa nie przypada na czas, w którym nabywca pozostaje we wspólności ustawowej nabyte prawo nie może stać się składnikiem majątku objętego tą wspólnością”.

Uczestnik nabył prawo do akcji co najmniej w 2009 r., (bowiem za ten rok z całą pewnością otrzymał dywidendę) a więc w czasie, w którym pozostawał we wspólności ustawowej z wnioskodawczynią.

Dochód z akcji w postaci dywidendy za lata 2009-2015 na zasadzie art. 31 §2 pkt 2 kro stanowi majątek wspólny i Sąd wziął go pod uwagę dokonując ostatecznych rozliczeń między stronami.

Ostatecznie same akcje (...)Sąd podzielił po połowie między strony i pominął je w dalszych rozliczeniach między stronami, nie ustalając ich wartości wobec fizycznego podziału.

Przy rozliczeniach miedzy stronami Sąd wziął pod uwagę również wierzytelność w kwocie 11.400 zł ze sprzedaży w dniu 28.05.2012 r. samochodu F. (...). Strony wprawdzie wspólnie sprzedały ten pojazd, lecz uczestnik nie wziął żadnej części ceny, w związku z czym wnioskodawczyni E. S. w ramach rozliczeń winna zwrócić uczestnikowi połowę ceny tj. kwotę 5.700 zł.

Otrzymane w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej w okresie 2008-2009 przez uczestnika J. S. (1) świadczenia z grupowego ubezpieczenia w związku z leczeniem szpitalnym, operacją chirurgiczną, rekonwalescencją i trwałym uszczerbkiem na zdrowiu w łącznej wysokości 20.780 zł stanowią majątek odrębny uczestnika na podstawie art. 33 pkt 6 k.r.o. Ponieważ należności te zostały wypłacone uczestnikowi przelewem bankowym na rachunek bankowy uczestnik miał prawo wypłacić te świadczenia z rachunku bankowego, co też uczynił w dniu 1 lipca 2009 r. wypłacając z rachunku bankowego kwotę 20.000 zł. Tego dnia uczestnik uprzednio zlikwidował trzy lokaty terminowe na łączną kwotę 18.000 zł. Sąd wskazanej wypłaty, a konsekwentnie zlikwidowanych przez uczestnika lokat bankowych nie wziął pod uwagę w rozliczeniach między stronami uznając, że środki pieniężne wypłacone przez uczestnika obejmowały jego majątek odrębny.

Sąd uznał, iż łączna wartość całego majątku wspólnego podlegającego podziałowi stanowi kwotę 638.340,90 zł, z czego dla każdej ze stron przypada po 319.170,50 zł. Ponieważ wnioskodawczyni otrzymała składniki majątku o wartości 213.164,80 zł należy się jej z tego tytułu dopłata w wysokości 106.005,70 zł.

Nadto w ramach rozliczenia udowodnionych nakładów i pobranych pożytków przez obie strony należy się jej kwota 6316,40 zł (27.169,20 : 2 + 1.437,00 :2 – 11.400,00 :2 – 3.061 :2 – 1.512,43 :2). Łącznie więc dopłata należna wnioskodawczyni w ramach rozliczeń majątkowych wnosi 112.322,10 zł.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach sądowych był art. 520 §1 i §2 k.p.c. W sprawach działowych, do jakich należą sprawy o podział majątku wspólnego, nie zachodzi sprzeczność interesów, niezależnie od tego jaki dana strona zgłasza wniosek co do sposobu podziału i jakie stanowisko zajmuje w sprawie. W takich postępowaniach strony są również w równym stopniu zainteresowane wynikiem postępowania, a ich interesy w zasadzie są wspólne, gdyż polegają na wyjściu ze stanu wspólności. Sąd miał te zasady na uwadze dokonując obciążania stron wydatkami w toku postępowania. Łączne koszty sądowe uiszczone przez wnioskodawczynię wyniosły 2.800 zł, zaś poniesione przez uczestnika 1.500 zł , łącznie 4.300 zł, a zatem każdą ze stron obciążały koszty sądowe po 2.150 zł. Ponieważ wnioskodawczyni poniosła w większym zakresie koszty sądowe niż ją obciążające Sąd zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 650 zł .

O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 130 ³ §2 k.p.c. w zw. z art. 520 §2 k.p.c. obciążając nimi strony.

Od powyższego rozstrzygnięcia apelację złożyły obie strony.

Uczestnik postępowania zaskarżył postanowienie w całości zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:

a) art. 43 §2 krio przez niezastosowanie podziału według nierównych udziałów mimo wystąpienia przesłanki do ich orzeczenia w postaci nieprzyczyniania się wnioskodawczym do powiększania majątku wspólnego oraz trwonienie go bez porozumienia i bez wiedzy uczestnika;

b) art. 43 §2 krio przez brak rozpatrzenia wniosku uczestnika o podział majątku w proporcjach 30% : 70%, w tym 70% na rzecz uczestnika - sąd natomiast orzekał co do proporcji 75% : 25%;

c) art. 31 § 1 krio przez błędnie ustalenie składu majątku wspólnego i wartości majątku wspólnego, w szczególności przez uznanie, iż akcje (...) nabyte przez J. S. (1) po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej wchodzą w skład majątku wspólnego oraz przez przyjęcie błędnej wartości spłaty kredytu z majątku odrębnego uczestnika w wysokości 1512,43 zł zamiast 1727,66 franków szwajcarskich (5456,79 zł w przeliczeniu według kursów NBP na dzień spłaty danej raty kredytu), co ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie wysokości nakładów poniesionych z majątku odrębnego uczestnika na majątek wspólny i wysokość zasądzonej spłaty.

2. rażące naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

a) art. 567 kpc w zw. z art. 684 kpc przez błędne ustalenie że:

- akcje(...)nabyte przez uczestnika po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej stanowią składnik majątku wspólnego;

- w dacie ustania wspólności majątkowej uczestnik nie był właścicielem akcji, a miał prawo do wykupu akcji;

- wnioskodawczyni była studentką na (...) w Ł. w latach 2004-2005 a nie jak wynika z umowy z dn. 6.10.2002 w latach 2002-2005, co ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie kosztów za studia, które łącznie wynosiły 13275zł oraz 980zł odsetek za nieterminowe wpłaty, nie zaś jak ustalił sąd, że koszt opłat za studia wynosił 980zł ( zarzut w wersji po sprostowaniu omyłki na rozprawie w dniu 26 czerwca 2017 roku);

- wysokość spłaty kredytu dokonanej z majątku odrębnego uczestnika wynosiła 1 512,43 zł zamiast 1727,66 franków szwajcarskich (5456,79 zł w przeliczeniu według kursów NBP na dzień spłaty danej raty kredytu;

- pominięcie w składzie majątku wspólnego wydatków stałych na dom (np. podatku od nieruchomości), które powinny podlegać podziałowi między stronami

b) art. 233 § 1kpc przez niedokonanie wszechstronnej oceny dowodów m.in. przez:

- pominięcie okoliczności, iż wnioskodawczyni zaciągała kredyty bez wiedzy i zgody uczestnika;

- błędne ustalenie w oparciu wyłącznie o twierdzenia wnioskodawczyni , iż jej wynagrodzenie przez cały okres trwania małżeństwa przeznaczała w całości na koszty opiekunki i potrzeby życiowe rodziny, pomijając istotne fakty, iż potrzeby podstawowe rodziny pokrywane były z zarobków uczestnika a opiekunka była zatrudniona wyłącznie przez 2 lata trwania małżeństwa, gdyż dziecko urodziło się dopiero po 7 latach od ślubu stron;

- przez błędne stwierdzenie, iż po zarzutach uczestnika do opinii biegła zwiększyła wartość nieruchomości zabudowanej oznaczonej nr (...) i (...), gdy tymczasem biegła obniżyła tę wartość.

Występując z tymi zarzutami uczestnik wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie jego wniosku o ustalenie nierównych udziłów stron w majątku wspólnym w proporcjach 30% po stronie wnioskodawczyni i 70% po stronie uczestnika i podział tego majątku w ten sposób, że w ramach udziału J. S. (1) na jego rzecz zostaną przyznane wszystkie nieruchomości zgłoszone przez wnioskodawczynię bez spłaty na jej rzecz , przez zasądzenie stosownej spłaty przez wnioskodawczynię na rzecz uczestnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje w tym o kosztach zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Na rozprawie 23 listopada 2017 roku pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o rozliczenie dalszego nakładu uczestnika na majątek wspólny - podatków uiszczonych przez uczestnika w latach 2016 i 2017- składając do akt 7 dowodów wpłat.

Z kolei wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie w punktach pierwszym, trzecim oraz czwartym. W apelacji zarzuciła:

1.naruszenie przepisów prawa materialnego przez :

- niewłaściwe zastosowanie art. 156 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 684 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc poprzez przyjęcie wartości nieruchomości przyznanych na własność wnioskodawczym, w oparciu o opinię biegłej do spraw szacunku nieruchomości z dnia 25 czerwca 2014 r., która na skutek upływu okresu dwunastu miesięcy od jej sporządzenia nie mogła być wykorzystana do celu, dla którego została sporządzona, zamiast na podstawie drugiej opinii biegłej do spraw szacunku nieruchomości z dnia 16 maja 2016 r. na podstawie której ustalił wartość nieruchomości przyznanych na własność uczestnikowi.

- niewłaściwe zastosowanie art. 31 § 2 pkt 3) krio , art. 684 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc poprzez niezaliczenie do składników majątku wspólnego środków zgromadzonych na rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez(...)

- niewłaściwe zastosowanie art. 31 § 1 krio, art. 33 pkt 2) krio, art. 684 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc poprzez przyjęcie, że opłacanie przez pracodawcę składek ubezpieczeniowych w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowi darowiznę na rzecz pracownika, zaś środki nabyte w zamian za darowiznę wchodzą w skąd majątku osobistego, podczas gdy nie ma podstaw to uznania, że taka umowa darowizna została zawarta, ani że w ogóle doszło do nieodpłatnego świadczenia na rzecz pracownika, a ponadto środki zgromadzone na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie zostały wymienione w treści art. 33 krio wśród składników majątku osobistego a w skład wspólności majątkowej wchodzą przedmioty majątkowe nie tylko nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków, ale także te, nabyte przez jedno z małżonków.

- błędną wykładnię art. 33 pkt 6) krio, art. 684 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc poprzez przyjęcie, że uzyskane przez uczestnika świadczenia z ubezpieczenia stanowiły jego majątek osobisty, podczas gdy przepis ten nie dotyczy świadczeń wypłacanych na podstawie dobrowolnych umów ubezpieczenia,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.art. 233 § 1 kpc - polegające na:

- przyjęciu przez Sąd Rejonowy, że wnioskodawczym domagała się ustalenia, iż w skład majątku wspłonego wchodzą środki zgromadzone na rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez (...), które nie wchodziły w skład majątku dorobkowego, bowiem były zgromadzone już po ustaniu wspólności majątkowej, gdy tymczasem wnioskodawczym wnioskiem swym objęła środki zgromadzone w ramach rejestru (...) numer (...) na rachunku pracowniczego programu emerytalnego.

- nie uwzględnieniu przez Sąd Rejonowy okoliczności, iż analiza operacji dokonanych na rachunku bankowym nr (...) otwartym w (...), nie potwierdziła okoliczności, iż pieniądze przekazane na lokaty pochodziły z kwot świadczeń uzyskanych z ubezpieczenia.

Występując z tymi zarzutami wnioskodawczyni wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia:

1. w pkt I.2 poprzez oznaczenie wartości nieruchomości na kwotę178 800,00 zł;

2. w pkt I poprzez ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron, dodatkowo wchodzą :

-środki zgromadzone na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...) zawartej z (...) (polisa (...)) w wysokości 25 214,75 zł.

-środki zgromadzone na rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez (...) w wysokości 16 494,74 zł.

3. w pkt III.a poprzez przyznanie na wyłączną własność wnioskodawczyni dodatkowo środków zgromadzonych na rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez (...) o wartości 8247,37 zł.

4. w pkt III.b poprzez przyznanie na wyłączną własność uczestnika dodatkowo środków zgromadzonych na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...) zawartej z (...)(polisa (...)) w wysokości 25 214,75 zł. oraz środków zgromadzonych na rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez(...) o wartości 8247,37 zł.

5. w pkt IV poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni dodatkowo kwoty 23.070,02 zł płatnej w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności.

Sąd Okręgowy zaważył co następuje:

Apelacja uczestniczka w swej zasadniczej części kwestionuje rozstrzygnięcie sądu co do złożonego przez niego wniosku o stwierdzenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym. Mając na uwadze treść zarzutu zgłoszonego w pkt 1 lit. b skarżący stroi na stanowisku, że rozstrzygnięcie sądu w pierwszej instancji zamieszczone w zaskarżonym postanowieniu odnosi się jedynie do złożonego przez uczestnika wniosku o nierówne udziały stron w majątku wspólnym w proporcjach 75% na rzecz uczestnika i 25% na rzecz wnioskodawczyni. Według skarżącego sąd nie rozpatrzył natomiast wniosku uczestnika o ustalenie nierównych udziałów w proporcjach 70% na rzecz uczestnika i 30% na rzecz wnioskodawczyni.

W zawiązku z powyższym stanowiskiem skarżącego należy wyjaśnić, że stronie przysługuje tylko jeden wniosek o ustalenie udziałów w majątku wspólnym z uwzględnieniem stopnia w którym każdy z byłych małżonków przyczyniał się do powstania tego majątku. Jeśli strona w toku postępowania wnosi o ustalenie udziałów w majątku wspólnym uwzględniającym przyczynienie się do powstania tego majątku w proporcjach: np 80% do 20%, po czym w dalszym postępowaniu zmienia te proporcje np. 70% i 30%, to w dalszym ciągu jest to ten sam wniosek o ustalenie nierównych udziałów, ale zmodyfikowany tylko co do wielkości tych udziałów. Mamy wtedy do czynienia tylko z jednym wnioskiem a nie z dwoma odrębnymi wnioskami: pierwszym o ustalenie nierównych udziałów 80% i 20% i drugim o ustalenie nierównych udziałów 70% i 30%. Zresztą ma gruncie przedmiotowej sprawy wyżej wymieniony problem, którego dotyczy zarzut apelacji określony w pkt 1 lit „b” w ogóle nie występuje. Uczestnik postępowania zgłaszając w piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2013r. wniosek o ustalenie udziałów strom w majątku wspólnym z uwzględnieniem stopnia przyczynienia się stron do powstania tego majątku wskazał wysokość tych udziałów 75% na swoją rzecz i 25 % na rzecz wnioskodawczyni. Z zarzutu apelacyjnego wynika, że nierozpoznany wniosek o nierówne udziały w proporcjach 70% i 30% został zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 1 marca 2017r. W tym miejscu należy przypomnieć, że zamknięcie rozprawy przed sądem I instancji nastąpiło w dniu 21 lutego 2017r. a orzeczenie w sprawie zostało ogłoszone w dniu 3 marca 2017r. W dniu 1 marca uczestnik postępowania nadał w urzędzie pocztowym pismo zatytułowane „Głos do protokołu”, które wpłynęło do sądu w dniu 3 marca 2017r. o godzinie 12.15, a więc już po ogłoszeniu przez sąd postanowienia o podziale majątku wspólnego (k- 1471 koperta z datą stempla pocztowego, k- 1465 pierwsza strona głosu do protokołu , k- 1462 protokół z publikacji postanowienia). W pierwszym zdaniu głosu do protokołu jego autor pisze, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko procesowe, wnosząc o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym w proporcji 70% i 30%. Użycie sformułowania „podtrzymuję dotychczasowe stanowisko procesowe” wskazywać może, że zamieszczenie w dalszej części zdania proporcji 70:30 jest wynikiem omyłki pisarskiej, a nie wynikiem świadomej modyfikacji wniosku. Zresztą dalsze roztrząsanie tego zagadnienia jest zbędne wobec faktu, że nastąpiło to już po zamknięciu rozprawy i już chociażby z tego względu nie może wywołać skutku modyfikacji wniosku..

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 43 § 2 krio przez ,,brak rozpoznania wniosku uczestnika o podział majątku w proporcjach 30% : 70%” jest nie tylko bezzasadnym, ale wręcz niezrozumiałym.

Natomiast jeśli chodzi o samo rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w przedmiocie wniosku o ustalenie nierównych udziałów, to Sąd Okręgowy je aprobuje, uznając że oddalenie wniosku ostatecznie nie narusza art. 43 § 2 kpc.

Zgodzić się jednak należy ze skarżącym, że sąd w sposób nieuzasadniony przyjął, że uczestnik postępowania nie wykazał, iż to on w większej części przyczynił się do powstania majątku wspólnego. Takie stanowisko sądu nie może zostać zaaprobowane w sytuacji, gdy znaczną część majątku wspólnego stanowią nieruchomości, które w całości zostały darowane stronom przez rodziców uczestnika. Sama wartość gruntów ( bez budynku) obejmujących te nieruchomości wynosi kwotę około 200.000 zł. Również przeznaczane na zaspokojenia potrzeb rodziny dochody uczestnika z pracy zawodowej znacznie przekraczały zarobki wnioskodawczyni. Art. 43 § 2 k.r.o. określa dwie przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, które muszą wystąpić łącznie i które pozostają do siebie w takim wzajemnym stosunku, że żadne "ważne powody" nie stanowią podstawy takiego orzeczenia, jeżeli stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego jest równy, a jednocześnie - nawet różny stopień przyczynienia się małżonków do powstania tego majątku nie stanowi podstawy ustalenia nierównych udziałów, jeżeli nie przemawiają za tym "ważne powody" . Przez ważne powody w orzeczenictwie rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek się nie przyczynił. Przy ocenie istanienia ważnych powodów należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1973r., IIICRN 227/73, OSNCP 1974, nr 11, poz. 89, z dnia 5 października 1974r., IIICRN 190/74, nie publ., z dnia 2 października 1997r., II CKN 348/97 nie publ., z dnia 21 listopada 2002r., III CKN 1018/00, nie publ.). Rozpoznając żądanie z art. 43 § 2 k.r.o. , sąd ocenia zachowanie każdego z małżonków pod kątem spowodowanych przez niego stanów rzeczy będących przyczyną niższej wartości majątku wspólnego niż ta, która wystąpiłaby, gdyby małżonek postępował właściwie. Nieprawidłowe postępowanie małżonka może też polegać na rażącym i odbiegającym od obiektywnych wzorców braku staranności o zachowanie istniejącej już substancji majątku wspólnego. „Ważne powody” istnieją wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu zostało skierowane żądanie, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się, w miarę swoich sił, stanu zdrowia i możliwości zarobkowych, do powstania majątku wspólnego (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 listopada 1972 r., III CRN 235/72, OSNC 1973/10/174 oraz w postanowieniu z dnia 26 listopada 1973 r., III CRN 227/73, OSNC 1974/11/189).

Sąd Rejonowy trafnie uznał, że taka sytuacja wprzedmiotowej sprawie nie występuje Jak prawidłowo ustalił wnioskodawczyni miała również udzał w powstaniu majątku, nie unikała zatrudnienia - pracowała zawodowo, zajmowała się wychowywaniem dziecka, prowadzeniem domu, w powstawaniu majątku wspólnego uczestniczyła również rodzina wnioskodawczyni w postaci czynienia darowizny na rzecz stron. Stosownie zaś do przepisu art. 43 § 3 k.r.o. przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, bierze się także pod uwagę nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu szczegółowo odniósł się do podnoszonych w toku postępowania przez uczestnika zastrzeżeń co go gospodarowania przez wnioskodawczynię wspólnyni środkami finansoeymi ( trwonienie majątku bez porozumienia i wiedzy uczestnika) , jak również co do kwestii winy wnioskodawczyni w rozkładzie małżeństwa, stwierdzonej w wyroku rozwodowym i braku wpływu tej ostatniej okoliczności na powstanie i skład majątku wspólnego.

Przekonywujące jest stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że gdyby w rzeczywistości występowały sytuacje wskazujące na niewłaściwe gospodarowanie przez wnioskodawczynię wspólnymi środkami finansowymi, to uczestnik wspomniałby o tym już w sprawie o rozwód, a na pewno cofnąłby w wnioskodawczyni pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bankowym założonym na jego imię i nazwisko. Tego jednak nie zrobił, co wskazuje , że tego rodzaju twierdzenia w dodatku bardzo ogólne ( uczestnik w apelacji nie przedstawił żadnego konkretnego przypadku trwonienia majątku przez wnioskodawczynię) powstały jedynie na użytek niniejszego postępowania.

Na koncową ocenę trafności rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustalenie nierównych udziałów nie ma wpływu błędne ustalenie sądu, że E. S. była studentką (...) w Ł. w latach 2004 – 2005, a nie jak wynika z umowy z dnia 6 października 2002 r. w latach 2002 - 2005, oraz że koszty tej nauki wynosiły kwotę większą niż 980 zł. przyjętą przez sąd. W tym zakresie apelacja w ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego tratnie zwraca uwagę na błędność powyższych ustaleń, jednakże błąd ten nie wpływa na końcową ocenę zasadności rozstrzygnięcia oddalającego wniosek o ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym.

Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom apelacyjnym, prawidłowo zakwalifikował do majątku wspólnego akcje (...) Uczestnik postępowania prezentując odmienne zapatrywanie powołuje się na nabycie przez uczestnika tych akcji już po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Swoje stanowisko wywodzi z dokumentu stanowiącego potwierdzenie wykupu akcji wydanego w dniu 27 września 2010 roku z którego wynika, że w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych SA zarejestrowanych zostało 3238 akcji zwykłych na okaziciela (...), których właścicielem jest uczestnik J. s. (k-136). Ustalenia sadu pierwszej instancji co do akcji są następujące : ,,Na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej tj. 28 maja 2010 r. uczestnik J. S. (1) posiadał akcje (...) w ilości 3316 sztuk, które następnie dnia 31 sierpnia 2010 r. uległy konwersji na 3238 szt. akcji (...)w związku z połączeniem(...) z (...) Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o pisemne informacje udzielone przez(...) i (...)Powyższe oznacza: po pierwsze, że skarżący niezasadnie zarzuca, iż sąd nie dokonał ustalenia, iż uczestnik w okresie trwania wspólności ustawowej posiadał akcje, natomiast ustalił posiadanie przez niego jedynie prawo do akcji. Zresztą za posiadniem przez uczestnika akcji już w okresie wspólności ustawowej, a nie jedynie prawa do nieodpłatnego nabycia akcji, świadzcy okolicność pobierania przez niego dywidendy za okresy czasu objęty wspłnością ustawową. Po drugie konwersja nabytych w okresie małżeństwa 3316 sztuk akcji (...) .- stanowiących w świetle uchwału Sądu Najwyższego z dnia11 września 2003 roku III CZP 52/03 (OSNCP 2004 nr 11 poz 169) niewątpliwie przedmiot wspólności ustawowej stron - po ustaniu już wspólności ustawowej na 3238 sztuk akcji (...) nie miała wpływu na stosunki własnościowe tych ostatnich akcji. Skoro powstały one z przekształcenia akcji (...) , to stanowią własność osób do których należały akcje (...). Występuje tu zatem konstrukcja surogacji .

Nie jest właściwe powoływanie się przez skarżącego na wspomnianą wyżej uchwałę Sądu Najwyższego w celu wykazania przynależności akcji akcji (...)do majątku odrębnego uczestnika. Uchawała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2003 roku III CZP 52/03 dotyczyła całkiem innego stanu faktycznego, w którym w okresie wspólności ustawowej powstało jedynie prawo do nieodpłatnego nabycia akcji. Tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczy sytuacji, gdy w okresie wspólności ustawowej zostały już nabyte akcje przedsiębiorstwa, które następnie po ustaniu wspólności zostało podane procesowi konsolidzcji spółek sektora eletroenergetycznego. Procedura zamiany akcji spółek konsolidowanych na akcje spółek konsolidujących odbywała się na podstawie ustawy z dnia 7 sierpnia 2007r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, póz. 1367, z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 ust. l ww. ustawy uprawnieni pracownicy spółek konsolidowanych oraz uprawnieni akcjonariusze mogą skorzystać z prawa zamiany posiadanych akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej, o ile złożą pisemne oświadczenie o zamiarze dokonania zamiany wszystkich posiadanych akcji. Jednicześnie przepis art. 5 ust 4 tej ustawy przewidywał, ze do zamiany, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów art. 38 ust. 2-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników. Do których ostatnio wymienionych przepisóe ustawy z 30 sierpnia 1996 roku, nie mających zastosowania przy zanianie akcji spółki konsolidowanej na akcje spłóki konsolidujądej, odwołano się we wspomnianej uchwale SN, wywodząc niezbywalny charakter uprawnienia do nieodpłatnego nabycia akcji.

Tym samym stanowisko staniwsko sadu pierwszwej instancji, że akcje (...)stanowią współwłasność byłych małżonków jest prawidłowe.

Nie jest także uzasadny zarzut skarżącego o pominięciu przez sąd w rozliczeniu stron poniesionych przez uczestnika podatków. Podatki, jak wynika z uzasadnienia sądu pierwszej instancji, zostały rozliczone za okres do końca 2015 roku, jako nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny. Taki okres rozliczeniowy był objęty żądaniem uczesynika zgłoszonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Za dalszy okres, w tym 2017r., podatki zostały rozliczone w orzeczeniu Sądu Okręgowego, a to wskutek odpowiedniego wniosku uczestnika zgłoszonego przed tym sądem na ostatniej rozprawie i przedstawienia 7 dowodów wpłaty, z których wynika, iż uczestnik w 2016 i 2017 roku z tytułu podatków od nieruchomości zapłacił kwotę 1318 zł .

Apelacja uczestnika jest natomiast skuteczna jedynie w części dotyczącej niewłaściwego rozliczenia nakładu uczestnika w postaci spłaty kredytu hipotecznego. Rzeczywiście sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że po ustaniu wspólności majątkowej wartość dokonanej przez uczestnika spłaty kredytu hipotecznego, to kwota 1512,43 zł. Tymczasem bezspornym między stronami jest, że była to kwota 1727,66 zł franków szwajcarskich stanowiąca równowartość 5456,79 zł. Taką też kwotę Sąd Okręgowy przyjął do końcowego rozliczenia.

Na zakończenie rozważań dotyczących apelacji uczestnika należy odnieść się do zawartego w apelacj końcowego wniosku o przyznanie na wyłączną własność uczestnikowi również nieruchomości oznaczonej działkami (...), która według zaskarżonego postanowienia przypadła wnioskodawczyni. W apelacji uczestnik postępowania nie formułuje żadnych zarzutów apelacyjnych odnoszących się do samego podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą (...). Natomiast na rozprawie przed Sądem Okręgowym w dniu 26 czerwca 2017 roku powołał w się na to, że wnioskodawczyni pod koniec postępowania zrezygnowała z przejęcia działki (...), w związku z czym sąd mając na uwadze zgodne stanowiska stron winien dziłkę tę przyznać uczestnikowi. Ponieważ na tejże rozprawie wnioskodawczyni wycofała się z porzedniego swojego stanowiska odnośnie tej działki i wyraziła wole przejęcia jej na własność, powyższa argumentacja uczestnika straciła aktualność.

Jeżeli natomiast chodzi o apelację wnioskodawczyni to jest ona w zdecydowanej części uzasadniona.

Trafne sa zarzuty skarżącej dotyczące przyjęcia przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu niewłaściwej wartości nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni. Określając wartość tej nieruchomości sąd posłużył się opinią sporządzoną przez biegłą C. U. z dnia 25 czerwca 2014r. (wartość nieruchomości 181.200 zł), która to wycena z uwagi na treśc przepisu art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, wobec upływu wskazanego w ustawie czasu, straciła swoją ważność . Następna opinia biegłej z dnia 16 maja 2016r. określała wartość nieruchomości na nieco niższym poziomie. Wartość nieruchomości przyznanej uczestnikowi określiła na kwotę 397.000zł (sąd w uzasadnieniu omyłkowo napisał o podwyższeniu wartości tej nieruchomości) , a wartość nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni na kwotę 178.800 zł.

Wartości podane w opinii z dnia 16 maja 2017r. zachowały aktualność w dacie orzekania przez sąd drugiej instancji, bowiem jak wynika z dopuszczonego przez Sąd Okręgowy dowodu z ustnej uzupełniającej opinii biegłej w okresie czasu od poprzedniej opinii nie nastąpiła zmiana cen nieruchomości.

Wadliwe zatem było posłużenie się przez sąd pierwszej instancji przy ustaleniu wartości nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni wyceną z opinii 2014 roku, zamiast wyceną z dnia 16 maja 2016r. Dlatego też powyższy błąd sądu, rzutujący ostatecznie na wysokość należnej wnioskodawcyni dopłaty, podlega naprawieniu przez sąd drugiej instancji poprzez przyjęcie wartości nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni na kwotę 178.500 zł i uwzględnienie takiej jej wartości w rozliczeniu stron.

Apelacji wnioskodawczyni nie można odmówić trafności także w części dotyczącej niezaliczenia do majątu wspólnego dodatkowych składników.

W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2016 r. wnioskodawczyni wnosiła o ustalenie, iż w skład majątku objętego wspólnością majątkowa małżeńską wchodzą również środki zgromadzone przez uczestnika na:

- rachunku pracowniczego programu emerytalnego (rejestr (...) numer (...)) zarządzanym przez (...)

- indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...), zawartej z (...) (polisa (...)).

Sąd Rejonowy odmówił uznania tych środków za składniki majątku wspólnego.

W stosunku do pierwszego z wyżej wymienionych składników, Sąd Rejonowy przyjął, iż uczestnik przystąpił do tego funduszu w okresie po ustaniu wspólności majątkowej. Sąd nie dostrzeg jednak że wniosek o objęcie podziałem dotyczył środków zgromadzonych na rachunku pracowniczego programu emerytalnego zarządzanego przez (...) oznaczonych jako rejestr (...) numer (...), bowiem te - zgodnie ze stanowiskiem zawartym w piśmie (...) z dnia 18 sierpnia 2015 r. (k. 1041) - były gromadzone w czasie trwania małżeństwa (od dnia 3 marca 2005 r.), nie zaś środków zgromadzonych w ramach rejestru (...) nr (...), które rzeczywiście nie wchodziły w skład majątku dorobkowego, bowiem były gromadzone już po ustaniu wspólności majątkowej. Zgodzić się należy ze skarżącą że, skoro przepis art. 31 § 2 pkt 3) krio stanowi, iż w skład majątku dorobkowego wchodzą również środki zgromadzone na rachunku pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, to nie ma podstaw, aby nie objąć ich podziałem i dokonać go w sposób określony w art. 130 § 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

W stosunku zaś do środków zgromadzonych na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...) Sąd Rejonowy uznał, iż że względu na fakt, że składki ubezpieczeniowe w wysokości wynikającej z umowy były płacone przez pracodawcę, środki zgromadzone na funduszu wchodzą w skład majątku osobistego pracownika. Zdaniem Sądu Rejonowego środki te są przedmiotem umowy darowizny zawartej między pracodawcą, a pracownikiem. Sąd Okręgowy powyższej oceny nie podziela. Skoro pracodawcę i pracownika łaczy stosunek pracy, to w zakresie świadczeń pracodawcy na rzecz pracownika pozostających w związku z wykonywaniem pracy, takich jak chociażby opłacanie składki ubezpieczenia, trudno doszukiwać się konstrukcji cywilnoprawnej umowy darowizny. Rację zatem ma skarżąca, iż nie ma podstaw do uznania, że taka umowa darowizna została zawarta, ani że w ogóle doszło do nieodpłatnego świadczenia (Sąd Rejonowy dostrzegł, iż pracodawca uzyskuje w zamian za opłacanie składek korzyść ekonomiczną). Przepis art. 33 pkt 2) krio wyrażenie stanowi zaś o umowie darowizny uregulowanej w art. 888 kc. Należy zauważyć, iż w przepisie art. 33 krio został wskazany katalog - który ma charakter zamknięty - składników, które wchodzą w skład majątku osobistego małżonka. Tym samym, składniki, które nie zostały uwzględnione w tym katalogu, nie mogą być za takie uznane. Środki zgromadzone na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie zostały wymienione w treści art. 33 krio. Poza tym należy zauważyć, iż w skład wspólności majątkowej wchodzą przedmioty majątkowe nie tylko nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków, ale także te, nabyte przez jedno z małżonków (art. 31 § 1 krio). Pojęcie nabycia jest szerokie i dotyczy każdego sposobu uzyskania przedmiotu majątkowego. Również z tych powodów środki te wchodzą w skład majątku wspólnego i stanowią przedmiot podziału. Aktualna wartość jednostek uczestnika zgromadzonych przez J. S. (1) do daty ustania wspólności ustawowej wynosi 13968,88zł , co zostało ustalone przez Sąd Okręgowy na podstawie informacji z(...) ( k- 1550).

Nie jest natomiast zasadna apelacja wnioskodawczyni w części dotyczącej kwoty uzyskanej przez uczestnika jako świdzczenie z tytułu choroby i pobytu w szpitalu, przysługujące mu na podstawie grupowego ubezpieczenia na życie. Pomijając nawet istniejącą między stronami różnicę zdań co do przynależności tego świadczenia do majątku wspólnego, należy zauważyć, że w sprawie nie zostało wykazane, by środki z tego świdczenia istniały jeszcze w dniu ustania wspólności majątkowej. Już chociażby z tego względu nie mogły stanowić przedmiot podziału.

Majac na uwadze powyższe Sąd Okręgowy z apelacji wnioskodawczyni dokonał zniany zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie wartości nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni na kwotę 178 800zł i zaliczenie do majątku wspólnego środków zgromadzoych w ramach pracowniczego programu emerytalnego (...) nr (...), zarządanego przez (...) oraz środków zgromadzonych na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (...), zawartej z (...) o wartości 13.986,89 zł.. Natomiast dokonując rozliczeń międzt stronami Sąd Okręgowy, na skutek apelacji uczestnika, przyjął że uczestnik dokonał spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 5.456,78 zł , a nadto w 2016 i 2017 roku zapłacił kwotę 1318 zł tytułem podatku od nieruchomości. Rezultatem powyższych zmian jest korekta zasadzonej od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni w punkcie IV dopołaty 112 322,10 zł przez jej podwyższenie do kwoty 117 875zł (+1200 zł połowa różnicy powstałej z obniżenia wartości nieruchomości przyznanej wnioskodawczyni, + 6 984zł połowa wartości srodków na indywidualnym rachunku jednostek uczestnictwa w ramach ubezpieczenia na życie z ubezpieczwniowyn funduszem kapitałowym (...), – 659 zł połowa podatków zapłaconych przez uczestnika w 2016 i 2017 roku , –1972 zł połowa różnicy między rzeczywista wartością spłaty przez uczestnika kredytu hipotecznego a wartością przyjętą przez Sąd Rejonowy).

Kierując się powyższymi motywami Sąd Okręgowy orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 368§1 kpc w części uwzględniającej apelacje stron oraz na podstawie art. 385 kpc w części oddalającej apelacje. O kosztach postępowania za instancję odwoławczą orzekł na podstawie art. 520§1 kpc.

SSO Paweł Hochman

SSA w SO Stanisław Łęgosz SSO Renata Lech