Portal Orzeczeń

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 798/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 9 października 2025 roku w sprawie II K 603/25.

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☒co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

( Obrońca ) Rażąca niewspółmierność kary orzeczonej wobec R. P. polegającą na wymierzeniu oskarżonemu przez Sąd kary bezwzględnej 6 miesięcy pozbawienia wolności, w sytuacji gdy występujące w sprawie okoliczności przedmiotowo- podmiotowe, takie jak postawa oskarżonego, jego właściwości i warunki osobiste, zachowanie po popełnieniu przestępstwa w znacznej części przemawiały za wymierzeniem mu stosownej kary zamiennej na podstawie art. 37 a KK.

( Obrońca ) Rażąca niewspółmierność środka karnego wymierzonego oskarżonemu w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat , w sytuacji gdy występujące w sprawie okoliczności przedmiotowo-podmiotowe, takie jak postawa oskarżonego, jego właściwości i warunki osobiste, zachowanie po popełnieniu przestępstwa w znacznej części przemawiają za wymierzeniem tego środka karnego na okres co najwyżej 2 lat.

( Oskarżony ) Opieranie się przy orzekaniu na okolicznościach nieujawnionych w toku postępowania, takich jak przypisywane oskarżonemu „wyjątkowej uporczywości a wręcz arogancji”, „okazywania bezprzykładnej pogardy wobec powagi orzeczeń sądowych”, „ostentacyjnego przeświadczenie, że pozostanie bezkarny”, „demoralizującego przykładu poczucia bezkarności”, „lekceważącej postawy wobec bezpieczeństwa na drodze”, „cynizmu życiowego”, „demoralizującego wpływu na innych”, „stanowienia jawnego zagrożenia bezpieczeństwa na drodze”, „nonszalanckie” traktowanie zasad uczestnictwa w ruchu drogowym, że „wyroki nie robiły na R. P. specjalnego wrażenia”, „wyraźnego przywyknięcia do łamania prawa i nieliczenia się z konsekwencjami”, podczas gdy twierdzenia te nie zostały w żaden sposób wykazane zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co skutkowało jednocześnie naruszeniem art. 7 KPK oraz art. 424 § 1 pkt 1 KPK, ponieważ sąd pierwszej instancji nie wskazał na jakich dowodach oparł się konstruując tego rodzaju zarzuty wobec jego osoby, a w konsekwencji błędnie przyjął znaczny stopień szkodliwości społecznej czynu, opierając się na swoich własnych przekonaniach, bez wzięcia pod uwagę racji oskarżonego.

( Oskarżony ) Naruszenia art. 410 KPK poprzez nie oparcie się na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i całkowite pominięcie okoliczności łagodzących takich jak brak przekraczania prędkości, brak spowodowania jakichkolwiek kolizji, brak spowodowania faktycznego zagrożenia w ruchu lądowym, wcześniejsze poszukiwania kierowcy, utrudniająca codzienne funkcjonowanie choroba (depresja), dążenie do utrzymania przedsiębiorstwa wykonującego remonty na terytorium niemalże całej Rzeczypospolitej Polskiej, dążenie do uzyskiwania zarobku w celu utrzymania swoich dzieci i siebie, brak jakichkolwiek wcześniejszych problemów z prawem, brak prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub odurzenia - co jednocześnie całkowicie przeczy dowolnym i ocennym twierdzeniom sądu pierwszej instancji, przywołanym w uzasadnieniu orzeczenia.

( Oskarżony ) Obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu, tj. błędne przypisanie odpowiedzialności z art. 244 KK i art. 180a KK w zw. z art. 11 § 2 KK, podczas gdy zbieg tych przepisów jest pozorny, albowiem art. 244 KK pochłania przesłanki art. 180a KK i zbieg norm jest jedynie pozorny, co skutkuje odpowiedzialnością z art. 244 KK.

( Oskarżony ) Obraza przepisów prawa materialnego w innym zakresie, tj.

1. naruszenia art. 58 § 1 KK nakazującego orzekać karę pozbawienia wolności jedynie wtedy, gdy inna kara nie może spełniać celów kary - poprzez jego niezastosowanie;

2. naruszenie art. 53 § 1 KK oraz 53 § 2b KK poprzez ich niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę okoliczności łagodzących, przywołanych powyżej;

3. naruszenie art. 37a KK poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie kary izolacyjnej.

( Oskarżony ) Rażąca niewspółmierność kary - wymierzenie kary sześciomiesięcznego pozbawienia wolności, która doprowadzi do pozbawienia mnie pracy, a co za tym idzie do mojego całkowitego bankructwa, pokrzywdzenia wierzycieli z którymi mam zawarte postępowanie układowe, brakiem spłacania alimentów na utrzymanie moich dzieci i spotykania się z nimi - w sytuacji, gdy przed orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów nie popełniłem żadnego przestępstwa, utrzymywałem z pracy swoje dzieci i siebie, nie miałem żadnych konfliktów z prawem czy innymi ludźmi, prowadziłem ustabilizowany tryb życia, co nie powinno skutkować stosowaniem kary izolacyjnej, która przecież ma za zadanie chronić społeczeństwo przed najbardziej zdemoralizowanymi przestępcami, do której to grupy nie należę wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie co pozwoli zarazem uniknąć powielania tych samych rozważań i ocen.

Analizując całokształt ujawnionych w sprawie dowodów należy uznać, że sąd rejonowy zebrał je w sposób wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i nalżycie ocenił, co pozwoliło mu na wyprowadzenie prawidłowych ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonego.

Zarzut rażącej niewspółmierności kary jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnosić, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą.

Rażąca niewspółmierność przedmiotowego zakazu zachodzić może wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności mających zasadniczy wpływ na jego wymiar można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy tym środkiem, jaki należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej a wymierzonym w I instancji.

Sąd odwoławczy uznał, iż taka sytuacja na korzyść oskarżonego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła.

Zgodnie z treścią art. 53 KK sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego. Dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy. Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego.

Przepis art. 180a KK stanowi realizację dyspozycji 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia bezpieczeństwo obywateli". Celem karalności prowadzenia pojazdu bez uprawnień jest ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego, które może być zagrożone w następstwie prowadzenia pojazdu przez osoby niemające uprawnień. Istotne jest potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, jakie stwarza sprawca (R.A. Stefański, w: R.A. Stefański, KK. Komentarz aktualizowany, 2021, art. 180a, Nt 2). Indywidualnym dobrem chronionym jest bezpieczeństwo w komunikacji, zagrożone przez osoby prowadzące pojazd mechaniczny, którym cofnięte zostały uprawnienia do kierowania nimi. Zakres ochrony dobra prawnego został przez ustawodawcę zredukowany do dróg publicznych, stref zamieszkania i stref ruchu. Na tle art. 180a KK trafnie uznaje się, że prawnokarnej ochronie podlega również porządek publiczny, wyrażający się w respektowaniu decyzji administracyjnych odpowiednich organów (por. J. Lachowski, w: V. Konarska-Wrzosek, KK. Komentarz, 2016, art. 180a; M. Budyn-Kulik, w: M. Mozgawa, KK. Komentarz, 2015, art. 180a). Dobrem chronionym w art. 244 KK jest prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w zakresie wykonania orzeczonych przez sądy zakazów lub nakazów. Przestępstwo z art. 180a KK ( podobnie jak i z art. 244 KK ) uznać należy za bezskutkowe. Nie jest konieczne wystąpienie jakichkolwiek skutków związanych z prowadzeniem pojazdu pomimo braku uprawnień (post. SN z 16.1.2019 r., III KK 558/17, Legalis). W orzecznictwie zwraca się ponadto uwagę, że nie jest to przestępstwo trwałe (post. SN z 9.12.2020 r., III KK 319/20, Legalis). Analogiczny pogląd należy odnieść do art. 244 KK.

W odniesieniu do przedmiotu ochrony art. 244 KK i art. 180a KK należy stwierdzić, iż okoliczności takie jak: brak przekraczania prędkości, brak spowodowania jakichkolwiek kolizji, brak spowodowania faktycznego zagrożenia w ruchu lądowym, brak jakichkolwiek wcześniejszych problemów z prawem, brak prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub odurzenia – nie mają istotnego waloru łagodzącego, co więcej tezy o bezpiecznej i zgodnej z przepisami jeździe opierają się tylko na twierdzeniach oskarżonego. Podkreślić należy w tym zakresie odnotowano u niego: brak aktualnego badania technicznego pojazdu i ważnego dowodu rejestracyjnego w czasie zatrzymania w niniejszej sprawie, nie stosowanie się od ograniczenia prędkości w sprawie (...) SR w L.. ). Przede wszystkim przepis art. 180a KK kryminalizuje fakt prowadzenia na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, pojazdu mechanicznego przy ignorowaniu przez sprawcę decyzji o odebraniu uprawnień do kierowania pojazdami, a art. 244 KK wbrew sądowemu zakazowi prowadzenia pojazdów. Po cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów, oskarżony powinien podjąć działania, aby te uprawnienia odzyskać przez przystąpienie do egzaminu kontrolnego w zakresie kategorii B. Zaniechanie tego, nakładało na niego obowiązek powstrzymania się od jazdy samochodem, a w konsekwencji zatrudnienie kierowcy. Z jego wyjaśnień wynika, że zrobił to dopiero pod wpływem niniejszej sprawy. Takie działania ( poza odzyskaniem prawa jazdy ) można by uznać dopiero jako determinujące dążenie do utrzymania przedsiębiorstwa, czy uzyskiwania zarobku do utrzymania dzieci; ryzykowanie w przypadku każdego przejazdu zatrzymaniem przez policję i poniesieniem konsekwencji prawnokarnych wynikających z jeżdżenia samochodem wbrew cofnięciu uprawnień kategorii B lub zakazowi prowadzenia pojazdów, z czego oskarżony doskonale zdawał sobie sprawę, powtarzające się, stanowi o rażącym i uporczywym naruszaniu porządku prawnego.

Z opinii sądowo-psychiatrycznych wynika, że cierpiał on na zaburzenia adaptacyjne, nastroju i depresyjne, mieszczące się w normie dla osoby w podobnej sytuacji życiowej i prawnej. Nie stwierdzono u niego poważnych zaburzeń psychicznych ani deficytów poznawczych. Nie dochodziło u niego do utraty krytycyzmu i ani do utraty kontaktu z rzeczywistością. Był w pełni poczytalny w czasie popełnienia zarzucanego mu czynu i mógł prowadzić samodzielną i rozsądną obronę w sprawie. Stwierdzone zaburzenia mogły wpływać na nastrój lub zdolności adaptacyjne w umiarkowany sposób lub na utratę zainteresowań, zmęczenie, zaburzenia snu, trudności z koncentracją, obniżoną samoocenę. Stopień winy powiązany jest ściśle z przesłankami zawinienia, a zatem o poziomie winy będą decydować między innymi właściwości sprawcy (np. wiek, stan zdrowia), okoliczności rzutujące na proces motywacyjny, jak również rodzaj i liczba naruszonych reguł ostrożności (M. Kalitowski, Z. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Kodeks karny. Komentarz, t. II, Gdańsk 2001, s. 94).

Stan psychiczny oskarżonego w sposób minimalny zmniejszał stopień zawinienia, w szczególności nie rzutował na jego proces decyzyjny, posiadanie przez niego prawidłowego zrozumienia obowiązujących norm prawnych i konsekwencji za ich nieprzestrzeganie. Oskarżony rozpoczął w tym zakresie leczenie w 2023 roku i kontynuuje je w formie terapii.

W razie prowadzenia pojazdu mechanicznego, co do prowadzenia którego uprawnienia objęte są zakazem i decyzją administracyjną inną niż wynikającą z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów dochodzi do wypełnienia znamion zarówno przestępstwa z art. 244 i 180a KK ( art. 11 § 2 KK ). Naruszenie jednym czynem dwóch lub więcej dóbr prawnych, powodujące zastosowanie kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu w myśl art. 11 § 2 KK, jest okolicznością zwiększającą stopień społecznej szkodliwości czynu i stanowiącą okoliczności obciążające przy wymiarze kary.

Okolicznością obciążającą jest w szczególności uprzednia karalność za przestępstwo umyślne ( art. 53 § 2a pkt 1 KK ).

Oskarżony był uprzednio trzykrotnie karany za czyny z art. 244 KK w zb. z art. 180a KK w zw. z art. 11 § 2 KK oraz dwukrotnie za wykroczenia z art. 94 § 1 KW ( wyrokami Sądów Rejonowych: w L. z dnia 9 lutego 2024 roku w sprawie (...)za czyn popełniony 3 lutego 2023 roku – k 12; w V. z dnia 17 kwietnia 2024 roku w sprawie II K 800/23 za czyn popełniony 8 marca 2023 roku – k 26 ). Sankcje za przestępstwa były wymierzane w oparciu o art. 37a § 1 KK przez Sądy Rejonowe w (...). Oznacza to że oskarżony przemieszczał się samochodem będąc pozbawionym uprawnień do jego prowadzenia w odległe trasy. W niniejszej sprawie został zatrzymany w dniu 29 sierpnia 2024 roku na terenie gminy G., czyli około 170 km od swojego miejsca zatrzymania.

Z wyjaśnień oskarżonego złożonych w dochodzeniu wynika, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą na częstych wyjazdach służbowych na terenie całego kraju

( buduje młyny ). W dniu zatrzymania przewoził materiały, które były mu potrzebne do pracy. W chwili obecnej jest zmuszony zatrudnić pracownika kierowcę do czasu, kiedy będzie mógł odzyskać uprawnienia do kierowania pojazdami ( k 43 ). Na rozprawie głównej podniósł, że był świadomy cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Nie potrafił wytłumaczyć swojego zachowania. „Teraz zrozumiał, że nie można jeździć jako kierowca”. Obecnie dużo pracy, którą dotychczas wykonywał sam ceduje na innych, a jeżeli potrzebuje gdzieś jechać – zatrudnia kierowcę ( k 114 ). Z jego twierdzeń wynika, że w długim okresie czasu nie stosował się do przedmiotowych zakazów lub decyzji o cofnięciu prawa jazdy z dnia 30 marca 2023 roku ( k 14, w związku z przekroczeniem 24 punktów i skierowaniem na egzamin kontrolny w zakresie kategorii B, które stało się ostateczne dnia 1 czerwca 2020 roku ). Korektę zachowania zadeklarował dopiero po zatrzymaniu w niniejszej sprawie.

Przestępstwo niestosowania się do zakazów, nakazu albo decyzji można popełnić z zamiarem bezpośrednim jak i z zamiarem ewentualnym. Oskarżony popełnił je z zamiarem bezpośrednim, co stanowi okoliczność obciążającą.

Oskarżony nie wyciągnął z dotychczasowych postępowań karnych i orzekanych wobec niego sankcji, żadnych pozytywnych wniosków, dopuszczając się kolejnego przestępstwa. Świadczyć to może o jego głębokim braku poszanowania norm społecznych, niepoprawności, braku chęci zmiany postępowania i braku efektów dotychczasowego procesu resocjalizacji.

Okoliczności powyższe przemawiają jednoznacznie przeciwko złagodzeniu oskarżonemu zastosowanej reakcji karnej. Akceptacja postulowanej przez skarżących kary, która cechuje się jednak nieracjonalną łagodnością, prowadziłaby do bezpodstawnego premiowania sprawcy i nie osiągałoby zakładanych celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Taka kumulacja okoliczności obciążających musi mieć wpływ na wysokość kary pozbawienia wolności i wymierzenie jej w bezwzględnej postaci. W dłuższej perspektywie czasu okazał jednak powtarzającą się tendencję, iż ma skłonność do lekceważenia porządku prawnego. Wcześniejsze reakcje karne, nie odniosły wobec niego pożądanych efektów w postaci utrwalenia postawy w kierunku przestrzegania porządku prawnego; dane te wskazują, iż w/w nie wyciągnął wystarczających wniosków z uprzednich skazań.

Sąd okręgowy uznał, iż wybór najsurowszego rodzaju kary – pozbawienia wolności - jest uzasadniony bezalternatywną sankcją przewidzianą za przedmiotowy czyn ( art. 244 KK ) , a jej wysokość i bezwzględną postać - uprzednią karalnością sprawcy oraz wagą inkryminowanego czynu.

Z wyjaśnień oskarżonego wynika łatwość podjęcia decyzji o sprawcy popełnieniu tego przestępstwa.

Zastosowanie art. 69 KK uzależnione jest od wymiaru kary nie przekraczającej roku i od przekonania sądu, iż jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Uprzednia karalność sprawcy, postawienie negatywnej prognozy kryminologicznej, eliminuje możliwość i celowość warunkowego zawieszenia mu kary.

Wystarczającym przejawem łagodnego potraktowania oskarżonego przez jest wymierzanie oskarżonemu w ramach możliwej sankcji jednak umiarkowanie niskiej kary pozbawienia wolności. Oskarżony musi zdawać sobie sprawę, iż za każde kolejne przestępstwo grozi mu adekwatna reakcja karna, a w realiach jego uprzedniej karalności nie może już liczyć na pobłażliwość. Wbrew twierdzeniom oskarżonego, opieranie się przy orzekaniu przez sąd na okolicznościach przypisywanych mu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: „wyjątkowej uporczywości a wręcz arogancji”, „okazywania bezprzykładnej pogardy wobec powagi orzeczeń sądowych”, „ostentacyjnego przeświadczenie, że pozostanie bezkarny”, „demoralizującego przykładu poczucia bezkarności”, „lekceważącej postawy wobec bezpieczeństwa na drodze”, „cynizmu życiowego”, „demoralizującego wpływu na innych”, „stanowienia jawnego zagrożenia bezpieczeństwa na drodze”, „nonszalanckie” traktowanie zasad uczestnictwa w ruchu drogowym, że „wyroki nie robiły na R. P. specjalnego wrażenia”, „wyraźnego przywyknięcia do łamania prawa i nieliczenia się z konsekwencjami”, wynikało z dowodów ujawnionych na rozprawie głównej w postaci z jego wyjaśnień i analizy uprzedniej karalności, charakteru decyzji administracyjnej i stanowi o wyciągnięciu przez sąd I instancji „obrazowych”, ale jednak prawidłowych wniosków z tych dowodów.

Sąd I instancji w sposób jednoznaczny przyjął, że stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego z uwagi na sposób jego popełnienia, jak również motywację i skutki jest wysoki.

Wszystkie wymienione dyrektywy sądowego wymiaru kary są równorzędne i muszą znaleźć uwzględnienie podczas doboru rodzaju kary i miarkowania jej wysokości. Jednak równorzędność dyrektyw nie oznacza równomierności w ich stosowaniu. Właśnie dzięki zróżnicowanemu wpływowi poszczególnych dyrektyw na wymiar kary konkretnego sprawcy - proporcjonalnemu do okoliczności wskazujących najbardziej odpowiednie spośród nich dla realizacji celów kary w konkretnym przypadku - możliwa jest indywidualizacja kary, czyli dostosowanie jej rodzaju i wymiaru do oczekiwanej skuteczności.

Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu uwzględniono okoliczności wskazane w art. 115 § 2 kk, w tym rodzaj i charakter naruszonego dobra, sposób i okoliczności popełnienia czynu, jak i motywacje sprawcy. Istota argumentacji skarżących koncentruje się głównie na akcentowaniu właściwości i warunków osobistych oskarżonego, bagatelizowaniu znaczenia przedmiotowego czynu, jednakże te okoliczności przy jednoznacznej przewadze – obciążających, nie mają determinującego znaczenia dla reakcji karnej.

W tym kontekście należy uwzględnić, iż przestępstwo z art. 244 kk zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat ( art. 180a KK zawiera sankcję alternatywną ). Ustawowe zagrożenie karą wyraża abstrakcyjne przekonanie ustawodawcy o granicach społecznej szkodliwości danego przestępstwa, nagminności tego rodzaju przestępstw oraz względach prewencyjnych w zakresie zapobiegania przestępstw i względach na społeczne oddziaływania kar przez ustanowienie odpowiednio wysokiej sankcji karnej. Ustawowe zagrożenie karą wyznacza pierwszy etap wymierzania kary wobec konkretnego sprawcy. W przypadku czynu z art. 244 KK ustawodawca nie przewidział sankcji alternatywnej. Te granice zagrożenia ustawowego dotyczą czynów o rożnej wadze i skutkach. Już ustawodawca w odniesieniu do tego przestępstwa przewidział surową sankcję.

Kara ma w odniesieniu do oskarżonego postać sprawiedliwej odpłaty, ale dostosowanej do wszystkich kryteriów z art. 53 KK, będącej ich wypadkową. Dyrektywa stopnia społecznej szkodliwości ma sprzyjać wymierzeniu kary sprawiedliwej i powinna nie tylko wyznaczyć górny pułap kary współmiernej do stopnia społecznej szkodliwości konkretnego czynu, ale i przeciwdziałać wymierzeniu kary zbyt łagodnej w przypadku znacznej społecznej szkodliwości czynu; sąd przy wymiarze kary zobowiązany jest baczyć, aby jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy. Te dwie dyrektywy w tym przypadku wpływają jednak na surowość kary, która musi być dostoswana do wagi czynu i stopnia zawinienia sprawcy. W tej sprawie oscylując bliżej dolnego zagrożenia ustawowego musi być karą bezwzględną, z uwagi na postawione przed nią cele. Oskarżony w ramach uprzednich skazań wyczerpał „taryfę ulgową” i nie może liczyć powtarzając przestępcze zachowania na tożsame reakcje karne, które nie osiągały wobec niego żadnych skutków.

Kara wymierzona zgodnie z dyrektywą prewencji indywidualnej powinna osiągnąć cel zapobiegawczy, a zatem zapobiec popełnieniu w przyszłości przestępstwa przez sprawcę. Z drugiej strony oczywistym jest, iż wychowanie sprawcy nie jest tożsame z pobłażaniem mu i koniecznością wymierzenia kary łagodnej, gdyż w określonych sytuacjach to właśnie kara izolacyjna odpowiednio wymierzona spełnia nie tylko rolę odwetu za popełnione przestępstwo, ale jest też czynnikiem wychowawczym, pozwalającym na uzmysłowienie sprawcy nie tylko faktu nieopłacalności łamania prawa, ale i związanych z tym konsekwencji. Jest też wyraźnym sygnałem dla społeczeństwa, że sprawcy po raz kolejny umyślnie godzący w porządek prawny, nie mogą liczyć na pobłażliwe traktowanie. Celem tej kary jest także przywrócenie w środowisku poczucia naruszonego bezpieczeństwa oraz to, aby przez właściwy wybór rodzaju kary, zapewnić realność ochrony najważniejszych dóbr chronionych przez prawo karne.

Nie byłoby z tej perspektywy zrozumiałym sygnałem wymierzenie oskarżonemu za ten czyn kary grzywny, czy też orzekanie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, przy dominujących okolicznościach obciążających dotyczących sposobu jego popełnienia i sylwetki sprawcy. W ocenie sądu odwoławczego wskazane okoliczności łagodzące nie stanowią wystarczającej przeciwwagi dla okoliczności obciążających, aby złagodzić wymierzoną karę.

Wymierzona kara ma oddziaływać na sprawcę poprzez osiągnięcie celu zapobiegawczego i wychowawczego. Cel zapobiegawczy zostaje osiągnięty, jeśli ukarany sprawca w przyszłości nie popełni już przestępstwa, natomiast cel wychowawczy odnosi się do zmiany osobowości sprawcy, jego postawy, w szczególności do wykształcenia u niego poszanowania dla norm prawnych. Kluczowym kryterium przy orzekaniu kary w perspektywie prewencji indywidualnej jest osobowość sprawcy. Sąd jest zobligowany do postawienia prognozy kryminologicznej, zgodnie z kryteriami wskazanymi w 53 KK. Taka prognoza kryminologiczna powinna stanowić bazę do dokonywania wyboru optymalnej sankcji, mając na względzie zarówno rodzaj, jak i surowość kary (M. Szczepaniec, Wybór optymalnej..., s. 42). Oskarżony jest sprawcą zdemoralizowanym, co do którego wcześniejsze kary nie były skuteczne. Dlatego w kontekście przypisanego mu czynu wymaga odpowiednio surowej reakcji karnej, która w tym przypadku obejmuje karę bezwzględną pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy; sąd odwoławczy nie widzi jakichkolwiek powodów, aby w II instancji rozstrzygnięcie to skorygować jeszcze na korzyść oskarżonego. Uwzględnia ona również okoliczności łagodzące podniesione w środkach odwoławczych, które zmiarkowały jej wysokość w zaskarżonym wyroku.

Sąd I instancji miał na uwadze również dyrektywę prewencji ogólnej. Jest to dyrektywa pozytywnej prewencji ogólnej, która nie może być pojmowana wyłącznie jako odstraszanie społeczeństwa, a więc wymierzanie konkretnemu sprawcy surowej kary, nawet ponad stopień winy. Tylko, bowiem kara sprawiedliwa, współmierna do stopnia społecznej szkodliwości konkretnego czynu, a przy tym wymierzona w granicach winy sprawcy, może mieć pozytywny wpływ na społeczeństwo, budzić aprobatę dla wymierzonych kar oraz zaufanie do wymiaru sprawiedliwości - i w ten sposób stwarzać warunki do umacniania i kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd odwoławczy nie opowiada się za uproszczoną i wąsko pojętą prewencją ogólną w sensie odstraszenia surowymi karami potencjalnych sprawców przestępstw. Cele kary związane z prewencją ogólną wyrażają odmienną jej strategię, tj. strategię prewencji generalnej pozytywnej, społecznie integrującej, w miejsce odstraszającej. Celem tak rozumianej prewencji ogólnej jest wymierzenie takich kar, które utwierdzają w świadomości społecznej przekonanie o respektowaniu prawa, dają gwarancję skutecznego zwalczania przestępczości, tworzą atmosferę zaufania ludzi do obowiązującego systemu prawnego i potępienia. Innymi słowy, czynnikami decydującymi o takim działaniu prewencji ogólnej są nieuchronność kary, efektywność ścigania, szybkość jej orzekania i wykonania, pozbawienie sprawcy owoców przestępstwa, przekonanie w świadomości społecznej o egzekwowaniu prawa, akceptacja orzeczonej kary jako sprawiedliwej, a więc nieprzekraczającej stopnia winy sprawcy. Efekt „odstraszający” kary ma zmaterializować się w umyśle sprawcy, ma wytworzyć przeświadczenie o nieopłacalności popełniania przestępstw w przyszłości, przekonanie o tym, że każde przestępstwo jest karane odpowiednio surowo, a ponowne popełnianie podobnych czynów nieuchronnie prowadzi do podwyższenia wymiaru kary ponad próg dolnego zagrożenia.

Sąd odwoławczy nie dostrzegł również żadnych podstaw, aby łagodzić oskarżonemu środek karny zakazu prowadzenia wszelkich podjazdów mechanicznych orzeczony na okres 3 lat. Zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów przewidziany w art. 42 § 1 a pkt 2 KK orzeka się od roku do 15 lat. Waga czynu, sylwetka oskarżonego, jego uprzednia karalność na to nie pozwalają. Tego rodzaju zakaz oskarżony miał uprzednio orzekany trzy razy za przestępstwa ( na rok, dwa i trzy lata ) i dwa razy za wykroczenia. To z zachowania sprawcy wynika wniosek, że lekceważy on zasady ostrożności i bezpieczeństwo innych uczestników ruchu, przez co stwarza zagrożenie w komunikacji. Instytucja ta ma na celu eliminowanie z ruchu drogowego także sprawców takich przestępstw, których okoliczności popełnienia wskazują, że prowadzenie przez nich pojazdu było wcześniej sądownie zakazane oraz dodatkowa utrata uprawnień do ich kierowania z innego powodu zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Oskarżony z uwagi na popełnianie wykroczenia drogowe miał cofnięte prawo jazdy. Nie zweryfikował swoich uprawnień poprzez ponowny dodatkowy egzamin kontrolny. W związku z tym należy przyjąć, że nie dysponuje umiejętnościami właściwymi dla uprawnionego kierowcy. Sytuacja zawodowa i osobista oskarżonego nie może wpłynąć na zmianę oceny sądu, iż wykazał on, że prowadzenie każdego samochodu przez niego może zagrażać bezpieczeństwu w komunikacji i niezbędne okazało się wyeliminowanie go - z tego powodu - jako kierowcy z ruchu drogowego na okres 3 lat. Przemawia za tym zwłaszcza uprzednia karalność w tym zakresie. Trudno uznać, aby za czwarte skazanie orzekać wobec niego ten środek karny w wymiarze niższym nie poprzednio.

Zarzut obrazy prawa materialnego - co do zasady - nie może dotyczyć dyrektyw sądowego wymiaru kary wskazanych w art. 53 § 1 KK oraz okoliczności uwzględnianych przy wymiarze kary lub środków karnych wymienionych w art. 53 § 2 KK w zw. z art. 56 KK. Przepisy te nie mają bowiem charakteru norm stanowczych, gdyż nie zobowiązują sądu do określonego zachowania. Natomiast pozostawiają mu swobodę orzekania w zakresie zastosowanego stopnia represji karnej. W wypadku więc kwestionowania przez skarżącego wymiaru kary lub środków karnych z uwagi na nieprawidłową ocenę zawartych w art. 53 § 1 KK dyrektyw albo okoliczności dotyczących wymiaru kary zarzut odwoławczy powinien dotyczyć rażącej niewspółmierności kary lub środka karnego. Jedynie w wypadku, gdy sąd w ogóle przy wymiarze kary pominął dyrektywy jej wymiaru ( co nie miało miejsca w tym przypadku ) , można postawić zarzut obrazy prawa materialnego.

Oskarżony był uprzednio trzykrotnie skazywany przy zastosowaniu instytucji przewidzianej w art. 37a § 1 KK. W przypadku dwóch pierwszych skazań sądy mogły o innym wyroku nie wiedzieć; to jednak trzecie skazanie w ramach dotychczasowej karalności jawi się jako reakcja karna niewspółmiernie łagodna, która „rozzuchwaliła” sprawcę i nie była skuteczna. Przepis art. 37a KK nie ma charakteru normy stanowczej (zawierającej nakaz lub zakaz określonego postąpienia), zatem jego obraza - w rozumieniu art. 438 pkt 1 KPK - nie wchodzi w grę. Zgodnie bowiem z ugruntowanym od lat orzecznictwem nie stanowi obrazy prawa materialnego generalnie samo nieskorzystanie przez sąd z przysługujących mu możliwości określonego rozstrzygnięcia, a więc gdy nie skorzystał on jedynie z fakultatywnie przewidzianych rozstrzygnięć (wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1977 r., I KR 65/77, OSNPG 1977 r. Nr 10, poz. 90, postanowienia SN: z dnia 25 lipca 2005 r., V KK 61/05, OSNKW, poz. 1412, s. 700-701, z dnia 21 grudnia 2006 r., V KK 368/06, z dnia 7 października 2010 r., II KK 246/10, czy z dnia 22 grudnia 2010 r., II KK 297/10). Dyspozycja zawarta w art. 37a KK ma charakter fakultatywny. Sąd może, ale nie ma obowiązku zastosowania tego przepisu w konkretnym akcie orzekania. Przepis zawiera ogólną regułę, ale nie wprowadza konieczności jej zastosowania. Ale fakultatywność przepisu nie narzuca konieczności jego stosowania, a jedynie uelastycznia możliwość doboru kary do indywidualnego przypadku.

Instytucja przewidziana w art. 37a § 1 KK ma charakter wyjątkowy, a jej istotę stanowi pozbawione wątpliwości uznanie, że w danej sprawie kary o charakterze nieizolacyjnym stanowią wystarczającą dolegliwość dla sprawcy, którego nie trzeba - choćby warunkowo - izolować od społeczeństwa. A contrario, przez powyższe rozumieć należy, iż w sytuacji, gdy kara grzywny lub kara ograniczenia wolności z jakichś względów nie spełniłaby zapobiegawczych i wychowawczych celów kary, sąd winien wymierzyć sprawcy karę pozbawienia wolności. Powinność wyboru kary wolnościowej wynika natomiast z art. 58 § 1 KK, w którym wyraźnie wskazuje się, że jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, a przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd orzeka tę karę, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary. Nie sposób uznać, że orzeczona wobec oskarżonego kara 6 miesięcy pozbawienia wolności razi swą surowością, w sytuacji gdy uprzednie trzykrotne stosowanie art. 37a KK wobec sprawcy okazało się nieskuteczne. O surowości kary świadczy wszak nie jej ilościowy wymiar, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej za dany typ przestępstwa. Zważywszy, że czyn oskarżonego zagrożony jest karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, ostatecznie wymierzona kara nie razi swoją surowością, nawet jeżeli została ukształtowana w bezwzględnej postaci, gdy uwzględni się skalę uprzedniego naruszania przez oskarżonego porządku prawnego i lekceważenie dotychczas stosowanych reakcji karnych.

Wniosek

( Obrońca ) Wniosek o zmianę wyroku w części dotyczącej kary i środka karnego i wymierzenie oskarżonemu za zarzucany za czyn określony w art. 244 KK w zw. z art. 11 § 3 a KK przy zastosowaniu art. 37 a § 1 KK kary grzywny w wysokości 150 stawek po 30 zł. każda oraz na podstawie art. 43 a § 2 kk orzeczenie wobec oskarżonego R. P. na okres 2 lat środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

( Oskarżony ) Wniosek o wymierzenie sprawiedliwej kary, która będzie odpowiadała stopniu mojego zawinienia i braku wyrządzenia krzywdy innym osobom.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Dane dotyczące osoby sprawcy, zwłaszcza jego uprzednia karalność i nie korygowanie swojego zachowania w kierunku przestrzegania porządku prawnego w kontekście okoliczności popełnienia przedmiotowego czynu, przeciwstawiają się dalszemu łagodzeniu kary.

Oskarżony musi zdawać sobie sprawę, iż za każde kolejne przestępstwo grozi mu adekwatna reakcja karna, a w realiach jego uprzedniej karalności nie może już liczyć na pobłażliwość.

Odpowiednia reakcja karna nie może służyć premiowaniu skazanego przez ograniczenie jego odpowiedzialności karnej lecz rzeczywistemu oddaniu zawartości kryminalnej czynu, jakiego się dopuścił.

W sprawie bowiem przeważają zdecydowanie okoliczności obciążające, których wymowy nie zdołała osłabić postawa sprawcy w procesie. W tych warunkach nie tylko rodzaj kary i jej nieuchronność, a także jej wysokość ma decydujące znaczenie z punktu widzenia prewencji indywidualnej, bowiem uświadamia oskarżonemu nieopłacalność godzenia w porządek prawny.

Pojęcie rażącej niewspółmierności może odnosić się zarówno do wymiaru kary, jak również jej rodzaju i zmiana wyroku w tym zakresie może nastąpić tylko wówczas gdy skarżący wykaże w środku zaskarżenia w sposób przekonujący, że orzeczona wobec oskarżonego kara nosi cechy rażącej lub surowości. Sąd odwoławczy po rozważeniu stanowiska odwołującego się uznał, że oskarżonemu - przy prawidłowym uwzględnieniu dyrektyw wymiaru kary - powinna być wymierzona bezwzględna kara pozbawiania wolności w wysokości roku i 6 miesięcy.

Zasadnicze okoliczności popełnienia przedmiotowego czynu nie dają w żaden sposób podstawy do uznania, iż stopień społecznej szkodliwości czynu i zawinienia są na tyle niskie, aby dawały podstawę do dalszego złagodzenia sankcji.

Dla uznania zasadności zarzutu apelacji konieczne jest wykazanie przez skarżącego sądowi I instancji konkretnych uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przy ocenie znaczenia ustalonych okoliczności (tak podmiotowych, jak i przedmiotowych), czy też w zakresie nakazu ich kompletnego uwzględnienia – mających, stosownie do brzmienia art. 53 kk, znaczenie dla wymiaru kary. W tym zakresie apelacje nie mogły skutkować złagodzeniem kary.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wina

Sprawstwo

Kara 6 miesięcy pozbawienia wolności

Zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat

Świadczenie pieniężne w kwocie 5000 złotych

Zasądzenie od oskarżonego kosztów sądowych za I instancję

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do korygowania zaskarżonego wyroku w tych zakresach.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

Sąd odwoławczy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 120 złotych opłaty za drugą instancję i 20 złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym ( art. 636 § 1 KPK ).

7.  PODPIS

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kara

Zakaz prowadzenia pojazdów

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

1.12.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina

Kara

Zakaz prowadzenia pojazdów

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana