Portal Orzeczeń

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska

Protokolant: st. sekr. sądowy Karolina Rudecka

po rozpoznaniu w dniu 2 października 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku M. K. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o rentę rodzinną

na skutek odwołania M. K. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia (...) sygn.: (...)

1.  oddala odwołanie,

2.  zawarty w protokole rozprawy wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni M. K. (1) o rentę rodzinną w drodze wyjątku przekazuje organowi rentowemu celem nadania mu dalszego biegu.

Sygnatura akt V U 472/23

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...), znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił M. K. (1) prawa do renty rodzinnej po zmarłym w dniu (...) mężu M. K. (2). W uzasadnieniu organ rentowy, powołując się na art. 57 ust. 1 oraz 58 ust. 4 ustawy o rentach i emeryturach z FUS, wskazał, że odmówił ubezpieczonej przyznania renty rodzinnej po M. K. (2), ponieważ nie miał on ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz nie spełniał warunków wymaganych do jej przyznania, gdyż w dziesięcioleciu przed datą zgonu oraz w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy nie posiadał wymaganego stażu pracy w wymiarze 5 lat. Łączny staż pracy M. K. (2) wyniósł 30 lat, 6 miesięcy i 28 dni, w tym:

-26 lat, 10 miesięcy i 25 dni okresów składkowych;

-3 lata, 8 miesięcy i 3 dni okresów nieskładkowych.

W ostatnim dziesięcioleciu przed dniem zgonu, tj. w okresie od (...) do (...) udokumentowano 1 rok i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

ZUS wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia (...) orzekła, że M. K. (2) był całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność ta powstała 8 stycznia 2023 roku. Tym samym w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, tj. od (...) do(...) udokumentowano łącznie 1 rok i 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

M. K. (1) złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do renty rodzinnej. Zdaniem odwołującej, M. K. (2) udowodnił staż pracy powyżej 30 lat, dlatego też 5-letni okres stażu pracy w ostatniej dekadzie nie ma w sprawie zastosowania. Nadto wskazała, że M. K. (2) był przewlekle chory i z uwagi na stan zdrowia nie miał szans na znalezienie pracy.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wnosił o jego oddalenie, powielając argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji. ZUS wskazał, że całkowita niezdolność do pracy zmarłego winna powstać do 3 listopada 2018 roku, tj. w dziesięcioleciu, w którym udowodnił 5-letni okres składkowy.

Na rozprawie w dniu 2 października 2025 roku pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie oraz jednocześnie wniósł o przyznanie wnioskodawczyni renty w drodze wyjątku, gdyż zmarły legitymował się ponad 30-letnim stażem pracy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 8 lutego 2023 roku M. K. (1) wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym w dniu (...) toku mężu M. K. (2).

(dowód: wniosek k. 38-42, odpis skrócony aktu zgonu k.44 -w aktach ZUS)

Decyzją z dnia (...) ZUS odmówił M. K. (1) prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu. W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonej od tej decyzji, organ rentowy wskazał, że nowo dołączona dokumentacja medyczna zmarłego może stanowić o nowych okolicznościach. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i wydania przez lekarza orzecznika ZUS orzeczenia.

(dowód: decyzja ZUS k.50, odwołanie k.51, odpowiedź na odwołanie k.57- w aktach ZUS)

Orzeczeniem z dnia (...) lekarz Orzecznik ZUS uznał M. K. (2) za całkowicie niezdolnego do pracy, wskazując, że niezdolność ta powstała 8 stycznia 2023 roku, natomiast częściowa niezdolność do pracy nie istniała do 3 listopada 2018 roku.

(dowód: orzeczenie lekarza orzecznika k.62-w aktach ZUS, opinia lekarska k.34-dokumentacji lekarsko-orzeczniczej ZUS)

Sprzeciw od orzeczenia wniosła ubezpieczona w dniu 16 czerwca 2023 roku .

(dowód: sprzeciw k.35-37-dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ZUS)

Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia (...), po rozpoznaniu rozsianej choroby nowotworowej o nieznanym punkcie wyjścia, guza szyja po stronie lewej, podejrzenia guza trzustki, cukrzycy oraz wieloletniego ZZA, uznała M. K. (2) za trwale całkowicie niezdolnego do pracy od 8 stycznia 2023 roku .

(dowód: orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS k.65-w aktach ZUS, opinia lekarska k.38-40-dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ZUS)

Następnie ZUS wydał zaskarżoną decyzję.

(dowód: decyzja ZUS z (...) k.68-w aktach ZUS)

M. K. (2) urodził się w dniu (...).

(okoliczność niesporna)

Decyzją z dnia (...) ZUS odmówił M. K. (2) renty z tytułu niezdolności do pracy.

(dowód: decyzja ZUS z (...) k.37- w aktach ZUS)

Łączny staż pracy M. K. (2) wyniósł 30 lat, 6 miesięcy i 28 dni.

W ostatnim dziesięcioleciu przed dniem zgonu, tj. w okresie od (...) do (...) udokumentowano 1 rok i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

W ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, tj. od 8 stycznia 2013 roku do 7 stycznia 2023 roku udokumentowano łącznie 1 rok i 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

(dowód: karta przebiegu zatrudnienia k. 47-48- w aktach ZUS)

Biegły z zakresu onkologii K. W., po rozpoznaniu u M. K. (2) raka krtani w stadium rozsiewu nowotworowego, niedokończonej diagnostyki guza trzustki, przewlekłego alkoholizmu, przewlekłego zapalenia trzustki oraz błony śluzowej żołądka i przełyku, poalkoholowego stłuszczenie wątroby, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, miokardiopatii, niewydolności nerek uznał, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy od 8 stycznia 2023 roku, tj. od pierwszego dnia hospitalizacji z podejrzeniem choroby nowotworowej.

(dowód: opinia biegłego z zakresu onkologii K. W. k.12-13-akt sprawy)

Biegła zakresu diabetologii M. P. po rozpoznaniu cukrzycy tupu 2, raka krtani, uogólnionej choroby nowotworowej, wieloletniej choroby alkoholowej, przewlekłego zapalenia trzustki, poalkoholowego stłuszczenia wątroby oraz nadciśnienia tętniczego uznała, że zmarły z przyczyn diabetologicznych nie był całkowicie niezdolny do pracy ani przed styczniem 2023 roku ani również przed 2018 roku.

(dowód: opinia biegłej z zakresu diabetologii M. P. k.22-23-akt sprawy)

Biegły z zakresu hepatologii W. W. po rozpoznaniu przewlekłej hepatopatii o etiologii mieszanej z obecnym stłuszczeniem bez cech niewydolności wątroby, rozsianej choroby nowotworowej o nieznanym punkcie wyjścia, podejrzenia guza trzustki, guza szyi po stronie lewej, cukrzycy tupu 2, ZZA, uznał zmarłego za całkowicie niezdolnego do pracy od 8 stycznia 2023 roku.

(dowód: opinia biegłego z zakresu hepatologii W. W. k.32-37-akt sprawy)

Biegły z zakresu medycyny pracy J. G. wskazał, że zmarły M. K. (2) stał się całkowicie niezdolny do pracy od 8 stycznia 2023 roku.

Na podstawie dokumentacji medycznej biegły nie znalazł podstaw do uznania, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy przed 3 listopada 2018 roku.

(dowód: opinia biegłego z zakresu medycyny pracy J. G. k.59-62 wraz z opiniami uzupełniającymi k.112-114, k.127-129, k.141-143-akt sprawy)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm. dalej jako ustawa) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.

W myśl art. 67 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71:

-dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione;

-przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka;

-małżonek (wdowa i wdowiec);

-rodzice.

Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

1) w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo

2) wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej.

Prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania osób wymienionych w ust. 1 pkt 2. (ust.2)

W przedmiotowej sprawie niespornym było, że M. K. (1) znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia.

Przechodząc do dalszych rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.

Zmarły M. K. (2) w chwili śmierci nie miał osiągniętego wieku emerytalnego, wobec tego nie było podstaw do rozpatrywania jego uprawnień do emerytury. Zbadania natomiast wymagało czy zmarły ubezpieczony spełniał warunki wymagane do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.

Przesłanki nabycia uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy określa przepis art. 57 ust. 1 ustawy. W myśl art. 57 ust. 1 ustawy, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1. jest niezdolny do pracy;

2. ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3. niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit.a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej, przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Wskazane warunki te muszą być spełnione łącznie. Pierwszy z nich, tj. niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 stycznia 2004r., sygn. akt II UK 222/03, OSNAPiUS rok 2004, Nr 19, poz. 340.).

Kolejna przesłanka, o której mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, wiąże się z treścią art. 58. Wskazany przepis określa w ust. 1, że warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:

1)1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;

2)2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat;

3)3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat;

4)4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat;

5)5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej.

Jeśli chodzi zaś o trzeci z warunków z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, to wiąże się on z okresami, w czasie których powinna powstać niezdolność do pracy (bądź w ciągu 18 miesięcy od ich ustania), aby ubezpieczony mógł skorzystać z prawa do renty.

Z ustaleń Sądu, poczynionych w przedmiotowej sprawie, wynika, że M. K. (2) zmarł w dniu (...). Określony przepisem art. 57 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wymóg posiadania minimum pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia poprzedzającego datę jego śmierci, to jest w okresie od (...) do (...) bezsprzecznie nie został przez niego spełniony, gdyż w okresie tym zmarły udokumentował 1 rok i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Również w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, tj. od 8 stycznia 2013 roku do 7 stycznia 2023 roku udokumentowano łącznie 1 rok i 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

W konsekwencji według organu rentowego przesłanką, od której zależało nabycie przez M. K. (1) prawa do renty rodzinnej było ustalenie, czy niezdolność zmarłego do pracy powstała do dnia 3 listopada 2018 roku (z uwagi na spełnienie warunku 5-letniego okresu ubezpieczenia).

Dla ustalenia tej okoliczności Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy z zakresu onkologii K. W., diabetologii M. P., hepatologii W. W. oraz medycyny pracy J. G..

Biegły z zakresu onkologii K. W. po wnikliwej analizie dokumentacji medycznej, po rozpoznaniu u M. K. (2) raka krtani w stadium rozsiewu nowotworowego, niedokończonej diagnostyki guza trzustki, przewlekłego alkoholizmu, przewlekłego zapalenia trzustki oraz błony śluzowej żołądka i przełyku, poalkoholowego stłuszczenia wątroby, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, miokardiopatii, niewydolności nerek uznał, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy od 8 stycznia 2023 roku, tj. od pierwszego dnia hospitalizacji z podejrzeniem choroby nowotworowej. Biegły wskazał, że z przyczyn onkologicznych M. K. (2) nie był wcześniej niezdolny do pracy, w szczególności niezdolność ta nie powstała przed 3 listopada 2018 roku.

Również biegła z zakresu diabetologii M. P. po rozpoznaniu u M. K. (2) cukrzycy tupu 2, raka krtani, uogólnionej choroby nowotworowej, wieloletniej choroby alkoholowej, przewlekłego zapalenia trzustki, poalkoholowego stłuszczenia wątroby oraz nadciśnienia tętniczego, uznała, że zmarły z przyczyn diabetologicznych nie był całkowicie niezdolny do pracy ani przed styczniem 2023 roku, ani tym bardziej przed 2018 roku. Biegła wskazała, ze zmarły był osobą mająca ograniczenia w zajmowanych stanowiskach pracy, nie powinien pracować na zmiany, wykonywać ciężkich wysiłków fizycznych czy pracować przy maszynach w ruchu oraz na wysokości, ale nie był niezdolny do pracy na ogólnie dostępnym rynku pracy. Co istotne biegła wskazała, że zmarły miał rozpoznaną cukrzycę typu 2 w 2019 roku. Natomiast w styczniu 2023 roku zmarły był ponownie hospitalizowany z powodu dekompensacji cukrzycy spowodowanej nadużywaniem, mimo zakazu, alkoholu.

Także biegły z zakresu hepatologii W. W. po rozpoznaniu przewlekłej hepatopatii o etiologii mieszanej z obecnym stłuszczeniem bez cech niewydolności wątroby, rozsianej choroby nowotworowej o nieznanym punkcie wyjścia, podejrzenia guza trzustki, guza szyi po stronie lewej, cukrzycy tupu 2, ZZA, uznał zmarłego za całkowicie niezdolnego do pracy od 8 stycznia 2023 roku. Biegły wskazał, że M. K. (2) do czasu hospitalizacji w styczniu 2023 roku nie wykazywał objawów uszkodzenia wątroby w stopniu powodującym niewydolność miąższu wątroby i/lub wtórnych następstw wynikających z nadciśnienia wrotnego powstającego w stanach marskiej przebudowy miąższu wątroby, co kwalifikowałoby ubezpieczonego do orzeczenia niezdolności de pracy. Biegły wskazał dalej, że zarówno w dacie hospitalizacji w 2010 roku w Oddziale (...) w R., jak również podczas hospitalizacji w 2013 roku, nie stwierdzono u ubezpieczonego objawów istotnego uszkodzenia miąższu wątroby z cechami pogorszenia funkcji wątroby, a na pewno bez cech niewydolności tego narządu. Tym samym biegły zaznaczył, że dokumentacja medyczna M. K. (2) obejmująca okres od stycznia 2020 roku do grudnia 2022 roku nie zawiera wyników badań, które świadczyłyby o istotnym pogorszeniu funkcji wątroby w przebiegu uszkodzenia alkoholowego, wątroby ze stłuszczeniem bez cech niewydolności stopniu dającym podstawę do orzeczenia częściowej i/lub całkowitej niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji w tych okresach.

Podobne wnioski wysnuł biegły specjalista z zakresu medycyny pracy J. G., który to po zapoznaniu się z aktami sprawy, dostępną dokumentacją medyczną i orzeczniczą oraz opiniami wydanymi wcześniej przez biegłych lekarzy: onkologa, diabetologa oraz chorób zakaźnych stwierdził brak podstaw do przyjęcia, że przed dniem 3 listopada 2018 roku M. K. (2) był niezdolny do pracy zarobkowej. Biegły wskazał, że ubezpieczony był przez okres około 15 lat osobą uzależnioną od alkoholu oraz dwukrotnie wymagał leczenia odwykowego, kilkukrotnie przebywał na leczeniu w oddziale (...) oraz (...) z powodu ostrego zapalenia trzustki, co pozostawało w związku z zespołem zależności alkoholowej. Następstwem uzależnienia od alkoholu była cukrzyca typu 2 oraz nadżerkowe zapalenie błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy. Biegły wskazał, że M. K. (2) stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy w dniu 8 stycznia 2023 roku, tj. w dniu przyjęcia go do szpitala z powodu uogólnionego procesu nowotworowego. Natomiast przed dniem 3 listopada 2018 roku nie był niezdolny do pracy, co znajduje potwierdzenie w wyniku badania przeprowadzonego przez lekarza orzecznika ZUS w dniu 10 września 2020 roku, kiedy M. K. (2) został uznany za zdolnego do pracy zarobkowej.

W opiniach uzupełniających, sporządzonych w odpowiedzi na zarzuty wnioskodawczyni, biegły podtrzymał swoje wnioski z opinii głównej. Wskazał, że M. K. (2) posiadał wykształcenie podstawowe, nie posiadał wyuczonego zawodu, był przyuczony do wykonywania pracy na stanowisku górnika odwadniacza. Biegły zwrócił uwagę na brak podstaw do przyjęcia, że w okresie 10 lat przed 8 stycznia 2023 roku M. K. (2) był niezdolny do pracy zarobkowej na poziomie posiadanych kwalifikacji. W okresie co najmniej 10 lat przed śmiercią (do stycznia 2023 roku) był w stanie wykonywać pracę zarobkową na poziomie posiadanych kwalifikacji, a nadto mógł wykonywać innego rodzaju prace fizyczne o charakterze produkcyjnym, usługowy i handlowym po przyuczeniu stanowiskowym. Natomiast ostatnie 5 lat przed śmiercią nie pracował zarobkowo. M. K. (2) z powodu alkoholizmu nie mógł wykonywać prac, z których jakością wykonania związane jest bezpieczeństwo osób lub mienia. Z tego samego powodu istniały profilaktyczne przeciwskazania do wykonywania przez M. K. (2) prac na wysokości, pracy kierowcy każdego rodzaju pojazdu czy prac przy obsłudze maszyn w ruchu, które grożą urazem. Biegły wskazał, że cukrzyca związana z alkoholowym uszkodzeniem trzustki, leczona środka doustnymi nie stanowiła u zmarłego przeciwskazania do wykonywania dowolnego rodzaju prac fizycznych, w tym ciężkich prac fizycznych oraz w systemie zmianowym. Występująca u M. K. (2) cukrzyca stanowiła jedynie profilaktyczne przeciwskazania do pracy, jednak nie była przyczyną długotrwałej niezdolności do pracy. Jak zaznaczył biegły, samo rozpoznanie cukrzycy nie powoduje niezdolności do pracy.

Sąd opierając się na opiniach biegłych z zakresu onkologii K. W., diabetologii M. P., hepatologii W. W. oraz medyka pracy J. G., stwierdził, że niezdolność do pracy M. K. (2) nie powstała przed 3 listopada 2018 roku. Tym samym nie została spełniona przesłanka ustawowa przyznania prawa do renty i tym samym odpada podstawa prawna do ustalenia, iż M. K. (1)- żona M. K. (2) jest uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym mężu.

W zakresie oceny zdolności M. K. (2) do pracy, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii ww. biegłych lekarzy sądowych. Opinia biegłych sądowych podlega swobodnej ocenie sądu na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. Sąd, uwzględniając materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dokonuje oceny, czy biegły w świetle tego materiału w sposób logiczny przedstawił w opinii tok swojego rozumowania prowadzący do sformułowania niesprzecznych wniosków końcowych. Ponadto, Sąd dokonuje oceny i analizy opinii co do jej fachowości i rzetelności. Z dokonanych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustaleń, a w szczególności z opinii biegłych specjalistów powołanych w sprawie wynika jednoznacznie, że nie zostały spełnione warunki do zmiany zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że przy ocenie opinii biegłych lekarzy Sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w tej opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. (por wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, II URN 228/87).

Istotnym wnioskiem zarówno biegłych onkologa, hepatologa, jak i medyka pracy było wskazanie, że M. K. (2) był całkowicie niezdolny do pracy od dnia 8 stycznia 2023 roku. Wobec tak konsekwentnych ustaleń biegłych Sąd uznał, że M. K. (2) nie był przed dniem 3 listopada 2018 roku niezdolny do pracy. Odwołująca nie podważyła skutecznie prawidłowości tego ustalenia, zaś jej zarzuty w kierunku opinii biegłych miały charakter ogólnikowy, bez odwołania się do konkretnych wad, czy nieprawidłowości wnioskowania opinii biegłych. Na wszystkim zarzuty ubezpieczonej biegły medyk pracy J. G. odpowiedział w swoich opiniach uzupełniających. Odwołująca skupiła się na profilaktycznych przeciwskazaniach M. K. (2) do wykonywania danego rodzaju prac. Jednak wskazać należy, że zalecenia profilaktyczne oraz przeciwwskazania stanowiskowe nie są tożsame z niezdolnością do pracy jako taką, zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym wywiedzione przez biegłych onkologa, diabetologa, hepatologa oraz medyka pracy, ocena co do okresu powstania daty całkowitej niezdolności do pracy była przekonująca jak i miała uzasadnienie w przedstawionej w procesie dokumentacji. Opinie zostały wydane przez lekarzy – specjalistów z dziedziny medycyny adekwatnej do posiadanych przez zmarłego M. K. (2) schorzeń. Opinie zostały sporządzone w oparciu o dokonanie wszechstronnej analizy materiału dowodowego – dokumentacji medycznej, a zatem są kompletne. W ocenie Sądu opinie te są również wystarczająco szczegółowe, a dodatkowo są ze sobą zgodne.

Mając na uwadze powyższe opinie biegłych oraz analizę dokumentacji medycznej, Sąd postanowił pominąć na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 5 k.p.c. wniosek dowodowy pełnomocnika wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry, z uwagi na brak dokumentacji medycznej z leczenia odwykowego z okresu od 2014 roku do śmierci M. K. (2). Leczenie odwykowe dotyczyło okresu 2006 - 2009 oraz 2011 - 2013, a sam ubezpieczony ubiegając się o rentę, w trakcie badania przez lekarza orzecznika przyznał, że od dwóch lat jest abstynentem. Wobec czego wniosek ten Sąd uznał za wpływający tylko na przedłużenie postępowania.

Jeśli chodzi zaś o zawarty w protokole rozprawy wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni M. K. (1) o rentę rodzinną w drodze wyjątku, to podlegał on przekazaniu do organu rentowego celem rozpoznania. Art. 477 ¹⁰ § 2 k.p.c. wskazuje, że jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje je do rozpoznania organowi rentowemu. Powyższe oznacza, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych Sąd uprawniony jest do orzekania wyłącznie w przedmiocie objętym postępowaniem przed organem rentowym i nie może wykraczać poza podstawę faktyczną decyzji - to bowiem treść decyzji determinuje przedmiot i zakres merytorycznego rozpoznania oraz orzeczenia sądu ubezpieczeń społecznych. O roszczeniu ubezpieczonego w pierwszej kolejności powinien zatem rozstrzygać właściwy organ rentowy. Wskazany wniosek, jako że nie został dotychczas rozpoznany przez organ rentowy, należało potraktować jako nowe, osobne żądanie, które w pierwszej kolejności powinno zostać merytorycznie rozpoznane przez Zakład.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴§ 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne, o czym orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

W puncie 2 wyroku, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁰ § 2 k.p.c. zawarty w protokole rozprawy wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni M. K. (1) o rentę rodzinną w drodze wyjątku przekazał organowi rentowemu celem nadania biegu.