Portal Orzeczeń

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk

Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Zofia Aleksandrowicz

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku K. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o prawo do rekompensaty

na skutek odwołania K. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia (...) sygn.: (...)

1.  oddala odwołanie,

2.  zasądza od wnioskodawcy K. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

Sygn. akt VU 978/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przyznał ubezpieczonemu K. K. prawo do emerytury od (...) tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego oraz odmówił prawa do rekompensaty, ponieważ nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach. ZUS wskazał, że do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono wnioskodawcy okresu od 1 maja 1996 r. do 30 czerwca 2001 r., ponieważ brak jest podstaw do uznania, że pracując na stanowisku sprzedawcy paliw (zastępcy kierownika stacji) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał on prace wymienione w dziale IV poz. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. tj. przetwórstwo, magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport oraz dystrybucja ropy naftowej oraz jej produktów. Ponadto wskazano, że brak jest świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach w pozostałych okresach.

W odwołaniu od powyższej decyzji, złożonym w dniu(...) K. K. zaskarżył ją w części dotyczącej odmowy przyznania mu rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i ponowne obliczenie wysokości emerytury z uwzględnieniem rekompensaty. Wskazał, że będąc zatrudnionym na stacji paliw jako pracownik miał przede wszystkim obowiązek obsługiwać klientów stacji paliw poprzez nalewanie z dystrybutora paliw.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Nadto organ wskazał, że wnioskodawca nie udokumentował innych okresów pracy w warunkach szczególnych.

Na rozprawie w dniu 18 września 2025r. wnioskodawca wniósł o zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia:

-od 14 listopada 1977 r. do 9 sierpnia 1979 r. w Przedsiębiorstwie (...)

- od 25 maja 1985 r. do 25 lipca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...)

- od 1 maja 1996 r. do 30 czerwca 2001 r.,

W piśmie z dnia (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że na podstawie oryginałów dokumentów złożonych bezpośrednio w sądzie dopuszczalne jest zaliczenie skarżącemu okresów pracy na stanowiskach rybackich od 14 listopada 1977 r. do 9 sierpnia 1979 r. w Przedsiębiorstwie (...) oraz od 25 maja 1985 r. do 25 lipca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...) do stażu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 10 lat, 2 miesięcy i 29 dni.

Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025r. pełnomocnik organu rentowego oświadczył, że organ rentowy nie kwestionuje oryginałów złożonych przez skarżącego świadectw pracy w szczególnych warunkach, które potwierdzają że wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych w okresie od 1985r. do 1994r., ale po zaliczeniu tego okresu szczególny staż pracy skarżącego wynosi 10 lat, 2 miesiące i 2 dni, a zatem nie daje prawa do rekompensaty.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca K. K. urodzony w dniu (...), złożył w dniu (...) wniosek o przyznanie prawa do emerytury, a (...)wniosek o przyznanie rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach.

(dowód: wniosek o emeryturę, k. 1, wniosek o rekompensatę k. 11 - akt ZUS)

W okresie od 14 listopada 1977 r. do 9 sierpnia 1979 r. K. K. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku rybaka. W tym okresie stale, w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę rybaków morskich na stanowisku rybaka, wymienionym w wykazie B dział IV poz. 4 pkt 12 wykazu stanowiącego złącznik do Zarządzenia nr 24 Ministra-Kierownika UGM z dnia 15 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach resortu gospodarki morskiej.

(dowód: świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych - koperta k. 38 akt sprawy)

W okresie od 25 maja 1985 r. do 25 lipca 1994 r. K. K. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w Ś.. W tym okresie K. K. stale, w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę na statkach rybackich w rybołówstwie dalekomorskim na stanowisku mł. rybaka, rybaka, st. rybaka pokładowego wymienionych w wykazie B dział IV poz. 4 pkt 13, 12, 11 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 24 Ministra-Kierownika (...) z dnia 15 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach resortu gospodarki morskiej.

(dowód: świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z 25 lipca 1994 r. - koperta k. 38 akt sprawy)

Na podstawie przedstawionych świadectw pracy w warunkach szczególnych, ZUS uwzględnił K. K., z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych i zasiłków chorobowych, do stażu pracy w warunkach szczególnych okres 10 lat, 2 miesięcy i 29 dni.

(dowód: pismo ZUS z 4 października 2025 r. k. 43, stanowisko pełnomocnika ZUS nagranie od minuty 00:14 do minuty 03:37 - protokołu rozprawy z dnia 10 grudnia 2025 r.)

K. K. w spornym okresie od dnia 1 maja 1996 r. do 30 czerwca 2001 r. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym (...). i F. Z. z siedzibą w Ł. na stanowisku sprzedawcy paliw.

(dowód: świadectwo pracy z (...) k. 8 – akt kapitału początkowego ZUS)

W spornym okresie K. K. pracował na stacji paliw w T. przy ul. (...). Stacja paliw była prowadzona przez ajenta F. Z. (2). W początkowym okresie na stacji znajdowały się tylko dystrybutory z benzyną i olejem napędowym. Do stałych obowiązków wnioskodawcy należała obsługa klienta na stacji paliw poprzez tankowanie paliwa etyliny 94, 98 i oleju napędowego do samochodów klientów i pobieranie pieniędzy. Na stacji nie było początkowo sklepu. Od roku 1998 lub 1999 na stacji paliw pojawił się także gaz, od tego momentu wnioskodawca zajmował się również tankowaniem LPG. Tankował na stacji samochody osobowe i ciężarowe, pobierał opłaty, wystawiał faktury i wykonywał raporty kasowe. Była to typowa obsługa klienta i sprzedaż paliwa.

Stacja była czynna przez całą dobę. Wnioskodawca pracował na 3 zmiany po 12 godzin od 6:00 do 18:00 lub od 18:00 do 6:00, następnie przez dobę i miał 24 lub 36 godzin wolnego.

(dowód: zeznania świadka M. P. nagranie od minuty 09:35 do minuty 14:51-protoko…u rozprawy z dnia 18 września 2025 r., zeznania K. K. nagranie od minuty 03:37 do minuty10:50 – protokołu rozprawy z dnia 10 grudnia 2025 r.)

W dniu 30 czerwca 2001 r. pracodawca wystawił wnioskodawcy trzy świadectwa pracy: dwa zwykłe i jedno wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Jedno zwykłe świadectwo pracy zostało wypisane ręcznie, a drugie maszynowo.

W świadectwie pracy wypisanym ręcznie pracodawca stwierdził, że wnioskodawca był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym (...). i F. Z. z siedzibą w Ł. w okresie od 1 września 1995r. do 30 czerwca 2001r. na stanowisku zastępcy kierownika stacji benzynowej nr (...) w T., a następnie na stacji benzynowej nr (...) w B..

W świadectwie pracy wypisanym maszynowo pracodawca wskazał, że K. K. był zatrudniony w jego zakładzie pracy na stanowisku sprzedawcy od 1 maja 1996r. do 30 czerwca 2001r., a prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienioną w wykazie A dział IV, poz. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Dz.U. nr 8 poz. 43 przy sprzedaży i dystrybucji paliw na stacji paliw, wykonywał w okresie od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 2001 r..

Z kolei w wystawionym świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych z tej samej daty pracodawca zaświadczył, że K. K. był zatrudniony w zakładzie pracy od 1 maja 1996 r. do 30 czerwca 2001 r. i w całym okresie zatrudnienia wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku sprzedaż, dystrybucja paliw na stacji paliw, wymienionym w wykazie A dział IV, poz. 19 – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Dz.U. nr 8 poz. 43.

(dowód: świadectwo pracy z 30 czerwca 2001 r. k. 8-10, 12 – akt kapitału początkowego ZUS, świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych - k. 11 akt kapitałowych)

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 164) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 21 ust. 2). Przy czym dotyczy to wyłącznie emerytury wcześniejszej, a nie w powszechnym wieku emerytalnym.

Przepis art. 23 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 23 ust. 2).

Rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

W przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy skarżący legitymuje się 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.

Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).

Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.

Wnioskodawca nie sprostał temu obowiązkowi.

Na wstępie należy zaznaczyć, że ZUS nie kwestionował wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szczególnych w dwóch pierwszych spornych okresach zatrudnienia: od 14 listopada 1977 r. do 9 sierpnia 1979 r. w Przedsiębiorstwie (...) w S. oraz od 25 maja 1985 r. do 25 lipca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...) w Ś.. W tych okresach - jak wynika z przedłożonych przez skarżącego świadectw pracy w warunkach szczególnych - wykonywał on prace rybaka morskiego. Prace rybaków morskich zostały zaś zaliczone przez ustawodawcę do prac w warunkach szczególnych w wykazie B dziale IV poz. 4 zał. do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Po zaliczeniu tego okresu K. K. legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 10 lat, 2 miesięcy i 29 dni, co nie daje podstaw do przyznania rekompensaty.

Brak natomiast było podstaw do zaliczenia wnioskodawcy do szczególnego stażu pracy okresu od 1 maja 1996 r. do 30 czerwca 2001 r. Przede wszystkim wskazać należy zauważyć, że skarżący dysponował za ten okres trzema świadectwa pracy, w tym dwoma zwykłymi i jednym w warunkach szczególnych. Dokumenty te nie były ze sobą kompatybilne. W świadectwach pracy występowały rozbieżności co do:

- daty początkowej zatrudnienia wnioskodawcy ( od 1 maja 1996r. w świadectwie wypisanym pismem maszynowym z 30.06.2001r., od 1 września 1995r. - w świadectwie pracy wypisanym pismem ręcznym z 30.06.2001r.)

- okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych ( od 1 kwietnia 1997r. w świadectwie wypisanym pismem maszynowym z 30.06.2001r., od 1 maja 1996r. w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych z 30 czerwca 2001r.)

- zajmowanego przez skarżącego stanowiska pracy (sprzedawca paliw - w świadectwie wypisanym pismem maszynowym z 30.06.2001r., , zastępca kierownika stacji paliw - w świadectwie pracy wypisanym pismem ręcznym z 30.06.2001r.),

- miejsca pracy ( stacja benzynowa nr (...) w (...), stacja benzynowa (...) w B. - w świadectwie pracy wypisanym pismem ręcznym z 30.06.2001r., pozostałe dwa świadectwa pracy nie wskazują miejsca pracy),

Powyższe rozbieżności całkowicie dyskwalifikują moc dowodową przedłożonych świadectw pracy. Jednocześnie wnioskodawca nie przedstawił żadnych innych dokumentów, które mogłyby potwierdzać charakter wykonywanej przez niego pracy i okres jej wykonywania oraz miejsce wykonywania. Zeznał, że nie wie gdzie są jego akta osobowe, a pracodawca prawdopodobnie nie żyje.

Jedynym dowodem w takiej sytuacji pozostały zeznania świadka M. P., który pracował razem z wnioskodawcą na stacji paliw. Z zeznań świadka wynika jednak, że rozpoczął pracę dopiero od 1 maja 1997r., a zatem tylko od tej daty mógł potwierdzić charakter pracy skarżącego, a zakończył 13 listopada 2000r. Tym samym nawet gdyby skarżący w okresie od 1 maja 1997r. do 13 listopada 2000r.

wykonywał pracę w warunkach szczególnych, to zaliczenie tego okresu do pracy w warunkach szczególnych nie jest wystarczające do przyznania prawa do rekompensaty, gdyż skarżący nadal nie spełniłby warunku posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

K. K. - poza zakwestionowanymi przez Sąd świadectwami pracy - nie przedstawił dowodów na charakter wykonywanej pracy w okresie od 1 maja 1996r. do 30 kwietnia 1997r. oraz od 14 listopada 2000r. do 30 czerwca 2001r., co wyklucza ich zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych.

Nadto na podstawie zeznań świadka i wnioskodawcy nie sposób uznać wykonywanej przez

wnioskodawcę pracy na stacji paliw w spornym okresie przy sprzedaży paliwa za pracę w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A dziale, IV, poz. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Dz.U. nr 8 poz. 43, tj. przetwórstwo, magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport oraz dystrybucja ropy naftowej i jej produktów.

Przypomnieć należy, że w akcie wykonawczym do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.tj. w Zarządzeniu nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. (Dz.Urz. MG Nr 4, poz. 7) ustalono wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach m.in. dla działu IV w chemii, gdzie pod poz. 19 przetwórstwo, magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport oraz dystrybucja ropy naftowej i jej produktów wskazano stanowiska:

1) aparatowy

2) zestawiacz mieszanek i roztworów

3) piecowy w przemyśle chemicznym

4) stokażowy

5) operator urządzeń chłodniczych

6) operator urządzeń oddzielających

7) operator pomp i sprężarek

8) operator urządzeń rozdrabniających, sortujących i granulujących

9) operator urządzeń dozujących, formujących i pakujących

10) maszynista urządzeń przeładunkowych i układających

11) wagowy

12) pakowacz

13) robotnik transportowy

14) robotnik magazynowy

15) strażnik kontroler (wyłącznie w CPN)

16) sprzątacz produkcyjny

Wśród tych stanowisk brak jest zajmowanego przez wnioskodawcę stanowiska pracownika stacji paliw. Wprawdzie akt podwykonawczy jakim jest cytowane wyżej zarządzenie resortowe nie jest już aktem obowiązującym, ale ma pomocnicze znaczenie przy dokonywaniu wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983r. w zakresie określenia rodzajów prac w warunkach szczególnych. Zdaniem Sądu nie przypadkowo w zarządzeniu resortowym nie wymieniono stanowiska sprzedawcy paliw jako stanowiska, na którym wykonywane są prace w szczególnych warunkach dla działu IV w chemii, pod poz. 19 przetwórstwo, magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport oraz dystrybucja ropy naftowej i jej produktów. Wynika to niewątpliwie z faktu, że szkodliwość pracy na stanowisku sprzedawcy paliw jest znacznie mniejsza niż praca na stanowiskach wymienionych w zarządzeniu resortowym w branży chemicznej. Przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w warunkach szczególnych (stanowiskowo – branżowy charakter wykazu) z uwagi na narażenie procesami technologicznymi stanowiska pracy na czynniki szkodliwe, wynikające ze specyfiki danego działu przemysłu. Tylko w sytuacji, gdy stopień uciążliwości nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży, brak jest podstaw do negowania kwalifikacji pracy, jako pracy w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia praca ta przyporządkowana została do innego działu przemysłu. Oznacza to, że zasadą jest przyporządkowanie określonego pracodawcy do danej branży przemysłu, gdyż uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia wynika właśnie z owej branżowej specyfiki. Odmówić trzeba wówczas waloru pracy w szczególnych warunkach pracy na podobnym stanowisku wykonywanej w innym dziale przemysłu lub gospodarki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 roku, II UK 368/13).

Z zeznań świadka i skarżącego wynika, że do stałych codziennych obowiązków skarżącego należała sprzedaż paliwa na stacji paliw (początkowo była to tylko benzyna, a od 1998 lub 1999 także gaz). Oprócz samego nalewania paliw z dystrybutora do samochodów osobowych i ciężarowych, przyjmowaniu dostaw paliwa skarżący wykonywał inne czynności polegające na przyjmowaniu zapłaty za paliwo, wystawianiu faktur, sporządzaniu raportów kasowych. Oczywiście przy tankowaniu paliwa wnioskodawca miał kontakt z czynnikami szkodliwymi (paliwo), jednakże niewątpliwie stopień narażenia pracownika stacji paliw na szkodliwe dla zdrowia czynniki jest nieporównywalnie mniejszy niż pracownika zatrudnionego w przemyśle chemicznym - w branży paliwowej przy wytwarzaniu, obróbce i dystrybucji ropy naftowej i produktów ropopochodnych. Wnioskodawca nie tankował bowiem paliwa przez całą dniówkę, a tylko wówczas gdy byli klienci. Poza tym oprócz tankowania paliwa, do zakresu obowiązków wnioskodawcy należało przyjmowanie i wydawanie pieniędzy klientom, wystawianie faktur, a na koniec dnia sporządzanie raportu kasowego. Te czynności nie wpływały szkodliwie na jego zdrowie.

Tymczasem praca na stanowisku sprzedawcy stacji paliw mogłaby być uznana za pracę w warunkach szczególnych jedynie wówczas, gdyby wykonywana ona była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy przetwórstwie, magazynowaniu, przepompowywaniu, przeładunku, transporcie, dystrybucji ropy naftowej i jej produktów. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace, o jakich mowa w rozporządzeniu (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Także w wyroku z dnia z dnia 8 czerwca 2011 roku w sprawie I UK 393/10 Sąd Najwyższy stwierdził, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku, w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. A przy tym nie jest możliwe uznanie za pracę w warunkach szczególnych pracy na jednym stanowisku, podczas której wykonywane są różne czynności odpowiadające pracom wymienionym w różnych działach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2014 roku, II UK 294/13).

Wnioskodawca w ramach obowiązującego go czasu pracy oprócz czynności, które szkodliwie wpływały na jego zdrowie (tankowanie paliwa) wykonywał także inne czynności, które takiego charakteru nie miały ( przyjmowanie i wydawanie pieniędzy, wystawianie faktur, sporządzanie raportów kasowych). Do prac wymienionych w Wykazie A, w dziale IV (w chemii) poz. 19 załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku można zaliczyć tylko prace przy dystrybucji paliwa czyli jego tankowaniu. Takich prac nie wykonywał jednak skarżący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co wyklucza zaliczenie całego spornego okresu do pracy w szczególnych warunkach.

Należy podkreślić, że tylko okresy stałego wykonywania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w pełnym wymiarze wypełniają kryterium pracy w warunkach szczególnych. Oznacza, to że krótsze, czyli nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.

O kosztach w sprawie Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015r. (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1935), zasądzając je od przegrywającego K. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd orzekła zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.